“Quýt làm cam chịu”

Trong một diễn biến của phiên tòa xét xử tội đánh bạc, có hai bị cáo với mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu khiến nhiều người chú ý. Cả hai bị cáo đều bị truy tố về hành vi ghi số đề và phải đối mặt với án phạt của tòa…

Diễn biến của phiên tòa không có tình tiết phức tạp, vì các bị cáo H.T.P và N.T.T.Q đã thành khẩn khai nhận hành vi của mình. Hàng ngày, bị cáo P. “hành nghề” tại nhà, từ 7 - 15 giờ, nếu khách mua số thì hoặc họ ghi sẵn các con số và số tiền mua vào phơi rồi mang đến nhà đưa trực tiếp cho bị cáo; hoặc đọc những con số và số tiền mua để bị cáo ghi vào phơi cho mình. Ngoài ra, bị cáo P. còn ghi bán số đề cho khách qua điện thoại. Nếu hôm nào bị cáo P. bận việc, không có mặt ở nhà thì con dâu của bị cáo là N.T.T.Q sẽ trực tiếp ghi bán số đề theo cách thức nói trên. Trung bình mỗi ngày, các bị cáo ghi bán số đề được từ 1 - 2 triệu đồng. Sau khi tổng hợp phơi đề xong, các bị cáo tự giữ phơi đề lại và trực tiếp ăn thua với người mua, chứ không giao nộp phơi cho ai khác. Bị cáo P. khai, mình ghi bán số đề để kiếm tiền mua thuốc trị bệnh, trung bình mỗi ngày bị cáo kiếm được khoảng 500.000 đồng.

Chuyện bị cáo P. vì muốn kiếm tiền mà bất chấp hậu quả, dẫn đến việc phải đứng trước vành móng ngựa như hôm nay âu cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là người con dâu cùng sống chung một nhà với bị cáo P. cũng phải hầu tòa. Bị cáo P. là người trực tiếp ghi số đề, quản lý tiền bạc chung chi; còn bị cáo Q. chỉ ghi giúp mẹ chồng khi bị cáo P. vắng nhà. Nói rõ ra là, bị cáo Q. chỉ làm công việc do mẹ chồng sai biểu. Cũng giống như lời của luật sư bào chữa cho bị cáo Q., vì bị phụ thuộc nên mẹ chồng sai thì phận làm con không dám cãi. Đây cũng là lý do để bên bào chữa đề nghị Hội đồng xét xử xin giảm án, cho bị cáo Q. được hưởng án treo.

Về mặt “tình” thì lời bào chữa của luật sư cũng có “lý”. Bởi Q. là con dâu, không có việc làm nên hoàn cảnh sống đều phụ thuộc vào gia đình chồng. Chồng Q. làm ruộng, ngoài ra không có thu nhập gì thêm. Việc được mẹ chồng sai biểu ghi giúp khi mẹ vắng nhà, Q. nghĩ cũng là chuyện bình thường chứ không nghĩ là phạm tội.

Tuy nhiên, nếu xét về lý thì việc bị cáo Q. tuân theo lệnh của mẹ chồng một cách mù quáng là điều không thể chấp nhận. Vì bản thân bị cáo Q. cũng biết rõ việc mẹ chồng làm là sai, có thể bị bắt (nên cả hai bị cáo đều thực hiện hành vi ghi số đề lén lút) nhưng vẫn làm giúp. Do đó bị cáo Q. không thể đổ lỗi cho việc phải nghe theo lời cha mẹ mà dù việc gì, thậm chí là sai quấy, trái pháp luật cũng làm. Bởi pháp luật quy định trách nhiệm hình sự là của riêng từng cá nhân, nếu đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, hành vi phạm tội rõ ràng, thì dù cho việc làm của mình là do người khác xúi giục hay làm vì nghe lời của người khác, vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Cho nên, dẫu có tội nghiệp cho Q., nhưng đó cũng là bài học đắt giá cho nhiều người.

***

Trong nhiều vụ án khác, đôi khi vẫn cứ thấy thấp thoáng bóng dáng của những bị cáo phạm tội giống như kiểu “quýt làm cam chịu”. Bởi các bị cáo này không đóng vai trò chính trong vụ án mà thường là nghe theo, làm theo, giúp sức… Tuy nhiên, khi tội phạm xảy ra, thì bản thân các bị cáo này, dù cho có giải thích đến đâu thì vẫn phải gánh chịu hậu quả, vì luật là luật, có chăng thì đó chỉ là một tình tiết được cân nhắc để giảm ít hình phạt cho bị cáo mà thôi. Vậy nên, nếu tỉnh táo trước mọi hành động, biết cân nhắc đúng sai, thì trong trường hợp của bị cáo Q., không chỉ giúp bản thân mình mà còn giúp được mẹ chồng không vướng vòng lao lý.

Kim Phượng