Đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Cần giải quyết đầu ra và hỗ trợ người học

Qua 3 năm thực hiện Quyết định 1956 của Thủ tướng Chính phủ về đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT), một trong những bài học kinh nghiệm được rút là nơi đâu phát huy tốt vai trò của các tổ chức đoàn thể trong vận động, tuyên truyền thì nơi đó làm tốt công tác đào tạo nghề. Bởi phần lớn thành viên trong các gia đình nông thôn hiện nay đều là hội viên của các tổ chức đoàn thể từ Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và cả Hội Cựu chiến binh.

Cần giải quyết “hậu” học nghề…

Sơ kết 3 năm công tác đào tạo nghề cho LĐNT vừa qua cho thấy, thời gian qua Bạc Liêu không ngừng phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể và đã tổ chức tập huấn kiến thức, kỹ năng tuyên truyền cho hơn 237.280 lượt người là hội viên của các tổ chức hội, đoàn địa phương. Đồng thời phát huy vai trò hạt nhân của các hội viên trong việc vận động lao động trong gia đình, nhất là lao động trẻ tham gia học nghề và mạnh dạn ứng dụng kiến thức đã học ngay trên đồng đất của mình như: mô hình trồng rau, trồng nấm linh chi, chăn nuôi gia súc, gia cầm… thu hút nhiều lao động tham gia. Chỉ tính riêng việc chuyển giao công nghệ, kỹ thuật sản xuất mới cũng thu hút khoảng 38.170 lao động tham gia.

Trồng và kinh doanh hoa kiểng là một trong những nghề mới được đưa vào danh mục đào tạo nghề năm 2013.

Vấn đề chuyển giao công nghệ, kỹ thuật sản mới cho nông dân gắn với thế mạnh trong sản xuất nông nghiệp là việc làm cần thiết, nhưng việc tập trung đào tạo quá nhiều vào lĩnh vực này cũng tạo nên sự lãng phí, đặc biệt là các mô hình sản xuất truyền thống vốn gắn chặt với kinh nghiệm của bà con nông dân.

Phản ánh thực trạng này để thấy rằng, khi tổ chức đào tạo nghề hay chuyển giao khoa học - công nghệ, kỹ thuật sản xuất, các địa phương cần tính đến những mô hình sản xuất mới. Hay nói cách khác, những mô hình chưa từng có trên vùng đất Bạc Liêu, nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao, bền vững thay vì các mô hình cũ như: chăn nuôi gà theo mô hình an toàn sinh học, nuôi tôm sạch, trồng rau an toàn…

Quan tâm đến vấn đề này, vì hiện còn tác động và bị chi phối bởi đầu ra do sản xuất quá nhiều sản phẩm cùng loại vốn trở thành nỗi ám ảnh của bà con nông dân. Đây cũng là cách để giải thích vì sao, khi học nghề xong ít nông dân lại áp dụng ngay trên đồng đất của mình mà quay sang làm các nghề khác để kiếm sống.

Nghề rèn ở thị trấn Ngan Dừa (huyện Hồng Dân) giải quyết khá nhiều lao động nông thôn. Ảnh: L.D

Ông Võ Văn Ngoan, Bí thư Huyện đoàn Phước Long, cho rằng: “Lúc phát động phong trào, nhiều thanh niên tích cực tham gia, nhưng khi sản xuất ra sản phẩm không tiêu thụ được nên chưa thuyết phục và cũng làm ảnh hưởng đến việc tiếp tục vận động thanh niên tham gia học nghề”. Do vậy, giải quyết “hậu” học nghề phải được xem là giải pháp căn cơ, vì nó không chỉ đơn giản là đầu ra của sản phẩm, mà còn là điều kiện để chứng minh tính hiệu quả của công tác đào tạo, tránh lãng phí tiền của Nhà nước và cả thời gian, công sức của người học.

