Giảm nghèo nhìn từ đa chiều - Bài 1: "Thay áo mới" cho vùng quê nghèo

(CMO) LTS: Năm 2016 đánh dấu mốc quan trọng, tỉnh Cà Mau cùng với cả nước chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều, với mục tiêu không chỉ bảo đảm thu nhập tối thiểu mà còn hỗ trợ để cải thiện mức độ tiếp cận của người nghèo đối với các dịch vụ xã hội cơ bản về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin. Sau hơn 5 năm, trải qua nhiều khó khăn, thách thức, bằng những giải pháp thiết thực, những cách làm hay, công tác giảm nghèo của tỉnh đã thu về quả ngọt. Đến nay, tiếp tục hành trình với chuẩn nghèo mới, Cà Mau đang xây dựng những bước đi, lộ trình giảm nghèo phù hợp.

Vùng đất U Minh một thời được mệnh danh là “túi nghèo” với tỷ lệ hộ nghèo cao nhất tỉnh. Hình ảnh những ngôi nhà lá đơn sơ nép bên vạt rừng tràm đã trở nên quen thuộc khi nhắc về nơi đây. Thế nhưng, sau hơn 5 năm áp dụng chuẩn nghèo đa chiều, với những giải pháp thoát nghèo thiết thực, hiệu quả đã mang đến bộ mặt mới cho vùng quê U Minh, đời sống cư dân dưới tán rừng tràm không ngừng cải thiện, đổi thay.

Cuối năm 2015, theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020, toàn huyện có 5.394 hộ nghèo, chiếm 21,59% so với tổng số hộ dân trong huyện. Đơn vị hành chính gồm 7 xã và 1 thị trấn, song huyện có tới 4 xã thuộc Chương trình 135 giai đoạn II, 2 xã bãi ngang ven biển và có đến 38 ấp đặc biệt khó khăn. Đa số Nhân dân sống bằng nghề sản xuất nông nghiệp, mưu sinh dưới tán rừng.

Đổi thay dưới tán rừng

Nỗ lực giảm nghèo, nâng cao đời sống Nhân dân, Ban Thường vụ Huyện uỷ U Minh ban hành nhiều quyết định phân công các ban, ngành, Uỷ ban MTTQ và các đoàn thể huyện phụ trách, giúp đỡ các ấp có tỷ lệ hộ nghèo cao, hộ nghèo, hộ cận nghèo thuộc gia đình chính sách. Sau ngần ấy năm vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cùng ý chí tự lực tự cường vươn lên của người dân, đời sống cư dân sống dưới tán rừng tràm không ngừng khởi sắc.

Là thương binh 3/4, ông Phạm Văn Tiến, Ấp 11, xã Khánh Thuận, sau khi xuất ngũ về quê hương, cuộc sống vô cùng khó khăn. Sức lao động giảm, căn nhà lụp xụp nên gia đình được xét vào diện hộ nghèo năm 2009. Sau 10 năm chật vật, những tưởng cái nghèo cứ đeo bám mãi, thế nhưng, với tinh thần Bộ đội Cụ Hồ, cùng với được chính quyền địa phương hỗ trợ nguồn vốn vay, gia đình ông đã cải tạo đất, trồng các giống rau ngắn ngày trên diện tích gần 4 công, mỗi năm trồng từ 2-3 đợt. Đến năm 2019, ông Tiến được xét tặng căn nhà tình nghĩa. Nhận thấy đời sống đã ổn định, ông Tiến quyết định xin thoát nghèo.

Ông Tiến trải lòng: “Tôi còn lao động được, có đồng vốn được hỗ trợ, lại được căn nhà ổn định thế này là quý lắm rồi. Tôi phải tích cực làm ăn để vươn lên, không mãi trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước được. Tôi xin thoát nghèo, để Nhà nước dành phần giúp đỡ những người còn khó khăn khác”.

Nhờ chịu khó, cần cù cùng sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, nhiều hộ dân Ấp 11, xã Khánh Thuận, huyện U Minh thoát nghèo.

Những năm qua, với nguồn kinh phí trên 44,5 tỷ đồng từ Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, huyện đã hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng, duy tu sửa chữa gần 33 tỷ đồng; hỗ trợ trên 900 hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo với 47 mô hình phát triển sản xuất hiệu quả, số tiền trên 11 tỷ đồng. Đồng thời, gần 2.600 hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo được tiếp cận nguồn vốn vay với số tiền gần 56 tỷ đồng. Triển khai xây dựng 409 căn nhà cho người nghèo.

Nhờ những chủ trương giảm nghèo hợp lòng dân, qua rà soát cuối năm 2019 trên địa bàn huyện còn 995 hộ nghèo, chiếm 3,84%, giảm 17,85% so với năm 2016, bình quân mỗi năm giảm 4,46%.

