Tháo gỡ "điểm nghẽn" cho cấp xã

Đất đai là một trong những lĩnh vực có tính chất phức tạp, đòi hỏi cao về chuyên môn xử lý, trình tự, thủ tục và khối lượng hồ sơ cần giải quyết. Đặc biệt, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu quản lý lĩnh vực này càng đặt ra nhiều thách thức, nhất là đối với cấp xã.

• Cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực cho cán bộ lãnh đạo cấp xã
• Nâng cao chất lượng chuẩn bị diễn tập tác chiến cấp xã
• Bồi dưỡng năng lực quản trị hiện đại cho cán bộ cấp xã

UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Quyết định số 74/2026/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 về phân cấp cho UBND cấp xã thực hiện các nhiệm vụ trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn tỉnh, góp phần tạo thuận lợi trong giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở. Theo đó, từ ngày 25/5/2026, có 29 nhóm nhiệm vụ về đất đai được phân cho UBND cấp xã thực hiện. 

Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh: “Điểm cốt lõi của Quyết định 74  là đưa nhiều nhiệm vụ trước đây phải thực hiện qua cấp trung gian về gần cơ sở hơn, nơi gần dân nhất, sát thực tiễn nhất và nắm rõ hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn”.

Chuyển biến tích cực

Theo ông Tô Hoài Phương, việc phân cấp 29 nhóm nhiệm vụ sẽ tạo ra 3 thay đổi lớn. Trước hết là thay đổi về cách thức quản lý nhà nước khi cấp xã không còn chỉ phối hợp, xác minh ban đầu mà được giao trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ, chịu trách nhiệm nhiều hơn trong quản lý đất đai trên địa bàn.

Thứ hai là thay đổi trong giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp khi thẩm quyền được đưa xuống cấp xã, giúp giảm khâu trung gian, giảm thời gian đi lại và chờ đợi.

Thứ ba là bảo đảm tính liên thông trong vận hành bộ máy, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Xuyên tiếp nhận và hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính về đất đai. 

Trước đây, khi chưa thực hiện Quyết định 74, nhiều thủ tục phải qua nhiều cấp, thời gian luân chuyển hồ sơ bị kéo dài; cấp xã là nơi gần dân nhất nhưng chưa có đủ thẩm quyền để giải quyết đến cùng. Điều này không chỉ khiến người dân phải đi lại nhiều lần mà còn dễ phát sinh chồng chéo, lúng túng hoặc ách tắc trong quá trình tổ chức thực hiện, nhất là trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Qua hơn 1 tháng triển khai thực hiện Quyết định 74, theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, bước đầu chính sách đã tạo ra những chuyển biến tích cực.

 Đến Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Xuyên thực hiện thủ tục, ông Trần Trường Hận, Khóm 15, cho biết, quy trình tiếp nhận, hướng dẫn người dân kê khai, hoàn thiện hồ sơ đất đai thuận lợi hơn trước. 

Ông Lê Trung Tiến, Phó Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường An Xuyên, cho biết, ngay sau khi Quyết định 74 có hiệu lực, UBND phường đã khẩn trương kiện toàn tổ chức, phân công nhiệm vụ cụ thể cho đội ngũ cán bộ, công chức; rà soát quy trình nội bộ; tăng cường phối hợp với Trung tâm Phục vụ hành chính công, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai, cơ quan thuế và các cơ quan chuyên môn nhằm bảo đảm việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ được thực hiện thông suốt, đúng quy định của pháp luật.

“Qua thời gian triển khai cho thấy, việc phân cấp đã phát huy hiệu quả bước đầu, giúp UBND phường chủ động hơn trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ ngay từ cơ sở, rút ngắn quy trình giải quyết công việc, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục hành chính”, ông Lê Trung Tiến đánh giá.

Bên cạnh đó, theo các địa phương, khi được giao thêm thẩm quyền, cấp xã phát huy lợi thế về nắm sát hiện trạng sử dụng đất, nguồn gốc đất, tình trạng tranh chấp và biến động dân cư trên địa bàn, giúp việc rà soát hồ sơ nhanh hơn, sát thực tế hơn, hạn chế tình trạng phải xác minh qua nhiều cấp trung gian.

Đặc biệt, việc phân cấp cũng góp phần nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong hướng dẫn, tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Đồng bộ nguồn lực để phân cấp hiệu quả

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đây mới chỉ là giai đoạn đầu triển khai nên vẫn còn không ít khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ.

Cán bộ Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường An Xuyên hướng dẫn, giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai cho người dân.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tô Hoài Phương nhận định, những “điểm nghẽn” hiện nay không nằm ở một yếu tố riêng lẻ mà là sự cộng hưởng của 3ba nhóm vấn đề lớn, gồm nhân lực, cơ sở dữ liệu - hạ tầng số và cơ chế phối hợp thực hiện.

“Khó khăn lớn nhất hiện nay là sự chưa đồng đều về năng lực thực thi ở cấp xã, đi liền với nhân lực chuyên môn là bài toán về dữ liệu và hạ tầng số. Đây không phải câu chuyện chỉ thiếu người hay thiếu dữ liệu, mà cần đồng bộ cả con người, quy trình và nền tảng công nghệ”, ông Tô Hoài Phương phân tích. 

Theo ông Phương, khi được giao thêm thẩm quyền, áp lực công việc tại cấp xã tăng lên đáng kể, trong khi nhiều địa phương vẫn còn thiếu công chức chuyên trách về đất đai hoặc phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Bên cạnh đó, năng lực chuyên môn, kỹ năng xử lý hồ sơ phức tạp và khả năng sử dụng hệ thống số của đội ngũ cán bộ cũng cần tiếp tục được bồi dưỡng.

Cùng với đó, cơ sở dữ liệu đất đai vẫn là một thách thức khi hồ sơ địa chính qua nhiều thời kỳ chưa được chỉnh lý đồng bộ; dữ liệu giấy và dữ liệu số ở một số nơi chưa thống nhất; hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống phần mềm cần tiếp tục được hoàn thiện để bảo đảm liên thông giữa các cơ quan.

Ngoài ra, nhiều nội dung của pháp luật đất đai còn liên quan đến đầu tư, xây dựng, tài chính đất đai, đăng ký đất đai và thuế, đòi hỏi cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền cấp xã với các cơ quan chuyên môn của tỉnh và các đơn vị liên quan.

Theo Quyết định số 74/2026/QĐ-UBND, UBND cấp xã được phân cấp thực hiện nhiều nhiệm vụ liên quan đến quản lý đất đai.

Để Quyết định số 74 phát huy hiệu quả trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị UBND tỉnh tiếp tục quan tâm củng cố đội ngũ công chức làm công tác đất đai tại cấp xã; đầu tư hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và hạ tầng công nghệ thông tin; tăng cường tập huấn chuyên sâu về chuyên môn giải quyết đối với các nhóm hồ sơ có tính pháp lý phức tạp.

Đồng thời, Sở cũng đề nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn, nhất là những nội dung còn giao thoa giữa lĩnh vực đất đai với đầu tư, xây dựng và tài chính đất đai, nhằm tạo cơ sở áp dụng thống nhất./.

Đào Hồng