Đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Cần phát huy vai trò của doanh nghiệp

Thực hiện Quyết định 1956 của Thủ tướng Chính phủ về đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT), thời gian qua, Bạc Liêu đã nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp để thu hút LĐNT học nghề. Trong đó, việc liên kết với doanh nghiệp trong giải quyết đầu ra sau đào tạo cho LĐNT được xem là một trong những mô hình hay.

Để thực hiện có hiệu quả Quyết định 1956 của Thủ tướng Chính phủ về đào tạo nghề cho LĐNT, năm 2014, Sở LĐ-TB&XH yêu cầu các địa phương đa dạng hóa các hình thức, các phương pháp dạy nghề phù hợp với đối tượng học nghề và yêu cầu sản xuất. Song song đó, nhân rộng các mô hình dạy nghề có hiệu quả, mô hình dạy nghề phù hợp với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi cây trồng - vật nuôi của tỉnh, nhu cầu của người sử dụng lao động và xuất khẩu lao động, góp phần nâng tỷ lệ lao động sau học nghề có việc làm và việc làm ổn định. Bên cạnh đó, thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy nghề và quản lý dạy nghề; xây dựng dữ liệu về dạy nghề trên địa bàn tỉnh. Nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác dạy nghề cho LĐNT theo Quyết định 1956 của Thủ tướng Chính phủ, nhằm phát huy tốt nguồn lực lao động ở nông thôn và góp phần xây dựng nông thôn mới. Nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về dạy nghề gắn với trách nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao...

Tính lại bài toán đào tạo

Một thực tế trong thực hiện Quyết định 1956 tại Bạc Liêu trong thời gian qua là phần lớn LĐNT chỉ tham gia học các lớp dạy nghề ngắn hạn hoặc chuyển giao các mô hình sản xuất. Nguyên nhân cơ bản là do LĐNT hạn chế về trình độ, ngại đi xa và không thể xa thửa ruộng, mảnh vườn của mình

Năm 2013, Bạc Liêu đã tổ chức đào tạo nghề cho hơn 12.350 lao động, nhưng LĐNT tham gia học các lớp trung cấp nghề, cao đẳng nghề chỉ 2.000 người, còn lại là sơ cấp nghề và dạy nghề thường xuyên dưới 3 tháng với 10.350 người. Riêng chuyển giao khoa học - công nghệ, mô hình sản xuất mới thì thu hút gần 8.920 LĐNT tham gia.

Nghề làm khô thủy sản truyền thống ở thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải. Ảnh: Kiết Tường

Ông Trần Văn Sớm (xã Ninh Quới, huyện Hồng Dân) cho rằng: “Hiện nay, thanh niên ở nông thôn ngoài số có điều kiện đi học đại học, có việc làm, thì số còn lại chủ yếu sống dựa vào ruộng vườn. Thanh niên nông thôn thường có gia đình sớm, sau khi cưới vợ đều được cha mẹ cho vài công ruộng ra ở riêng. Vì vậy, họ phải lo kiếm sống hàng ngày, nên khó tham gia học nghề. Nếu có thì chỉ tham gia các lớp tập huấn sản xuất các mô hình mới để áp dụng trên đồng đất của mình”.

Từ thực trạng trên, cần tính lại bài toán đào tạo nghề để phù hợp với điều kiện đặc thù của một tỉnh thuần nông. Bởi, việc vận động LĐNT tham gia học các nghề phi nông nghiệp hiện nay rất khó, khi phần lớn LĐNT chỉ quen với sản xuất truyền thống và thu nhập chính của họ vẫn từ nông nghiệp. Do vậy, một trong những giải pháp cần được ngành quản lý tính toán lại, đó là: làm sao để tất cả LĐNT đều tham gia học nghề và phát huy hiệu quả thật sự từ công tác đào tạo, thay vì chạy theo mục tiêu, hay cứ phải đào tạo nghề phi nông nghiệp.

