Giám định và những bất cập trong đấu tranh phòng chống tham nhũng

Chất lượng các công trình xây dựng, nhất là nạn “rút ruột” công trình là vấn đề được nhiều người quan tâm trong đấu tranh phòng chống tham nhũng. Tuy nhiên, án tham nhũng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản hầu như vẫn còn bỏ ngỏ, ít bị đưa ra xét xử, trong khi hàng ngày người dân vẫn chứng kiến các công trình kém chất lượng tồn tại…

Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu - một công trình bị “bỏ ngỏ” về chất lượng. Ảnh: P.V

Theo quy định của pháp luật, trong trường hợp bắt buộc hoặc khi xét thấy cần thiết thì cơ quan điều tra ra quyết định trưng cầu giám định như một biện pháp điều tra, thu thập chứng cứ. Tùy thuộc vào tính chất, nội dung cần giám định mà có thể trưng cầu tổ chức, cá nhân nào có chuyên môn phù hợp để thực hiện giám định. Tuy nhiên, việc yêu cầu giám định, nhất là trong lĩnh vực xây dựng phải có kinh phí tạm ứng cho đơn vị giám định. Thông thường chi phí giám định khá cao, nên nhiều trường hợp, cơ quan điều tra không có kinh phí để yêu cầu giám định. Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu là một ví dụ điển hình. Mặc dù nhận được nhiều phản ánh của người dân liên quan đến chất lượng công trình xây dựng tại đây, nhưng khi bắt tay vào thì vướng tại khâu giám định. Bởi chỉ tính sơ sơ, chi phí giám định đã lên đến con số vài tỷ đồng.

Theo phản ánh của Cơ quan điều tra thì việc thực hiện giám định trong lĩnh vực liên quan đến tài chính, ngân hàng, xây dựng... thường rất chậm, kéo dài, không đáp ứng yêu cầu về thời gian theo yêu cầu của các cơ quan tiến hành tố tụng, luôn ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết vụ án. Trong khi đó, việc xác định thiệt hại trong một số vụ án tham nhũng bắt buộc phải tiến hành trưng cầu giám định về tài chính - kế toán, giám định kỹ thuật, giám định chất lượng công trình xây dựng. Đôi khi kết quả giám định trở thành nguồn chứng cứ quan trọng chứng minh hành vi phạm tội.

Thiếu quy định, hướng dẫn về chi phí giám định tư pháp ở lĩnh vực tài chính, xây dựng nên thiếu cơ sở pháp lý cụ thể cho việc tính, thu, chi trả chi phí giám định trong các lĩnh vực này dẫn đến nhiều bất cập, vướng mắc trong công tác điều tra án tham nhũng. Đặc biệt là nguồn kinh phí chi trả giám định tư pháp của các cơ quan điều tra chưa tách thành một mục chi ngân sách riêng và chưa được dự toán cấp phát đầy đủ, phù hợp với yêu cầu của tình hình mới. Vì thế, các cơ quan điều tra không có đủ khả năng tài chính để trưng cầu các cá nhân, tổ chức chuyên môn có năng lực thuộc khu vực ngoài nhà nước làm giám định, cũng như chưa chi trả đầy đủ, kịp thời chi phí giám định cho tổ chức, cá nhân thực hiện giám định.

Khó khăn này cần phải được tháo gỡ kịp thời, bởi cứ để kéo dài thì ắt sẽ ảnh hưởng đến chính sách về đấu tranh phòng chống tham nhũng. Do người dân khó mà chấp nhận một thực tế rõ ràng rằng, chỉ nhìn bằng mắt thường cũng cảm nhận được những công trình xây dựng kém chất lượng, trong khi cơ quan điều tra cứ kêu khó, không xử lý hoặc xử lý kéo dài…

P.V