Không chỉ thêm một môn học, mà tạo môi trường để sử dụng

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và chuyển đổi số tác động mạnh mẽ đến giáo dục, tiếng Anh ngày càng vượt ra khỏi phạm vi của một môn học. Theo Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Cà Mau, Tiến sĩ Lê Hoàng Dự, tiếng Anh đang trở thành công cụ để người học tiếp cận tri thức, khoa học, công nghệ; mở rộng cơ hội học tập, việc làm, giao lưu văn hoá và kết nối với thế giới.

• Ðể Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
• Tạo môi trường để tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Từ yêu cầu đó, thực hiện Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”, Cà Mau đang khẩn trương xây dựng, hoàn thiện Đề án của tỉnh.

Không để địa lý, kinh tế trở thành rào cản

Theo định hướng đang được ngành Giáo dục và Đào tạo Cà Mau xây dựng, việc triển khai sẽ được phân theo 3 khu vực: đô thị, nông thôn và khu vực đặc biệt khó khăn. Cách tiếp cận này xuất phát từ thực tế điều kiện giáo dục giữa các địa bàn còn khác nhau, qua đó xây dựng lộ trình phù hợp thay vì áp dụng một cách đồng loạt.

 Giáo viên tiếng Anh Trường Tiểu học Đặng Thuỳ Trâm (xã Định Thành) hướng dẫn học sinh rèn luyện kỹ năng nghe, nói; tạo môi trường để học sinh mạnh dạn sử dụng tiếng Anh.

Cụ thể, giai đoạn 2025-2030 phấn đấu ít nhất 20% cơ sở giáo dục phổ thông đạt Mức độ 1 về sử dụng tiếng Anh; tiến tới ít nhất 50% vào năm 2045. Cùng với đó là nâng cao tỷ lệ giáo viên tiếng Anh đạt chuẩn năng lực ngoại ngữ ngay từ giai đoạn đầu.

Thực tế hiện nay, Cà Mau đã có những nền tảng nhất định nhưng vẫn còn không ít điểm nghẽn cần tháo gỡ. Qua rà soát, toàn tỉnh hiện có 126 phòng học ngoại ngữ ở cấp tiểu học, 101 phòng ở cấp THCS và 77 phòng ở cấp THPT. Tuy nhiên, số lượng này vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, nhất là ở cấp tiểu học; một số thiết bị cũng đã xuống cấp, hư hỏng hoặc chưa đồng bộ.

Từ thực tế giảng dạy, thầy Nguyễn Thanh Tú, giáo viên tiếng Anh Trường THPT Hồ Thị Kỷ, cho rằng bên cạnh những hạn chế về cơ sở vật chất, việc dạy và học tiếng Anh hiện nay còn gặp nhiều trở ngại. Nền tảng tiếng Anh của học sinh chưa đồng đều, khả năng giao tiếp còn hạn chế; học liệu và môi trường thực hành chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Trong khi đó, sĩ số lớp đông khiến mức độ tương tác giữa giáo viên và học sinh bị hạn chế, nhất là trong rèn luyện kỹ năng nghe, nói.

Học sinh Trường Tiểu học Lý Văn Lâm thực hành tiếng Anh trong giờ học, góp phần nâng cao kỹ năng giao tiếp và khả năng sử dụng ngoại ngữ.

“Đáng lưu ý, một bộ phận học sinh còn tâm lý sợ sai, ngại nói nên chưa mạnh dạn sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp”, thầy Tú chia sẻ. Theo thầy, đây cũng là lý do việc tạo môi trường sử dụng tiếng Anh thường xuyên trong nhà trường cần được quan tâm, thay vì chỉ tập trung vào việc truyền đạt kiến thức trong giờ học.

Nếu cơ sở vật chất là điều kiện cần, thì đội ngũ giáo viên được xác định là một trong những yếu tố quyết định khả năng thành công của Đề án. Hiện khoảng 78% giáo viên cấp tiểu học, 94% giáo viên cấp THCS và 87% giáo viên cấp THPT đạt chuẩn trình độ năng lực ngoại ngữ theo quy định.

 Đây là kết quả đáng ghi nhận, nhưng theo Tiến sĩ Lê Hoàng Dự, yêu cầu mới đặt ra không chỉ dừng ở đội ngũ giáo viên tiếng Anh. Muốn tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, cần nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh của cả đội ngũ giáo viên các môn học khác. Thực tế qua khảo sát, trong số 6.793 giáo viên các cấp học phổ thông, chỉ khoảng 2% đạt từ trình độ B1 trở lên. Đây là thách thức lớn nếu tiến tới dạy một số môn học bằng tiếng Anh.

Sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, Phân hiệu Trường Đại học Bình Dương tại Cà Mau trong giờ học tập.

Từ “học tiếng Anh” đến “sống trong môi trường tiếng Anh”

Một điểm đáng chú ý trong định hướng của Cà Mau là không xem việc đưa tiếng Anh vào trường học như một môn học đơn thuần. Tiến sĩ Lê Hoàng Dự nhấn mạnh: “Trước hết phải tạo ra môi trường sử dụng tiếng Anh. Muốn vậy, cần hình thành một hệ sinh thái mà trong đó nhà trường là trung tâm; giáo viên là nhân tố quyết định; học sinh là chủ thể; gia đình và xã hội là lực lượng đồng hành; trường đại học cung cấp tri thức, chuyên gia và nguồn nhân lực; doanh nghiệp công nghệ cung cấp giải pháp, nền tảng và công cụ”.

Trong môi trường ấy, tiếng Anh cần được đưa vào câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm, giao lưu, STEM, hoạt động văn hoá và các hoạt động giáo dục phù hợp. Qua đó, học sinh có thêm cơ hội sử dụng tiếng Anh trong những tình huống gần gũi, thay vì chỉ tiếp cận ngôn ngữ này trong giờ học hoặc phục vụ các kỳ kiểm tra.

Hoạt động học tập, trải nghiệm bằng tiếng Anh giúp học sinh có thêm cơ hội sử dụng ngoại ngữ trong những tình huống gần gũi, thực tế.

Cùng với đó, việc từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu giáo dục thống nhất, kết nối và chia sẻ, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý, điều hành và hỗ trợ ra quyết định được kỳ vọng thúc đẩy phát triển hệ sinh thái học tập và sử dụng tiếng Anh.

“Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là mục tiêu lớn, không thể hoàn thành trong một sớm một chiều. Với Cà Mau, điều quan trọng không phải là triển khai thật nhanh bằng mọi giá, mà là xây dựng được nền tảng đủ vững để từng bước mở rộng. Khi tiếng Anh trở thành một công cụ quen thuộc trong học tập, giao tiếp và hội nhập, chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai mới thực sự đi vào đời sống học đường” - Tiến sĩ Lê Hoàng Dự khẳng định.

Phi Long