Xây dựng tổ chức đảng trong các hợp tác xã: Nhu cầu bức thiết

Bài cuối: Cần tuân thủ nguyên tắc và quy luật khách quan

>>Bài 1: Thưa thớt tổ chức đảng trong HTX

>>Bài 2: Sức bật cho các hợp tác xã

Qua bài học thành công từ các hợp tác xã (HTX) có tổ chức đảng cho thấy, tổ chức đảng đã tạo nên những sức bật và động lực mới giúp các HTX hóa giải những thách thức, khó khăn trong phát triển kinh tế tập thể (KTTT). Tuy nhiên, việc thành lập tổ chức đảng trong các HTX phải xuất phát từ nhu cầu, mong muốn của đảng viên và sự đồng thuận của các thành viên, tuyệt đối không được áp đặt một cách chủ quan, duy ý chí, rập khuôn từ chính quyền theo kiểu HTX nào cũng phải có tổ chức đảng.

Các thành viên tham gia lao động tại HTX nuôi nghêu Đồng Tiến (huyện Hòa Bình). Ảnh: L.D

PHẢI KIỂM TRA, GIÁM SÁT

HTX là tổ chức kinh tế tự chủ của dân, do dân tổ chức, quản lý và đáp ứng nhu cầu chung của chính các thành viên sáng lập. Đồng thời, chất lượng hoạt động của HTX được đánh giá bằng lợi nhuận, hiệu quả kinh tế và tính cộng đồng. Do vậy, chính quyền hay các đảng bộ không nên áp đặt việc thành lập chi bộ ở các HTX một cách máy móc, nhằm biến HTX thành một tổ chức từ thiện làm thay chức năng của chính quyền.

Trên thực tế, có những địa phương đã nhận thức sai lầm về bản chất, vai trò và sứ mệnh của các HTX trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, họ xem HTX là “mái nhà” của hộ nghèo để tập trung giải quyết các vấn đề an sinh mà quên đi chức năng kinh tế của HTX vốn được xem là chức năng quan trọng hàng đầu quyết định đến sự sinh tồn của HTX. HTX phải hoạt động như doanh nghiệp và bị chi phối bởi các quy luật của kinh tế thị trường. Đồng thời, trong chỉ đạo phát triển KTTT, Đảng ta cũng khẳng định “lấy lợi ích kinh tế là trọng tâm”, sau đó mới giải quyết các vấn đề an sinh, vì “có thực mới vực được đạo”.

Vậy mà, có địa phương đã làm trái với quy luật và quan điểm chỉ đạo này. Cụ thể, HTX Thắng Lợi (TP. Bạc Liêu) được thành lập từ năm 2006 với mục tiêu chính là giải quyết việc làm cho các hộ nghèo ven biển. Với ý nghĩa đó, nên HTX Thắng Lợi cũng thành lập chi bộ với 3 đảng viên và có cả sự tham gia của cán bộ, lãnh đạo các xã ven biển. Theo đó, gần 1.800 hộ nghèo của xã Hiệp Thành, xã Vĩnh Trạch Đông và phường Nhà Mát đều được đưa vào HTX làm xã viên (nay là thành viên). Mặc dù phần lớn những xã viên này không hiểu thế nào là KTTT, họ không có nhu cầu tham gia HTX nên không góp vốn và cũng không muốn trực tiếp lao động sản xuất. Họ tham gia HTX chỉ với mục đích là nhận được các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước.

Do không xuất phát từ nhu cầu của các thành viên, thiếu quản lý, giám sát và kiểm tra nên hoạt động của HTX liên tục thua lỗ trong nhiều năm liền và đến nay còn nợ ngân sách, ngân hàng, cá nhân bên ngoài trên 6,9 tỷ đồng. Do HTX mắc nợ, xã viên tự giải tán, Ban chủ nhiệm cũ bị cách chức, chi bộ bị giải thể, cán bộ, đảng viên trong chi bộ bị kiểm điểm, kỷ luật nên đến nay, vì không có người đứng ra nhận nợ nên HTX dù muốn nhưng cũng không giải thể được.

