Giữ vững thanh danh người thầy thuốc Việt Nam

Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 năm nay, UBND tỉnh có nhiều chỉ đạo đối với ngành Y tế Bạc Liêu, trong đó có vấn đề phát động phong trào thi đua rèn luyện y đức, vì đây là một vấn đề “nóng” nhất trong dư luận xã hội hiện nay.

Bí thư Tỉnh ủy - Võ Văn Dũng trao tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú cho các bác sĩ có nhiều đóng góp vì sức khỏe nhân dân. Ảnh: C.K

Thầy thuốc cũng là một con người. Trong công việc hàng ngày, ngoài quan hệ với bản thân và người cùng máu mủ ruột thịt của mình, người thầy thuốc còn có những mối quan hệ xung quanh. Trước hết là với người bệnh, sau đó là đồng nghiệp, rồi đến cộng đồng, tất cả những mối quan hệ này đã được nêu rất đầy đủ trong 12 điều y đức. Người thầy thuốc cứu chữa bệnh tật cho người bệnh, người bệnh thì xem thầy thuốc là vị cứu tinh, sinh mạng của họ có được cứu sống hay không đó là nhờ vào bàn tay, khối óc và cái tâm của người thầy thuốc nên họ luôn tin tưởng và trông cậy vào người thầy thuốc. Nhưng vì sao hiện nay mối quan hệ này trở thành một vấn đề “nóng” trong dư luận xã hội? Tất nhiên là có nguyên nhân từ thầy thuốc (những con sâu làm rầu nồi canh), người bệnh, xã hội, các chính sách… Nhưng chúng ta là những người được xã hội tôn vinh là “Thầy”, thì trước tiên phải tự trách mình rồi mới trách người, bởi vì:

Trước hết chúng ta đang hành nghề, một nghề mà hành vi hành nghề ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của con người, mỗi quyết định của chúng ta đều liên quan đến sức khỏe và sinh - tử.

Một nghề có nhiều “quyền lực”, thầy thuốc nói gì hiếm có người bệnh nào không dám nghe theo.

Một nghề biết nhiều bí mật về cuộc sống của người bệnh, hầu hết những chuyện kín đáo nhất của người bệnh có khi chỉ kể cho thầy thuốc nghe, thầy thuốc dễ lạm dụng và có nhiều cơ hội để lạm dụng.

Y đức không có nghĩa chỉ là cử chỉ, là lời nói mà còn là tri thức, kỹ năng nghề nghiệp, là trách nhiệm, là lương tâm… do đó y đức không có hình mẫu tốt duy nhất, đôi lúc khó diễn tả và dễ ngụy biện, chỉ có lương tâm của chính mình và những người cùng hành nghề mới biết được tốt - xấu.

Rèn luyện y đức có nghĩa là rèn luyện trách nhiệm của người thầy thuốc trước sinh mạng của con người. Đã là thầy thuốc thì phải có tấm lòng sẵn sàng cứu giúp người bệnh, không có sự sẵn sàng thì sẽ không có các đức tính khác để biểu hiện trách nhiệm của người thầy thuốc. Việc cứu chữa người bệnh là chuyện đương nhiên, là thiên chức của người thầy thuốc. Nhưng biết tìm sự sống trong cái chết của người bệnh mới là hết lòng. Khi chúng ta đã làm hết sức rồi chẳng may người bệnh tử vong, chỉ cần một cái vuốt mắt, đứng lặng vài giây bên người quá cố, một lời an ủi đối với người nhà, một sự chu đáo trong làm thủ tục chứng tử… Điều này hết sức nhân văn, thể hiện đức tính tận tụy của người thầy thuốc, dù chúng ta có sai lầm (trong đời thầy thuốc cũng khó tránh dù đã rất tận tâm) thì người bệnh cũng tha thứ, thân nhân dễ thông cảm.

Sự sẵn sàng cứu giúp người bệnh phải được tu luyện đến mức trở thành bản năng thực thụ của người thầy thuốc, nói thì dễ nhưng rèn luyện để trở thành bản năng thực thụ của người thầy thuốc lại là một điều không dễ dàng, nó đòi hỏi phải có nhận thức và tu luyện hàng ngày cũng giống như các phật tử tu luyện để trở nên đắc đạo.

Như trên đã trình bày, không có mẫu hình tốt duy nhất của y đức, đôi lúc khó diễn tả cụ thể về y đức và cũng dễ ngụy biện, vì vậy việc ôn luyện và nhắc nhở nhau về y đức phải là một việc làm thường xuyên, nhất là khi sống và hành nghề trong cơ chế thị trường. Chúng ta đừng quên việc học tập y đức ngay từ việc nhỏ nhất và tu luyện để những tinh thần ấy trở thành bản năng thực thụ của mỗi người thầy thuốc. Nhân dịp chúng ta đang đẩy mạnh việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, dựa theo những tư tưởng của Người về trách nhiệm trước Tổ quốc và nhân dân, chúng ta càng nguyện phấn đấu để làm tròn trách nhiệm và giữ vững thanh danh của người thầy thuốc Việt Nam như lời Bác Hồ đã dạy: “Thầy thuốc phải như mẹ hiền”.

BS. TRẦN VĂN KHÁNH (Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu)