Truyền hình
Xây dựng Nhà nước thật sự là của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân là một trong những tư tưởng cách mạng cốt lõi của Hồ Chí Minh. Người đã dạy: Ở nước ta, dân làm chủ và dân là chủ. Dân làm chủ và dân là chủ phải có tổ chức, phải được tổ chức, phải được pháp luật bảo vệ và bảo đảm quyền làm chủ đó, tức là phải xây dựng Nhà nước thật sự trong sạch, vững mạnh, của dân, do dân và vì dân.
Xây dựng Nhà nước thật sự là của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân là một trong những tư tưởng cách mạng cốt lõi của Hồ Chí Minh. Người đã dạy: Ở nước ta, dân làm chủ và dân là chủ. Dân làm chủ và dân là chủ phải có tổ chức, phải được tổ chức, phải được pháp luật bảo vệ và bảo đảm quyền làm chủ đó, tức là phải xây dựng Nhà nước thật sự trong sạch, vững mạnh, của dân, do dân và vì dân.
Nhà nước do Nhân dân xây dựng nên, thay mặt Nhân dân bảo vệ lợi ích quốc gia, chủ quyền dân tộc và lợi ích chính đáng của Nhân dân. Ở nước ta, cơ quan quyền lực Nhà nước, cơ quan đại biểu, đại diện của Nhân dân, do Nhân dân trực tiếp bầu ra đó chính là Quốc hội và HÐND các cấp; trong đó cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất là Quốc hội.
Hơn 70 năm trước, khi Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Ðảng vừa giành được chính quyền, ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt quốc dân đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Ngay ngày sau, 3/9/1945, Người đã chủ trì phiên họp Chính phủ lâm thời để kịp thời đề ra và giải quyết những vấn đề cấp bách nhất, tháo gỡ những khó khăn được ví như “ngàn cân treo sợi tóc” đang đặt ra cho chính quyền non trẻ. Một trong những nhiệm vụ cấp bách được Bác nêu ra đó là, tiến hành ngay cuộc tổng tuyển cử tự do, phổ thông đầu phiếu để bầu ra Quốc hội. Quốc hội là cơ quan quyền lực tối cao của Nhân dân sẽ bầu ra Chính phủ thật sự của toàn dân và ấn định xây dựng một bản Hiến pháp thật sự dân chủ.
 |
| Bác Hồ đi bầu cử ngày 27/4/1969 tại phố Ba Đình, Hà Nội. Ảnh tư liệu |
Hồ Chủ tịch đã ý thức rõ việc xây dựng một Nhà nước dân chủ trên cơ sở một Hiến pháp dân chủ là một trong những cơ sở bảo đảm cho quyền lực của Nhân dân, sức mạnh của dân tộc và bảo đảm sự phù hợp với thông lệ quốc tế.
Trong muôn vàn khó khăn, với danh nghĩa tước khí giới của quân đội Nhật, quân đội Anh đã đứng đằng sau lực lượng Pháp gây hấn ở Nam Bộ; 20 vạn quân Quốc dân Ðảng Trung Hoa do tướng Lư Hán chỉ huy tràn vào miền Bắc; nạn đói, giặc dốt, kho bạc trống rỗng, chính quyền còn hết sức non trẻ… nhưng Hồ Chủ tịch và Ðảng ta vẫn kiên quyết chỉ đạo, nhanh chóng thành lập Uỷ ban Dự thảo thể lệ tổng tuyển cử. Chỉ trong vòng hơn tháng, uỷ ban này đã soạn thảo xong bản dự thảo và ngày 17/10/1945, Bác đã ký Sắc lệnh số 51 ban hành Thể lệ Tổng tuyển cử, ấn định số lượng đại biểu được bầu cho từng tỉnh, thành phố trong cả nước. Ngày bầu cử trong cả nước được Chính phủ chọn là ngày 6/1/1946, tức là chỉ sau khoảng 4 tháng chuẩn bị.
Về quyền bầu cử và quyền ứng cử của công dân, Sắc lệnh số 51 quy định: "Tất cả công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, hễ là người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ ai là công dân thì đều có quyền đi bầu cử. Không chia trai, gái, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có 2 quyền đó…". Ðiều 11, Sắc lệnh số 51 quy định: "Chậm nhất là 15 ngày trước ngày bỏ phiếu, công dân có quyền bầu cử; muốn ứng cử chỉ cần gửi thẳng đơn ứng cử lên UBND tỉnh (hay thành phố) nơi mình ra ứng cử kèm theo giấy chứng nhận của UBND nguyên quán hoặc cư trú" là đủ điều kiện. Sau đó, để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người ứng cử, Sắc lệnh số 71 ngày 2/12/1945 đã sửa đổi Ðiều 11, Sắc lệnh số 51: "Người ứng cử chỉ cần gửi đơn ứng cử cho UBND nơi mình trú ngụ và yêu cầu UBND ấy điện cho UBND tỉnh (thành phố) nơi mình xin ứng cử để đưa vào danh sách ứng cử; đơn và giấy chứng nhận đủ điều kiện ứng cử được chuyển sau".
Trong bầu cử và ứng cử cơ quan đại biểu Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước ở Việt Nam lần đầu tiên trong lịch sử đã thể hiện khá đầy đủ quyền công dân, đặc biệt là quyền con người, quyền bình đẳng nam, nữ. Tuyên ngôn độc lập của Hoa Kỳ năm 1776 đã đưa ra một khẳng định mang tính nhân văn sâu sắc. Lời khẳng định này được Bác Hồ trích đưa vào Tuyên ngôn độc lập Việt Nam: Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hoá đã cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được… Bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng khẳng định: Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi. Nhưng chỉ riêng quyền bình đẳng trong bầu cử của nam, nữ, ở các quốc gia này, phải mất hàng trăm năm sau mới được thực hiện. Ở Hoa Kỳ, mãi đến năm 1920, Hiến pháp mới cho phép phụ nữ có quyền bầu cử; còn ở Pháp, mãi đến năm 1946, người phụ nữ mới được thực hiện quyền này. Còn ở nước ta, sau khi chế độ phong kiến thực dân sụp đổ, 5 tháng sau, quyền này đã được thực hiện một cách công khai, rộng rãi, được chính quyền, pháp luật bảo đảm và bảo vệ. Việc thực hiện quyền bầu cử, quyền ứng cử ở Việt Nam trong những năm tháng đầu tiên của chính quyền Nhân dân đã thể hiện sự tiến bộ vượt bậc về dân chủ và mang tính nhân văn hết sức sâu sắc.
Cuộc bầu cử ra cơ quan quyền lực Nhà nước lần đầu tiên ở nước ta diễn ra trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn. Ở miền Bắc, quân đội Tàu Tưởng cùng với bọn tay sai Việt Nam Quốc dân Ðảng và Việt Nam Cách mạng đồng minh hội đứng đầu là Vũ Hồng Khanh, Nguyễn Hải Thần, Nguyễn Tường Tam… liên tục gây bất ổn, phá rối về an ninh trật tự, chống phá bầu cử. Ngay tại Hà Nội, chúng cho tay chân ôm súng canh gác các ngả đường, các chợ, doạ nạt cử tri, tổ chức thực hiện âm mưu bắt cóc, ám sát các ứng cử viên do Việt Minh giới thiệu. Ở Phú Thọ, đêm 4/1/1946, chúng cho người đến nhà dân thu thẻ cử tri, tháo gỡ áp phích, khẩu hiệu… Ở Nam Bộ, nhiều nơi chúng dùng mật thám, cảnh sát tay sai và lực lượng khủng bố, đốt phá nhằm ngăn cản cuộc tổng tuyển cử.
Ngày 5/1/1946, trong buổi lễ ứng cử viên ra mắt cử tri tổ chức tại Việt Nam học xá (1), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát biểu: "Làm việc nước bây giờ là hy sinh, là phấn đấu, quên lợi ích riêng mà nghĩ lợi chung. Những ai muốn làm quan cách mạng thì nhất định không nên bầu. Ngày mai, không ai ép, không ai mua, toàn dân sẽ thực hiện quyền dân chủ ấy".
Ngày 5/1/1946, Hồ Chủ tịch kêu gọi toàn dân đi bỏ phiếu: "Ngày mai là một ngày đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ, là ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà Nhân dân ta bắt đầu tận dụng, hưởng quyền dân chủ của mình… Ngày mai, Nhân dân ta sẽ tỏ rõ cho các chiến sĩ ở miền Nam rằng: Về mặt quân sự, thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt chính trị, thì Nhân dân dùng lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn. Vì thế mà, ngày mai, tất cả các bạn cử tri đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi người dân đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do".
Hưởng ứng lời kêu gọi của Bác, ngày 6/1/ 1946, với khí thế hào hùng của một dân tộc đang vươn lên làm chủ Tổ quốc mình, Nhân dân ta, từ Bắc chí Nam, trên khắp mọi miền của đất nước đã tích cực tham gia bầu cử, bất chấp mọi sự phá hoại, cản ngăn của kẻ thù và bọn phản động. Ðể bảo vệ cử tri, bảo vệ cho cuộc bầu cử thành công đã có không ít chiến sĩ, cán bộ, đảng viên và cử tri phải đổ máu, hy sinh… Ở Nha Trang, Mỹ Tho, Cần Thơ, Tân An, Tây Nguyên… quân đội Pháp đã dùng máy bay ném bom xuống nhiều điểm bỏ phiếu làm nhiều người chết và bị thương. Chỉ tính riêng ở Sài Gòn đã có hơn 42 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, đổ máu để góp phần cho cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của dân tộc thành công.
Từ thành công của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, 70 năm qua, toàn dân ta đã qua 13 lần thể hiện quyền công dân, quyền làm chủ của mình trong việc bầu ra cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất là Quốc hội. Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, là cơ quan đại biểu Nhân dân đã thực hiện trọn vẹn niềm trông đợi của Nhân dân, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Ðảng, quyết định bộ máy Nhà nước, ban hành Hiến pháp và từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật; quyết định các vấn đề đối nội, đối ngoại, thực thi quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ bộ máy Nhà nước… Ðưa đất nước vượt qua muôn vàn khó khăn, thách thức và không ngừng phát triển.
Ngày 22/5 năm nay, toàn dân ta một lần nữa thực thi quyền và nghĩa vụ của mình là bầu ra Quốc hội khoá 14 và bầu ra Hội đồng Nhân dân các cấp. Ðây cũng là lần thứ hai, người dân Việt Nam trong cùng một lần đi bầu ra Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp. Ý thức được trách nhiệm làm chủ của mình về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Ðảng, mỗi cử tri, mỗi lá phiếu là một sự đóng góp để xây dựng Nhà nước; mỗi người phải cân nhắc để lựa chọn những người thật sự xứng đáng để bầu vào các cơ quan quyền lực Nhà nước cho một nhiệm kỳ mới, góp phần đưa đất nước bước vào một giai đoạn mới thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh./.
(1) Việt Nam học xá, là ký túc xá của sinh viên Ðông Dương tại Hà Nội, được xây dựng năm 1938. Ðịa điểm này nay là địa điểm của Trường Ðại học Bách khoa Hà Nội.
Nguyễn Thế Cường
Xem thêm bình luận