Khi người trẻ thiếu điểm tựa gia đình

Từng dự rất nhiều phiên toà, nhưng một trong những phiên toà khiến tôi cứ mãi day dứt là phiên xét xử những bị cáo vị thành niên mới đây do Toà án nhân dân (TAND) khu vực 1 - Cà Mau tổ chức. Những gương mặt còn non choẹt, suy nghĩ còn chưa tới nơi tới chốn, nhưng nhiều trong số đó đã “án chồng án”.

• Cảnh báo tình trạng thanh thiếu niên sa vào tệ nạn xã hội
• Chung sức ngăn chặn thanh - thiếu niên vi phạm pháp luật
• Hệ lụy từ “phố đêm” nẹt pô: Nhiều thanh thiếu niên vào tù

Phiên toà xét xử vụ án cố ý gây thương tích giữa nhóm các đối tượng đều là thanh thiếu niên, có người dưới 16 tuổi (là độ tuổi trẻ em), chỉ cần hiềm khích là có thể lao vào nhau bất chấp. Trong đó, hầu hết các bị cáo đều không mâu thuẫn với nhau, nhưng sẵn sàng vác mã tấu để đấu với đối thủ của bạn. Kiểu “anh hùng rơm” ở lứa tuổi này, cộng thêm sự thiếu hiểu biết pháp luật, thiếu sự quan tâm dạy dỗ từ gia đình đã khiến mọi thứ dường như trở nên khó khăn hơn.

Bị cáo Đ.N.T.T tại bục xét hỏi trong phiên toà xét xử tại TAND khu vực 1 - Cà Mau.

Bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cà Mau khởi tố về tội gây rối trật tự công cộng, bị cáo Ð.N.T.T (Khóm 9, phường An Xuyên) ra toà trong màu áo của trại tạm giam, do đang bị tạm giam trong vụ án khác từ ngày 2/1/2026. Phần thủ tục, khi toà hỏi về nhân thân, vẻ mặt của bị cáo thoáng chùng xuống khi xác nhận hoàn cảnh gia đình: cha mất, mẹ đang chấp hành án trong trại giam. Chính vì thiếu sự quan tâm giáo dục của cha mẹ, nhiều bị cáo tự mình “thả trôi” cuộc đời vào những buổi nhậu nhẹt, cà phê tụ tập bạn bè chứng tỏ mình là người lớn, là "anh hùng". Khi sa chân vào những chuyện không còn đơn giản, phải chịu trách nhiệm hình sự trước hành vi mình gây ra, sự hối hận có đến nhưng lại nhanh chóng quên đi, nên vụ việc này chưa được giải quyết, đã chồng thêm vụ việc khác.

Tương tự là trường hợp của bị cáo P.T.P (ngụ Khóm 4, phường An Xuyên), nghề nghiệp không có, học đến lớp 9 thì nghỉ. Mẹ bỏ nhà đi, cha làm tài xế đường dài, đi nhiều hơn ở nhà. Căn nhà giao cho những đứa trẻ, vì thiếu sự quản lý của gia đình nên bị cáo trượt dài trong những thói hư tật xấu. Ngày toà xét xử, cha của P. không đến. Không phải ông không thương con, nhưng có lẽ, sự chịu đựng của gia đình với đứa con “phá làng phá xóm” đã quá sức. Khi cơ quan pháp luật đến nhà mời, ông từ chối. Ở góc độ trách nhiệm người cha với đứa con, có lẽ ông đã hết đường dạy dỗ, bất lực.

Sau vụ việc này, bị cáo P. còn đang bị điều tra ở vụ án khác, trong đó, bị cáo tự mình ôm bom xăng tự chế quăng vào quán cà phê có đối tượng đang mâu thuẫn với nhóm mình.

Bị cáo, bị hại, người có liên quan đến vụ án - đều là những gương mặt non trẻ, chỉ mới vừa bước chân ra đời, chưa từng trải. Nhưng tiền án, tiền sự mà các bị cáo đã và đang phải gánh chịu thì không nhẹ nhàng. Có những vụ án: gây rối trật tự công cộng; cố ý gây thương tích; huỷ hoại tài sản; sử dụng trái phép vũ khí quân dụng... tưởng chừng như của các nhóm giang hồ cộm cán, thì giờ ở những người trẻ, thậm chí chưa tròn 18 tuổi. Ðã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận nghiêm túc vai trò quan trọng của các bên liên quan trong giáo dục người trẻ tuổi - đặc biệt là gia đình. Bởi khi thiếu điểm tựa từ gia đình, người trẻ dễ dàng lạc lối và đánh mất tương lai.

Kim Phượng