Muối Bạc Liêu được chế biến thành nhiều loại sản phẩm phục vụ người tiêu dùng. Ảnh: Kiết Tường

Theo ông Nguyễn Văn Sáng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Hải: “Để phát huy hiệu quả của công tác đào tạo nghề và giải quyết được đầu ra của LĐNT, phải gắn kết thị trường lao động ở địa phương với tập quán sản xuất của họ. Nếu không, sẽ khó thu hút được LĐNT tham gia học nghề. Vì vậy, huyện Đông Hải đã chỉ đạo Phòng Nông nghiệp huyện tổ chức lại sản xuất gắn với phát triển các dịch vụ hậu cần nghề cá để đào tạo theo nhu cầu của ngư dân và phục vụ phát triển kinh tế biển của địa phương”. Đây được xem là một trong những giải pháp hạn chế tình trạng lao động tha hương, gây thiếu hụt lao động khi đến mùa vụ. Đồng thời, tạo nguồn lực mới cho phát triển nghề biển như: làm lưới, đóng tàu, sửa chữa máy tàu...

Phát huy vai trò doanh nghiệp

Nhằm đạt mục tiêu đào tạo các nghề phi nông nghiệp, nhiều địa phương trong tỉnh lâu nay vẫn tập trung vào một số nghề chính như: may công nghiệp, sửa xe gắn máy, hàn tiện, điện gia dụng... Trong khi những nghề này khó tìm được việc làm sau đào tạo hoặc cho thu nhập cao.

Qua khảo sát thực tế cho thấy, để phát triển các nghề phi nông nghiệp không khó, điều quan trọng là phải biết phát huy vai trò của doanh nghiệp gắn với thế mạnh đặc thù từ nông nghiệp của địa phương. Như huyện Đông Hải vốn nổi tiếng với nghề chế biến cá khô, nổi tiếng với đặc sản khô biển, nhưng đến nay, người dân vẫn xẻ khô bằng phương pháp thủ công và hàng hóa vẫn chưa được đóng gói để trở thành sản phẩm du lịch cho giá trị gia tăng cao. Nếu nghề này được đầu tư công nghệ chế biến, chắc chắn Đông Hải sẽ có thêm nhiều sản phẩm mới từ dây chuyền chế biến thực phẩm hiện đại. Việc làm này không chỉ là nhu cầu cần thiết để phát huy tối đa giá trị mang lại từ biển, nâng cao chất lượng sản phẩm, mà còn góp phần đào tạo nghề phi nông nghiệp cho LĐNT.

Hoặc cùng với cây lúa, các địa phương cũng cần gắn kết nông dân với doanh nghiệp từ các nhà máy chế biến lương thực thông qua công nghệ sấy khô, lau bóng gạo, đóng gói sản phẩm phục vụ thị trường xuất khẩu. Hay các trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm gắn kết với các lò giết mổ tập trung có dây chuyền sản xuất hiện đại, đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm nhằm phát triển ngành công nghiệp chế biến thực phẩm đóng hộp, đưa các sản phẩm này vào các siêu thị, xuất ra ngoài tỉnh. Rồi nghề muối truyền thống gắn với chế biến muối thành thực phẩm, muối công nghiệp thay vì chỉ xuất muối thô như lâu nay vẫn làm...

Tất cả những việc làm trên hoàn toàn có thể thực hiện được, nếu các ngành, địa phương phát huy được vai trò của doanh nghiệp gắn chặt công tác đào tạo nghề theo mô hình “từ cánh đồng đến nhà máy”. Từ đó mới khơi dậy nguồn lực dồi dào từ LĐNT, giúp nông dân giải quyết thời gian lao động nông nhàn, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập.

Tuy nhiên, muốn phát triển các nghề phi nông nghiệp từ nông nghiệp, Bạc Liêu cần đẩy mạnh hơn nữa các chính sách thu hút, kêu gọi đầu tư. Đặc biệt là có cơ chế ưu đãi đặc thù cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến hàng nông, lâm, thủy sản. Bởi, Bạc Liêu là một tỉnh nông nghiệp, nhưng lĩnh vực chế biến hàng nông, thủy sản còn hạn chế và gặp nhiều khó khăn (trừ con tôm xuất khẩu).

Khắc phục được bất cập này, Bạc Liêu sẽ tháo gỡ được những khó khăn trong công tác đào tạo nghề cho LĐNT hiện nay. Đồng thời sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên vốn phong phú ở địa phương, mở ra nhiều cơ hội mới cho sự nghiệp nông nghiệp - nông dân - nông thôn phát triển.

LÂM HỶ