Giảm nghèo tập trung, không dàn trải

Với giải pháp tập trung, không dàn trải để đảm bảo hộ nghèo có đủ điều kiện cần và đủ để thoát nghèo bền vững, những năm qua, huyện Trần Văn Thời trở thành một trong những điểm sáng và có sự chuyển biến rõ nét trong công tác giảm nghèo. Kết quả rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2021 tỷ lệ hộ nghèo giảm 0,5% (tương đương giảm 239 hộ), tỷ lệ hộ cận nghèo giảm 0,37% (tương đương giảm 180 hộ) so với năm 2020.

Đơn cử, năm 2021 xã Khánh Lộc (huyện Trần Văn Thời) được chọn thực hiện xã xoá trắng hộ nghèo. Bằng giải pháp an cư lạc nghiệp, các ấp cùng với xã vận động mạnh thường quân hỗ trợ nhà, cùng những điều kiện sinh kế để hộ nghèo đảm bảo cuộc sống, vươn lên.

Từng là hộ nghèo lâu năm của xã, bà Ngô Thị Nhồng, ấp Vườn Tre, xã Khánh Lộc, sống nương nhờ, ở đậu hết nhà người này đến nhà người khác. Nhận thấy cuộc sống bà Nhồng quá khó khăn, chính quyền địa phương đã vận động người dân cho bà mượn nền đất dài hạn, rồi hỗ trợ xây dựng căn nhà khá khang trang, ấm cúng.

“Trước tới giờ hoàn cảnh gia đình khó khăn, ai thuê gì làm đó, rồi ở đậu nơi đó luôn. Giờ được Nhà nước hỗ trợ căn nhà khang trang, rồi còn được kéo điện, khoan giếng nước, hỗ trợ vốn để chăn nuôi heo. Tranh thủ thời gian, tôi đi mần cỏ, giặm lúa mướn để có thêm thu nhập”, bà Ngô Thị Nhồng chia sẻ.

Bằng những cách làm thiết thực, hỗ trợ đúng cái thiếu của hộ nghèo và có tập trung của địa phương đã giúp hộ bà Ngô Thị Nhồng thoát nghèo bền vững.

Bằng giải pháp rà soát phân loại từng hoàn cảnh, điều kiện của từng hộ nghèo để có phương hướng giúp đỡ. Người thiếu đất thì cho mượn đất cất nhà, thiếu nghề thì mở nhiều lớp dạy nghề, tập huấn kỹ thuật, chăn nuôi…, tranh thủ các nguồn vốn để hỗ trợ những vật dụng, nhu yếu phẩm sinh hoạt trong gia đình hàng ngày, vốn thực hiện mô hình để phát triển kinh tế nhằm tạo cuộc sống ổn định và thoát nghèo bền vững, tránh tình trạng tái nghèo, xã Khánh Lộc đã thành công xoá trắng hộ nghèo năm 2021.

Ông Đinh Tấn Lạc, Phó chủ tịch UBND xã Khánh Lộc, cho biết: “Phương pháp tiếp cận đa chiều được sử dụng không chỉ để giám sát mà còn để xác định đối tượng thụ hưởng của các chương trình an sinh xã hội. Cùng với đó, phương pháp này tăng cường tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân để có giải pháp hỗ trợ phù hợp hơn với nhu cầu và đặc tính của hộ nghèo. Đây là nền tảng quan trọng để các địa phương trong tỉnh thực hiện bền vững hơn các chính sách giảm nghèo. Theo chuẩn mới, năm 2022 xã còn 4 hộ nghèo, phấn đấu trong năm 2022 sẽ hỗ trợ, giúp đỡ để xoá trắng hộ nghèo”.

Bà Nguyễn Thu Tư, Phó giám đốc Sở LĐ-TB&XH, phấn khởi: “Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững thực sự đi vào cuộc sống và huy động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị, tạo sự đồng thuận của các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể, tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, sự tham gia của các tầng lớp dân cư và của chính người nghèo. Kết cấu hạ tầng xã, ấp, khóm đặc biệt khó khăn được đầu tư, nâng cấp; hộ nghèo được hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập. Việc tiếp cận các dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục, nước sạch… ngày càng tốt hơn; đời sống vật chất và tinh thần của người dân thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số từng bước được cải thiện, từ đó góp phần làm giảm 21.838 hộ nghèo, trong đó người dân tộc thiểu số 2.226 hộ, hạn chế số hộ tái nghèo qua các năm, tỷ lệ tái nghèo bình quân 0,3%/năm”.

Minh Long

BÀI 2: MONG MANH RANH GIỚI THOÁT NGHÈO - TÁI NGHÈO