Kiệt tác kiến trúc lăng tẩm triều Nguyễn

Nằm trên sườn núi Châu Chữ, cách trung tâm TP Huế khoảng 10 km, Lăng Khải Ðịnh (Ứng Lăng) - nơi an nghỉ của Hoàng đế Khải Ðịnh, là kiệt tác kiến trúc độc đáo nhất hệ thống lăng tẩm triều Nguyễn, minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hoá Á - Âu.

• Đánh thức nền văn minh Champa cổ
• Ngắm Quốc kỳ trên đỉnh Núi Rồng
• Khám phá văn hoá Khmer Nam Bộ

Từ xa, lăng hiện lên như toà lâu đài châu Âu kiên cố với khối bê tông, vòm Roman, cột bát giác cùng đường nét Gothic hoà quyện giữa Ấn Ðộ giáo và Phật giáo.

Những bậc thang đá cao vời vợi kết hợp mái ngói truyền thống và chi tiết trang trí phương Ðông, tạo nên tổng thể hài hoà: vừa cổ kính Á Ðông, vừa hiện đại Tây phương, như cuộc đối thoại tinh tế giữa hai nền văn minh, cùng dấu ấn bàn tay khéo léo của nghệ nhân xứ Huế.

Toàn cảnh mặt tiền Lăng Khải Ðịnh.

Bước vào cung Thiên Ðịnh, trái tim của lăng, du khách như lạc vào cung điện lộng lẫy với nghệ thuật tranh khảm, ghép đỉnh cao. Hàng ngàn mảnh sứ, thuỷ tinh màu sắc được ghép thủ công lên tường, cột, án thờ, tạo muôn vàn bức tranh sống động.

Trên tường là hoạ tiết tứ quý, bát bửu, ngũ phúc cùng hình chim phượng hoàng, hổ, hươu, công, hạc, vịt, thỏ, hoa cỏ... rực rỡ như khu vườn bất diệt. Không gian lung linh, huyền ảo, vừa mang hồn cốt Á Ðông vừa toát lên vẻ xa hoa châu Âu.

Ðỉnh cao nghệ thuật nằm ở trần cung Thiên Ðịnh với 3 bức bích hoạ lớn “Cửu long ẩn vân” do Nghệ nhân Phan Văn Tánh vẽ bằng chân, với hình những con rồng uốn lượn giữa mây trắng vừa hùng tráng, vừa huyền bí, biểu tượng cho long mệnh nhà vua. Bốn góc trần còn có hình con dơi mang ý nghĩa chúc phúc.

Nghệ thuật vẽ tranh và chạm khắc trên trần nhà, nét đẹp nghệ thuật bên trong cung Thiên Ðịnh.

Bên trong cung Thiên Ðịnh, nơi đặt tượng Vua Khải Ðịnh, được làm bằng đồng mạ vàng.

Ở giữa điện Khải Thành, dưới bửu tán bằng bê tông nặng gần 1 tấn trang trí hoạ tiết rồng hàm thọ là tượng vua Khải Ðịnh ngồi uy nghi trên ngai vàng.

Tượng bằng đồng, được đúc nguyên khối theo đúng tỷ lệ người thật, do 2 nghệ nhân P. Ducuing và F. Barbedienne thực hiện tại Pháp năm 1920, sau đó được thợ Huế mạ vàng óng ánh. Tượng vua mặc triều phục, thần thái trầm tư, mắt hướng xa như chiêm nghiệm vận nước. Phía sau là mô hình mặt trời lặn, biểu tượng thăng hà của đế vương. Dưới chân tượng là toại đạo dẫn đến nơi an nghỉ vĩnh hằng.

Sân chầu Lăng Khải Ðịnh.

Lăng Khải Ðịnh là kiến trúc đặc sắc, hoà quyện Ðông - Tây, cổ điển và hiện đại. Mỗi chi tiết tranh tường, nét vẽ trên trần, đường cong trên tượng vua đều kể về khát vọng và sự giao thời của vị vua tài hoa nhưng cô đơn. Ðến đây, du khách không chỉ chiêm ngưỡng mà còn cảm nhận nhịp đập lịch sử, nơi vẻ đẹp nghệ thuật vượt thời gian, vẫn lấp lánh trong lòng cố đô Huế./.

Đào Minh Tuấn thực hiện