Đẩy mạnh hỗ trợ nhiều hơn nữa

Trong 3 năm qua, tỉnh Bạc Liêu đã đầu tư 54,8 tỷ đồng cho việc mua sắm trang thiết bị và hàng trăm triệu đồng cho các mô hình cùng các hoạt động phục vụ công tác đào tạo nghề. Tuy nhiên, việc đầu tư ấy chỉ mới trang bị ở cái “cần câu” và LĐNT vẫn còn thiếu “mồi câu” do một số chương trình tín dụng rất khó tiếp cận.

Phần lớn lao động sau khi học nghề đều tranh thủ bằng nguồn vốn tự có, trong khi đa phần LĐNT đều là hộ nghèo, hộ ít đất, hoặc không có đất sản xuất. Đơn cử như học mô hình trồng màu chẳng hạn, nếu không có đất sản xuất thì lấy đâu ra đất để trồng. Hay nghề điện tử, hàn tiện, xây dựng, sửa xe gắn máy… muốn tự ra làm phải có vốn, còn không cũng lại làm thuê. Thời gian qua, Bạc Liêu cũng đã đầu tư hỗ trợ LĐNT vay vốn phát triển sản xuất, nhưng chủ yếu là các chương trình lồng ghép với công tác giảm nghèo, giải quyết việc làm từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội chứ chưa có kênh tín dụng riêng cho LĐNT. Trong khi nông dân nghèo gần như 100% đều đã vay các nguồn vốn này. Thậm chí, mắc nợ xấu thì làm sao có đủ điều kiện để các ngân hàng tái đầu tư.

Từ thực tiễn trên cho thấy, để công tác đào tạo nghề cho LĐNT mang lại hiệu quả thật sự, cùng với việc tiếp tục phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể địa phương, cần tạo điều kiện và khơi thông các kênh tín dụng đầu tư cho lao động sau học nghề. Đồng thời, tranh thủ nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia khác, nhằm huy động nguồn lực cho Đề án 1956, góp phần giúp LĐNT có điều kiện giải quyết việc làm, ứng dụng những mô hình sản xuất mới được chuyển giao.

TÚ ANH

Tập trung làm tốt hơn nữa công tác vận động, tuyên truyền Nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo nghề cho LĐNT, Ban chỉ đạo thực hiện Quyết định 1956/QĐ-TTg Trung ương chỉ đạo các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp cần tập trung làm tốt hơn nữa công tác vận động, tuyên truyền. Trong đó đề nghị: Hội Nông dân Việt Nam đẩy mạnh thực hiện công tác tuyên truyền, vận động nông dân tham gia học nghề, phổ biến nhân rộng các mô hình nông dân tổ chức sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, nông dân sản xuất giỏi. Tư vấn về dạy nghề, việc làm, thành lập doanh nghiệp, trang trại và cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia dạy nghề và giám sát tình hình thực hiện đề án ở địa phương. Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức lồng ghép các hoạt động tuyên truyền, tư vấn về học nghề và tạo việc làm cho LĐNT trong đề án này vào các nội dung phù hợp của Đề án “Hỗ trợ thanh niên học nghề và tạo việc làm giai đoạn 2008 - 2015”. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội khác; Hiệp hội Dạy nghề và công tác xã hội, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam và các hội nghề nghiệp khác trực tiếp tuyên truyền, vận động hội viên, thành viên tham gia vào các hoạt động của đề án. Riêng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn và chỉ đạo Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển và các ngân hàng thương mại của Nhà nước cho LĐNT sau khi học nghề được vay vốn ưu đãi để giải quyết việc làm, hoặc thành lập tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp ở khu vực nông thôn. Trong đó, Ngân hàng Chính sách xã hội phối hợp với các Bộ cung cấp thông tin cho Ban chỉ đạo của địa phương về các nguồn vốn cho vay, hướng dẫn địa phương tiếp cận được các nguồn vốn vay của các quỹ quốc gia về việc làm, giảm nghèo, cũng như các nguồn vốn vay khác để tạo điều kiện cho người học nghề tiếp cận các nguồn vốn vay tạo việc làm khi học nghề. (Trích văn bản chỉ đạo của Trung ương về thực hiện Đề án 1956)