Thỏa thuận ngừng bắn tại Xy-ri có nguy cơ bị phá vỡ

* Dấu hiệu tái diễn cuộc chiến mới

Các nhóm vũ trang đối lập tại Xy-ri ngày 18/4 đã ra tuyên bố bắt đầu "cuộc chiến mới" chống lại quân đội chính phủ Xy-ri sau khi xảy ra các xung đột mới tại thành phố A-lép-pô (Aleppo) ở phía Bắc Xy-ri, đe dọa phá vỡ lệnh ngừng bắn mong manh hiện nay.

Các nhóm đối lập tuyên chiến với quân đội chính phủ

Tuyên bố của các nhóm vũ trang đối lập Xy-ri, trong đó có nhóm Quân đội Xy-ri Tự do và nhóm Hồi giáo Ahrar al-Sham, nêu rõ họ sẽ “đáp trả bằng sức mạnh” đối với các đơn vị quân đội thuộc chính phủ. Những động thái này diễn ra giữa lúc vòng đàm phán hòa bình Xy-ri được nối lại từ tuần trước ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ). Hiện các cuộc đàm phán vẫn rơi vào bế tắc do bất đồng giữa chính quyền Xy-ri và các nhóm đối lập về tiến trình chuyển giao chính trị. Hiện các phe phái tham chiến vẫn chưa đàm phán trực tiếp, mà chỉ có các cuộc gặp riêng rẽ với Đặc phái viên Liên hợp quốc (LHQ) về Xy-ri, Xta-phan Đề Mi-xtu-ra (Staffan de Mistura).

Trước đó, ngày 17-4, Ủy ban đàm phán cấp cao (HNC) - đại diện cho liên minh gồm nhiều nhóm đối lập ở Xy-ri, đã dọa ngừng tham gia các cuộc đàm phán hòa bình ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ) nếu không thấy có tiến triển gì trong việc xây dựng một chính phủ chuyển tiếp. Đại diện HNC Áp-đun-ha-khim Ba-sa (Abdulhakim Bashar) tuyên bố HNC có thể sẽ rút khỏi hòa đàm nếu tình hình không có gì biến chuyển và sau đó sẽ không còn bất kỳ hy vọng nào về một giải pháp chính trị cho hòa bình Xy-ri. Trong khi đó, một thành viên giấu tên trong HNC tiết lộ các cuộc hòa đàm đang lâm vào ngõ cụt khi chính quyền Xy-ri kiên quyết từ chối thảo luận về tương lai của Tổng thống Ba-sa An Át-xát (Bashar al-Assad).

Trong khi đó, tình hình Xy-ri ngày một căng thẳng. Theo thông báo trong ngày 17/4, ít nhất 22 dân thường đã thiệt mạng và 8 người khác bị thương trong các cuộc giao tranh giữa phe chính phủ và phe đối lập tại A-lép-pô.

Các tay súng phe đối lập ở Xy-ri sử dụng hệ thống phòng không vác vai (MANPADS). Ảnh: Sputnik.

Những “Kế hoạch B” làm hại tiến trình hòa bình ở Xy-ri

Các chuyên gia đánh giá, sở dĩ những mâu thuẫn ở Xy-ri không thể dung hòa bởi các thế lực đứng sau các phe phái. Một chuyên gia phân tích thuộc quân đội Mỹ cho biết, Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và các đối tác tại Trung Đông đã soạn thảo “Kế hoạch B”, theo đó tăng cường cung cấp vũ khí cho phe đối lập ở Xy-ri, kể cả các hệ thống phòng không, trong trường hợp lệnh ngừng bắn tại nước này đổ vỡ. Chuyên gia này dẫn nguồn tin quân đội Mỹ cho hay, việc chuẩn bị cho cái gọi là “Kế hoạch B” tập trung vào việc cung cấp vũ khí cho lực lượng đối lập giúp họ có thể bắn hạ máy bay và tấn công các vị trí pháo binh quân đội Xy-ri. Trước đó, cuối tháng 2/2016, lần đầu tiên thông tin về “Kế hoạch B” đã được một số tờ báo Mỹ bóng gió nói tới. Tuy nhiên, các chi tiết trong kế hoạch chưa được hé lộ.

Trong một bài nghiên cứu đăng ngày 13/4, tờ “Wall Street Journal” (Mỹ) đã đưa ra những chứng cứ về “Kế hoạch B”, trong đó chỉ rõ: “Kế hoạch B” đã từng được thảo luận tại một cuộc họp bí mật giữa giám đốc các cơ quan tình báo ở Trung Đông, trước khi bắt đầu lệnh ngừng bắn vào ngày 27/2, cũng như trong các cuộc tiếp xúc tiếp theo của giới tình báo. Theo nguồn tin của báo này, trong quá trình họp, các thành viên liên minh đã nhận được cam kết của CIA rằng họ sẽ được phép mở rộng hỗ trợ phe đối lập Xy-ri. Cũng theo báo này, các thành viên liên minh chỉ thống nhất "sơ bộ" về kế hoạch, còn danh sách vũ khí cụ thể phải được sự chấp thuận của Nhà Trắng. CIA cũng nhấn mạnh rằng, việc cung cấp vũ khí sẽ chỉ được phép trong trường hợp lệnh ngừng bắn thất bại và giao tranh bùng phát. Danh sách vũ khí mà CIA sẽ tập trung trang bị cho phe đối lập ở Xy-ri là hệ thống phòng không vác vai (MANPADS), nhưng cũng chỉ trang bị với số lượng vừa đủ, bởi lo ngại MANPADS có thể rơi vào tay lực lượng khủng bố. Ngoài ra, CIA còn cho phép một số nhóm ở Xy-ri tiếp cận hệ thống hỏa tiễn đa nòng của Liên Xô (trước đây).

Mặc dù trước đó, vào tháng 3/2016, Đặc phái viên LHQ về Xy-ri, Xta-phan Đề Mi-xtu-ra đã phủ nhận sự tồn tại của “Kế hoạch B” cho cuộc xung đột ở Xy-ri; Bộ Ngoại giao Nga cũng bác bỏ thông tin về “Kế hoạch B” này, nhưng rõ ràng tình hình thực tế tại Xy-ri đã chứng minh, khi thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ, “Kế hoạch B” rất có thể sẽ được thực hiện.

Theo QĐND