Thiếu hụt nguồn nguyên liệu ở các làng nghề

Dù có tuổi đời trên trăm năm và các sản phẩm làng nghề của Bạc Liêu được nhiều người tiêu dùng biết đến như: dao, chiếu, bánh tráng Ngan Dừa (huyện Hồng Dân), cần xé, mê bồ Mỹ I (huyện Phước Long)…, thế nhưng nhiều làng nghề vẫn gặp khó khăn khi nguồn nguyên liệu sản xuất không đủ đáp ứng.

Nghề dệt chiếu ở Hồng Dân gặp khó về nguồn nguyên liệu do chuyển đổi sản xuất. Ảnh: C.L

Để giữ nghề truyền thống, nhiều hộ phải nhập nguồn nguyên liệu từ nhiều tỉnh, thành trong khu vực khiến cho chi phí sản xuất cũng theo đó tăng cao, trong khi giá bán các sản phẩm thấp vì đầu ra chưa ổn định, cũng như không  đủ lớn để có thể ký kết bao tiêu.

Bên cạnh sự thiếu hụt nguyên liệu sản xuất, một khó khăn đối với các làng nghề truyền thống nữa là phần lớn lao động là người cao tuổi, thiếu sự năng động, nhạy bén với cơ chế thị trường nên mẫu mã sản phẩm chưa đa dạng, chưa theo kịp thị hiếu người tiêu dùng. Người lao động theo nghề truyền thống thường rất khó tiếp cận nguồn vốn vay, mức cho vay thấp, thời gian trả nợ vay ngắn...

Bà Võ Thị Dung (thị trấn Ngan Dừa, huyện Hồng Dân) cho biết: “Tôi theo nghề dệt chiếu vì đây là nghề cha truyền con nối, chứ thu nhập từ nghề này không cao. Chính vì hiệu quả kinh tế không cao nên mấy năm gần đây, người dân đã cải tạo đất trồng lác sang trồng lúa, nuôi tôm dẫn đến việc thiếu hụt nguồn nguyên liệu. Lâu lâu có đơn đặt hàng nhiều thì phải đi mua nguyên liệu ở những nơi khác về làm, chi phí bị “đội” lên nên cũng chẳng lời lãi bao nhiêu, chủ yếu lấy công làm lời, sống đắp đổi qua ngày”.

Hiện nay, thêm một khó khăn nữa cho nghề đan đát khi sự lấn át của đồ nhựa, đồ inox, đồ nhôm... có phần chiếm ưu thế bởi kiểu dáng, màu sắc đa dạng, giá thành lại rẻ. Nhiều người cũng chọn dao công nghiệp thay vì sử dụng dao rèn truyền thống... Chính vì vậy mà nhiều làng nghề dần bị mai một trong việc giữ nghề và làm nghề. Mặc dù đã được UBND tỉnh công nhận là làng nghề, làng nghề truyền thống, nhưng rất nhiều làng nghề hầu như không được quan tâm đầu tư, nhất là kinh phí hỗ trợ cho phát triển sản xuất, xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm... còn quá ít (chủ yếu từ nguồn kinh phí khuyến công). Kinh phí cho hoạt động bảo vệ môi trường tại các làng nghề, đặc biệt các làng nghề gắn với hoạt động du lịch rất ít, thậm chí nhiều địa phương không có. Đã có rất nhiều cuộc thương thảo, hội họp giữa người làng nghề và các cơ quan chức năng, UBND tỉnh, nhưng xem ra khó khăn mà các làng nghề đang gặp phải không thể sở gỡ trong một thời gian ngắn.

Thiết nghĩ, để “giữ lửa” và phát huy giá trị truyền thống của làng nghề, các địa phương cần có phương án quy hoạch vùng trồng nguyên liệu tại chỗ, hỗ trợ bà con về khoa học - kỹ thuật để nâng cao quy trình sản xuất, đầu tư vốn liếng để nâng cấp các trang thiết bị phục vụ làng nghề (máy chẻ tre, trúc, máy dệt, máy dập sắt…). Có như vậy thì các làng nghề mới tồn tại và phát triển.

Song Nguyên