Cấp xã với công tác xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Thời gian qua, công tác xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) của các xã, phường trên địa bàn tỉnh được quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên. Các địa phương đều chủ động rà soát, tham mưu ban hành văn bản quản lý nhà nước phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và giải quyết các vấn đề phát sinh tại cơ sở.

• Ðiểm mới Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025
• UBND tỉnh rà soát công tác xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật sau hợp nhất
• Ðẩy nhanh ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

Khảo sát tại nhiều địa phương (xã, phường) cho thấy, công tác xây dựng, ban hành VBQPPL bước đầu đáp ứng yêu cầu mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và tổ chức tra cứu, tiếp cận thông tin pháp luật để có thể vận dụng, áp dụng pháp luật hiệu quả.

Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng rà soát các văn bản quy phạm pháp luật tại điểm cầu UBND tỉnh Cà Mau.

Ðội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tư pháp, văn phòng, địa chính, văn hoá - xã hội và bộ phận chuyên môn khác cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao. Chính quyền cơ sở thường xuyên cử cán bộ, công chức, viên chức tham gia tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về xây dựng VBQPPL, xử lý vi phạm hành chính, cải cách hành chính, chuyển đổi số và các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành. Từ đó, ý thức trách nhiệm, tinh thần phục vụ Nhân dân từng bước được nâng lên; việc chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính chuyển biến tích cực. Công tác phối hợp giữa các phòng, ngành chuyên môn trong tham mưu xây dựng, rà soát, tổ chức thi hành pháp luật ngày càng chặt chẽ hơn; vai trò của công chức tư pháp - hộ tịch trong tham mưu triển khai công tác pháp luật tại cơ sở được phát huy.

Việc đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành từng bước được quan tâm; nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn được tổng hợp, kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi. Công tác giải thích pháp luật, hướng dẫn áp dụng pháp luật cho cán bộ và Nhân dân được chú trọng thông qua hội nghị tập huấn, hướng dẫn chuyên môn cũng như tuyên truyền pháp luật. Công tác tự kiểm tra, rà soát, hệ thống hoá văn bản được thực hiện thường xuyên; kịp thời phát hiện, kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, bãi bỏ các nội dung không còn phù hợp với thực tiễn.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Từ sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hầu hết các chủ trương, nghị quyết của Ðảng, chính sách pháp luật của Nhà nước được địa phương cụ thể hoá tương đối đầy đủ, kịp thời thông qua các kế hoạch, chương trình, quy chế và văn bản chỉ đạo điều hành. Việc ban hành văn bản bám sát yêu cầu thực tiễn của địa phương, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực trọng tâm.

Hệ thống VBQPPL và văn bản quản lý nhà nước của Trung ương, của tỉnh được triển khai, quán triệt và cụ thể hoá tương đối kịp thời. Công tác rà soát, cập nhật, hệ thống hoá văn bản được quan tâm thực hiện thường xuyên; nhiều nội dung được cụ thể hoá thành quy chế phối hợp, quy trình giải quyết công việc nhằm nâng cao tính thống nhất trong thực hiện.

Việc xây dựng và ban hành VBQPPL của cấp xã cơ bản bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; nội dung phù hợp với Hiến pháp, pháp luật hiện hành và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc niêm yết, công khai văn bản tại trụ sở cơ quan, trên hệ thống điện tử và cổng thông tin được duy trì thường xuyên; khả năng tiếp cận, tra cứu văn bản của cán bộ và Nhân dân từng bước được nâng lên.

