Ðể mỗi di tích là một điểm đến

Cà Mau hiện có 112 di tích được xếp hạng, gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 24 di tích quốc gia và 85 di tích cấp tỉnh. Thời gian qua, công tác tu bổ, tôn tạo di tích đạt nhiều kết quả tích cực.

• Khảo sát Khu Di tích lịch sử Ban Ấn loát đặc biệt Nam Bộ và Bia tưởng niệm Nhiếp ảnh - Điện ảnh Tây Nam Bộ
• Đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành sớm dự án tu bổ Di tích lịch sử Đình Tân Long                      
• Di tích lịch sử - văn hoá qua ảnh 

Từng bước trùng tu, tôn tạo

Theo Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, từ năm 2025 đến nay, nhiều công trình được hoàn thành hoặc đang triển khai, như: Khu Lưu niệm Nhạc sĩ Cao Văn Lầu hoàn thành tu bổ với tổng kinh phí gần 4 tỷ đồng; công trình Di tích quốc gia Chiến thắng Ðầm Dơi - Cái Nước - Chà Là được khánh thành vào ngày 15/10/2025 với tổng mức đầu tư hơn 106 tỷ đồng; Di tích Lịch sử Khu căn cứ Tỉnh uỷ tại Xẻo Ðước được đầu tư trùng tu, tôn tạo từ năm 2025; Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Vĩnh Hưng được phê duyệt chủ trương đầu tư tu sửa cấp thiết với tổng kinh phí trên 14,4 tỷ đồng; dự án trùng tu, nâng cấp Ðền thờ 10 Anh hùng liệt sĩ Khởi nghĩa Hòn Khoai đang được triển khai, với tổng mức đầu tư hơn 6,1 tỷ đồng.

Việc khai thác giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Cái Chanh (xã Ninh Thạnh Lợi) chưa phát huy hiệu quả, do hệ thống giao thông dẫn đến khu di tích còn hạn chế.

Song song đó, nhiều di tích khác như: Ðình Tân Hưng; Ðịa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi năm 1927; Căn cứ Cái Chanh; Ðền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh... được lập hồ sơ, trình cấp thẩm quyền xem xét bố trí nguồn vốn hoặc đang triển khai tu bổ, chống xuống cấp.

Với những di tích phân cấp cho địa phương quản lý, ban quản lý, ban trị sự di tích chủ động huy động nguồn lực thực hiện bảo tồn, tôn tạo. Trong đó, đình An Trạch hoàn thành việc tu bổ; Tiên Sư cổ miếu đang được thực hiện tu bổ từ nguồn kinh phí xã hội hoá; các di tích Thiên Hậu Cung, đình Tân Long đã được khảo sát hạng mục xuống cấp và đang lập thủ tục xác nhận di tích xuống cấp để thông qua cấp thẩm quyền cho chủ trương tu bổ từ nguồn kinh phí xã hội hoá; với Di tích Nhà cổ số 25, UBND phường Bạc Liêu cân đối kinh phí, lập thủ tục xin chủ trương tu bổ.

Di tích quốc gia Chiến thắng Ðầm Dơi - Cái Nước - Chà Là (Xã Trần Phán) được khánh thành tháng 10/2025 với tổng mức đầu tư hơn 106 tỷ đồng.

Cùng với tu bổ, công tác quản lý, bảo vệ di tích từng bước được kiện toàn, phù hợp yêu cầu quản lý di sản văn hoá trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Ông Lê Minh Sơn, Giám đốc Bảo tàng tỉnh, cho biết, đơn vị được giao trực tiếp quản lý 16 di tích (gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 10 di tích quốc gia và 3 di tích cấp tỉnh); 96 di tích còn lại được giao cho các cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương và ban trị sự quản lý.

“Công tác phối hợp giữa Bảo tàng tỉnh với các cơ quan, đơn vị, địa phương, ban trị sự và tổ chức, cá nhân được giao quản lý di tích được duy trì thông qua hướng dẫn chuyên môn, kiểm kê di sản, kiểm tra hiện trạng, đề xuất phương án bảo quản, tu bổ và tổ chức các hoạt động văn hoá, lễ hội tại di tích”, ông Lê Minh Sơn thông tin.

Ông Lý Vỹ Triều Dương, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, cho biết, nhiều di tích sau khi được đầu tư tu bổ, tôn tạo từng bước phát huy hiệu quả, góp phần lan toả các giá trị lịch sử, văn hoá của địa phương, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn di sản và đóng góp vào phát triển du lịch văn hoá của tỉnh.

Cần đầu tư trọng điểm, gắn với kết nối giao thông

Tuy nhiên, công tác quy hoạch, bảo tồn, tu bổ và tôn tạo di tích vẫn còn nhiều hạn chế. Nguồn lực còn phân tán, chủ yếu tập trung xử lý các công trình, hạng mục xuống cấp hoặc những yêu cầu cấp thiết; chưa hình thành kế hoạch tổng thể, dài hạn để xác định thứ tự ưu tiên và lộ trình đầu tư.

“Nhiều di tích xuống cấp hoặc có nhu cầu tu bổ nhưng tiến độ hoàn thiện thủ tục, lập dự án, bố trí nguồn vốn và triển khai thực hiện còn chậm. Một số di tích có giá trị lịch sử, văn hoá và tiềm năng phát huy chưa được đầu tư tương xứng, chẳng hạn như di tích Ðịa điểm Làng rừng Vồ Dơi, Khu Lưu niệm Nghệ nhân dân gian Nguyễn Long Phi (Bác Ba Phi)...”, ông Lý Vỹ Triều Dương thẳng thắn nhìn nhận.

Sau cải tạo, Di tích lịch sử - văn hoá cấp quốc gia Nhà Dây Thép (phường An Xuyên) vẫn chưa phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, tại một số di tích, hoạt động còn đơn điệu, thiếu điểm nhấn, thiếu không gian trải nghiệm và các điều kiện, dịch vụ hỗ trợ. Sự kết nối giữa di tích với các tuyến, điểm du lịch còn hạn chế. Một số di tích có giá trị và tiềm năng lớn như: Di tích Nọc Nạng, Khảo cổ Vĩnh Hưng, Ðịa điểm tập kết ra Bắc tại Sông Ðốc... vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Ðể phát huy hiệu quả giá trị lịch sử, văn hoá của các di tích, trước hết cần ưu tiên nguồn lực đầu tư đối với các di tích xuống cấp, kịp thời trùng tu, bảo tồn. Cùng với đó, lựa chọn một số di tích có giá trị tiêu biểu, có điều kiện và tiềm năng phát triển du lịch để tập trung nguồn lực đầu tư, tạo điểm nhấn, hình thành sản phẩm du lịch văn hoá đặc trưng của tỉnh. Hạ tầng giao thông kết nối các di tích với những tuyến, điểm du lịch trọng điểm cũng cần được quan tâm đầu tư, tạo thuận lợi cho người dân, du khách đến tham quan, trải nghiệm và học tập, nghiên cứu.

Hệ thống di tích trên địa bàn Cà Mau đa dạng về loại hình, bao gồm di tích lịch sử, khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật và danh lam thắng cảnh..., phản ánh quá trình hình thành, đấu tranh cách mạng và những giá trị văn hoá đặc sắc của vùng đất Cà Mau. Khi được đầu tư đúng mức, kết nối tốt và khai thác phù hợp, mỗi di tích không chỉ là địa chỉ giáo dục truyền thống mà còn là điểm đến văn hoá, không gian trải nghiệm đặc sắc, tăng sức hút cho du lịch Cà Mau.

Trần Nguyên