Vai trò nhân tố văn hóa trong sự nghiệp của Hồ Chí Minh

Nhận thức được tầm quan trọng và vai trò của văn hóa, con người trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”.
Để hiểu được vai trò của văn hóa trong mọi thời đại, chúng ta hãy cùng nhìn về tấm gương vĩ đại: Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sự nghiệp văn hóa Hồ Chí Minh là rất to lớn, tư tưởng của Người về văn hóa cũng hết sức đa dạng và phong phú.

Bác Hồ nói chuyện với văn nghệ sĩ. Ảnh: T.L

Hồ Chí Minh xuất thân trong một gia đình nhà Nho yêu nước với nền giáo huấn “yêu nước; thương nòi”, “ái quốc là ái dân” và truyền thống hiếu học, đấu tranh bất khuất của đất Hồng Lam “địa linh nhân kiệt”. Khi trưởng thành, lại được sống ở Huế - kinh đô đất nước thời bấy giờ. Chính ở đó, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã được tiếp thu những tư tưởng văn hóa, chính trị đạt đến trình độ cao nhất của dân tộc vào lúc giao thời giữa hai thế kỷ.

Chính quá trình tích lũy các nguồn lực văn hóa, trí tuệ đã đưa Hồ Chí Minh trở thành biểu tượng hàng đầu của giao lưu văn hóa Đông - Tây, đưa sự nghiệp hoạt động chính trị của mình mang giá trị phổ quát toàn nhân loại. Nhà báo Liên Xô - Ôxip Manđenxtam nhận xét: “Từ Nguyễn Ái Quốc tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa châu Âu, mà có lẽ là nền văn hóa tương lai”.

Sự gặp gỡ sâu sắc nhất giữa sự nghiệp hoạt động chính trị của Hồ Chí Minh với lý tưởng cộng sản là xuất phát từ mục đích giải phóng con người. Đó là sự thống nhất giữa văn hóa - con người - phát triển. Sự lựa chọn lý tưởng, mục tiêu chính trị của Hồ Chí Minh mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Đó là kết quả của quá trình tích lũy văn hóa từ tri thức, kinh nghiệm, vốn sống thực tế kết hợp với truyền thống dân tộc và các giá trị tinh thần nhân đạo phổ quát để ứng xử trước tình thế cách mạng dân tộc và thời đại đặt ra với Nguời.

Văn hóa với phát huy nguồn nhân lực

Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Vấn đề tổ chức lực lượng là vấn đề cốt lõi của mọi cuộc cách mạng. Văn hóa - văn nghệ là công cụ được Hồ Chí Minh sử dụng một cách thường xuyên. Người kêu gọi “văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, “phải đem văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ”, “phải xúc tiến công tác văn hóa để đào tạo con người mới và cán bộ mới cho công cuộc kháng chiến, kiến quốc’’.

Cùng với những yêu cầu về trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ, Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh tới đạo đức. Chính vì đề cao nhân tố văn hóa đạo đức trong cấu trúc nhân cách của người cán bộ, đảng viên đi làm cách mạng, Hồ Chí Minh đã nhắc nhở: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh, là thống nhất độc lập, là hòa bình ấm no”.

Hồ Chí Minh luôn thấy được sự bức thiết của việc tìm kiếm và sử dụng nhân tài. Hồ Chí Minh đã phát hiện, đào tạo được nhiều nhân tài, đưa họ đứng vào hàng ngũ cách mạng phục vụ sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc. Trong số đó có thể dẫn ra nhiều những điển hình về nhân sĩ trí thức như: Huỳnh Thúc Kháng, Bùi Bằng Đoàn, Phạm Khắc Hòe, Nguyễn Văn Tố… Những nhà khoa học đầu đàn như: Trần Đại Nghĩa, Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ, Hồ Đắc Di…

Nhân cách văn hóa chính trị Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh là nhà chính trị, nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp, nhưng đồng thời là biểu tượng của lòng khoan dung nhân ái, của việc thực hành lối sống và nhân cách văn hóa. Là một chiến sĩ cách mạng, Hồ Chí Minh luôn nêu tấm gương về sự khoan dung và yêu chuộng hòa bình. Phương pháp Hồ Chí Minh là phương pháp cảm hóa, thu phục con người ở mọi đối tượng, mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi. Với tình cảm con người và rất giàu tình người, Hồ Chí Minh đã quan tâm đến tất cả với sự ân cần, chu đáo, tế nhị, lịch thiệp. Đó chính là phương pháp đoàn kết và đại đoàn kết toàn dân.

Phong cách Hồ Chí Minh hướng tới sự thanh cao, giản dị, không để sự “ham muốn vật chất” làm vẩn đục tâm hồn, không để sự tàn bạo của chiến tranh ảnh hưởng đến tinh thần nhân văn, lạc quan và tình yêu cuộc sống. Nhân cách đó có sức tỏa sáng và quy tụ triệu triệu con người, bạn bè gần xa yêu mến cảm phục mà ngay đến kẻ thù cũng phải nể trọng và ngợi ca.

Nhân cách văn hóa chính trị Hồ Chí Minh, con người, cuộc đời, sự nghiệp hoạt động chính trị Hồ Chí Minh là một chỉnh thể kết tinh những gì ưu tú, tốt đẹp nhất của trí tuệ, đạo đức, tâm hồn, tình cảm của con người và bản sắc văn hóa Việt Nam. Tấm gương và tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ định hướng cho hành động và tiếp thêm sức mạnh tinh thần, là sự cổ vũ lớn lao cho dân tộc và nhân dân ta vượt khó vươn lên giành những thắng lợi trong thế kỷ XXI.

LÂM TUẤN