Tuy nhiên, do lĩnh vực xây dựng, ban hành VBQPPL đòi hỏi tính chuyên sâu và trình độ chuyên môn nghiệp vụ đặc thù, trong khi cán bộ phụ trách ở một số xã, phường được bố trí mới, chưa có kinh nghiệm, từ đó gây lúng túng khi thực hiện nhiệm vụ. Về khách quan, một số nội dung thể chế hoá chủ trương, chính sách còn chậm so với yêu cầu thực tiễn dẫn đến việc chậm ban hành văn bản điều chỉnh phù hợp với tình hình mới. Một số lĩnh vực còn thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể từ cấp trên; có nội dung chồng chéo, chưa thống nhất giữa các cơ quan chuyên ngành, từ đó, ảnh hưởng đến quá trình xây dựng, thẩm định, tổ chức thực hiện tại cơ sở. Hệ thống dữ liệu pháp luật điện tử chưa thực sự đồng bộ; việc tra cứu văn bản ở một số lĩnh vực còn khó khăn. Năng lực chuyên môn pháp lý của một bộ phận cán bộ còn hạn chế, nhất là trong công tác rà soát, kiểm tra văn bản. Công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, rà soát, hệ thống hoá văn bản và xử lý vi phạm hành chính chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Cần những giải pháp đồng bộ

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý nhà nước về xây dựng và ban hành VBQPPL tại cơ sở. Rất nhiều vấn đề phát sinh cần sự điều chỉnh kịp thời của cấp cơ sở trong quản lý nhà nước, khuyến khích đầu tư kinh doanh, an sinh xã hội... đòi hỏi hệ thống VBQPPL thuộc thẩm quyền ban hành của chính quyền địa phương phải ngày càng hoàn thiện theo hướng đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận và có tính khả thi cao.

Đại diện phường Bạc Liêu trình bày các ý kiến góp ý đối với dự thảo Quyết định quy định về điều kiện, diện tích tối thiểu tách thửa, hợp thửa đất.

Tiến sĩ Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, nhận định: “Hiện tại, việc xây dựng, ban hành VBQPPL của cấp xã còn rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Về nguyên nhân, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc phân cấp, phân quyền cho cấp xã quá nhiều nhiệm vụ trong khi trình độ, năng lực của cán bộ thực thi nhiệm vụ này còn hạn chế. Hiện tại, không chỉ các lĩnh vực đất đai mà còn rất nhiều lĩnh vực khác, đều phân quyền về cho cấp xã. Do đó, cấp xã phải chủ động khi xây dựng VBQPPL và hoàn thiện thể chế của địa phương, phù hợp với đặc thù của từng xã, phường”.

Ông Phạm Quốc Sử cũng cho biết thêm, để thực hiện những nhiệm vụ này, đòi hỏi chính quyền cấp cơ sở phải có các giải pháp căn cơ và hiệu quả. Trong đó, phải tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định không còn phù hợp, thiếu tính khả thi hoặc phát sinh chồng chéo trong quá trình tổ chức thực hiện. Ban hành mới các quy chế, quy trình nội bộ, cơ chế phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính và giải quyết công việc trên môi trường điện tử. Tăng cường đánh giá tác động chính sách, lấy ý kiến của cơ quan, đơn vị, MTTQ, đoàn thể và Nhân dân trong quá trình xây dựng văn bản. Ðẩy mạnh số hoá, cập nhật và công khai hệ thống văn bản pháp luật nhằm tạo thuận lợi cho việc tra cứu, tiếp cận và tổ chức thực hiện.

Song song đó, tăng cường điều kiện bảo đảm cơ chế vận hành của hệ thống pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của chính quyền địa phương. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ đảng đối với công tác xây dựng và ban hành VBQPPL; xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của hệ thống chính trị. Quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác pháp luật; nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và năng lực số. Ðẩy mạnh số hoá dữ liệu pháp luật, hồ sơ quản lý nhà nước; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý và tra cứu. Từng bước nghiên cứu, ứng dụng rộng rãi trí tuệ nhân tạo trong quản lý văn bản, giải quyết thủ tục hành chính và hỗ trợ công tác pháp luật. Ðẩy mạnh phối hợp, học tập kinh nghiệm và hợp tác trong lĩnh vực pháp luật, cải cách hành chính và chuyển đổi số giữa các địa phương.

Kim Phượng