Bất cập này càng gây khó khăn cho công tác xử lý, nhất là lãng phí tài nguyên rừng, tài nguyên đất ven biển đã giao cho HTX lên đến hàng trăm héc-ta và kéo dài trên 10 năm qua. Trong khi đó, các doanh nghiệp khác xin đầu tư vào khu vực này để phát triển nghề nuôi trồng và làm du lịch sinh thái thì không thể giao đất.

Từ sự thất bại của HTX Thắng Lợi cho thấy, vai trò của chi bộ Đảng trong HTX không được phát huy, nhất là buông lỏng công tác lãnh đạo, chỉ đạo và kiểm tra, giám sát. Qua đó càng chứng minh, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng có vai trò đặc biệt quan trọng trong chi bộ Đảng ở các HTX hiện nay. Song, do đặc thù chi bộ Đảng hoạt động trong một tổ chức kinh tế nên công tác kiểm tra, giám sát của Đảng cũng nên tập trung ở những vấn đề trong phạm vi của Điều lệ Đảng như: chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ, đoàn kết nội bộ, kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết về phát triển sản xuất - kinh doanh (SX-KD)..., hạn chế tối đa việc tổ chức đảng tham gia quá sâu vào chỉ đạo phát triển SX-KD mà triệt tiêu đi tính năng động, sáng tạo và làm cho sản xuất bị “kế hoạch” hay “mệnh lệnh” hóa.  Vì Đảng lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương, chính sách, còn HTX là đơn vị SX-KD tự chủ và có tư cách pháp nhân thực hiện theo Luật HTX. Vì vậy, mọi sự can thiệp trực tiếp của Đảng vào hoạt động SX-KD của HTX đều không đúng với nguyên tắc của cơ chế thị trường và vi phạm Luật HXT.

NÊN KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC

Có một điều rất thuận lợi trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành SX-KD ở các HTX có chi bộ hiện nay chính là Bí thư chi bộ vừa là Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) vừa là Giám đốc của HTX. Sự hợp nhất của 3 chức danh này về một vị trí sẽ đảm bảo sự thống nhất từ việc ban hành, hoạch định chính sách, chiến lược, kế hoạch và quyết liệt trong thực hiện, nhưng hạn chế của nó chính là dễ dẫn đến chuyên quyền và lạm dụng quyền lực. Điều đó sẽ làm mất đi tính dân chủ và về lâu dài sẽ không phát huy được sức mạnh tổng hợp của các thành viên. Nếu được, thì Chủ tịch HĐQT chỉ nên kiêm Bí thư chi bộ gắn với nhiệm vụ vạch ra chủ trương, chiến lược và kế hoạch phát triển, còn thực hiện và cụ thể các kế hoạch phát triển SX-KD ấy là Giám đốc hoặc Ban giám đốc của các HTX (vì theo Luật HTX thì Giám đốc của HTX có thể thuê người bên ngoài làm).

Làm được việc này, chi bộ Đảng trong các HTX càng khẳng định, chứng minh được vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng trong một tổ chức kinh tế. Cũng như Đảng không bao biện, làm thay mà chỉ đạo bằng đường lối, chủ trương và các chiến lược lớn. Riêng HTX, nhờ vào sự chỉ đạo này mà xây dựng được một tổ chức đoàn kết, chất lượng hoạt động, hiệu quả kinh tế ngày càng được nâng cao. Từ đó càng khẳng định tầm quan trọng phải xây dựng tổ chức đảng trong HTX. Mối quan hệ biện chứng này sẽ là tiền đề cho HTX khi phát triển cao hơn thành doanh nghiệp khỏi phải vận động thành lập tổ chức đảng trong doanh nghiệp (theo Chỉ thị 33), vì đã có sẵn tổ chức đảng trước đó.

Xây dựng tổ chức đảng trong các HTX là vấn đề không mới, nhưng đến nay vẫn chưa được các đảng bộ tổng kết và rút ra những bài học kinh nghiệm. Vì thế, mô hình này vẫn phải áp dụng trên tinh thần vừa làm, vừa rút kinh nghiệm dựa vào sự quan tâm quản lý và giám sát của Đảng. Tuy nhiên, việc thành lập tổ chức đảng trong các HTX phải được xem là nhu cầu bức thiết và tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta mà phát triển KTTT với HTX là mô hình kinh tế tiêu biểu nhất.

LƯ DŨNG