Giá trị to lớn mang tầm vóc lịch sử của Hiến pháp sửa đổi

Hiến pháp sửa đổi là đảm bảo chính trị - pháp lý vững chắc để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đồng lòng vững bước tiến lên trong thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đất nước. Trong bản Hiến pháp này, nhiều vấn đề hệ trọng từ kinh tế, chính trị, quốc phòng, quyền con người, quyền công dân đều đã được đề cập, thể hiện những giá trị to lớn mang tầm vóc lịch sử.

Chủ tịch nước ký Lệnh công bố Hiến pháp. Ảnh: T.L

Hiến pháp sửa đổi là nền tảng chính trị - pháp lý để tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta. Theo đó, khẳng định Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân, dựa trên nguyên tắc tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân, dựa trên nền tảng liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức; đồng thời bổ sung thêm một nguyên tắc mới về tổ chức quyền lực Nhà nước ở nước ta (các Điều 2, 3, 8, 9, 10, Chương I và toàn bộ Chương V, VI, VII, VIII, IX, X). Đây là một nguyên tắc mới được bổ sung trong Cương lĩnh (sửa đổi 2011) của Đảng ta được Hiến pháp sửa đổi thể chế hóa; thật sự là cơ sở Hiến định để các cơ quan Nhà nước về lập pháp, hành pháp và tư pháp phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm và thực hiện có hiệu lực, hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình; hạn chế, ngăn ngừa tình trạng lạm dụng quyền lực và phòng chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí.

Hiến pháp tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam. Vai trò đó do lịch sử giao phó, nhân dân thừa nhận và được Hiến pháp xác nhận. Đồng thời, Hiến pháp làm rõ hơn và sâu sắc hơn bản chất tiên phong, bản chất nhân dân của Đảng và bổ sung một yêu cầu rất quan trọng của nhân dân, đó là “Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình” (Điều 4).

Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam sửa đổi một lần nữa khẳng định tư tưởng bất diệt của dân tộc Việt Nam là đề cao quyền làm chủ của nhân dân (Điều 2, 3); quyền bình đẳng giữa các dân tộc (Điều 5); quyền con người (toàn bộ Chương II), phản ánh giá trị cao quý bản chất dân chủ, tiến bộ của Nhà nước và chế độ ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Thể chế hóa đầy đủ hơn, sâu sắc hơn quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về đề cao chủ quyền nhân dân, phát huy dân chủ XHCN và đảm bảo tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân. Trong Hiến pháp mới, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được đề cao, đưa lên vị trí trang trọng hàng đầu trong Hiến pháp - thể hiện sự kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh (trong Hiến pháp năm 1946) và thể hiện nhận thức mới đầy đủ, sâu sắc hơn quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về đề cao nhân tố con người, coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển. Hiến pháp dành toàn bộ Chương IV để nói về sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Theo đó, xác định bảo vệ Tổ quốc là sự nghiệp của toàn dân (Điều 64) và Lực lượng vũ trang nhân dân tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, nhân dân, với Đảng và Nhà nước, có nhiệm vụ bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ nhân dân, Đảng, Nhà nước và chế độ XHCN, cùng toàn dân xây dựng đất nước và thực hiện nghĩa vụ quốc tế (Điều 65).

Hiến pháp nhấn mạnh và có những quy định rõ ràng về trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp, cũng như việc bị xử lý mọi hành vi vi hiến.

Hiến pháp năm 1992 sửa đổi - Hiến pháp mới đã phản ánh được ý chí, nguyện vọng của dân, thể hiện sự hòa quyện sâu sắc ý Đảng, lòng dân.

Bản Hiến pháp mới là ý chí, tinh hoa, trí tuệ, tâm huyết của toàn thể dân tộc Việt Nam, thể hiện tổng hợp sự đồng thuận giữa ý Đảng và lòng dân. Quốc hội đã thay mặt nhân dân cả nước thực hiện sứ mệnh lịch sử cho ra đời bản Hiến pháp mới - Hiến pháp của thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước. Từ các đồng chí lãnh đạo cao nhất của Đảng, Quốc hội, Nhà nước cho đến người dân đều thể hiện hết trách nhiệm của mình trong việc xây dựng chỉnh sửa, ban hành văn bản đạo luật gốc, cơ bản của nước nhà. Có lẽ trong lịch sử lập hiến của nước ta hiếm có một cuộc sinh hoạt chính trị - pháp lý nào được nhân dân trong và ngoài nước tham gia đóng góp một cách đông đảo, dân chủ, sâu rộng và thực chất như lần này.

PGS-TS Lại Ngọc Hải