Truyền hình
Xác định công tác hoà giải ở cơ sở là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý nhà nước về lĩnh vực tư pháp, trên cơ sở luật và nghị định hướng dẫn thi hành, UBND tỉnh giao Sở Tư pháp tham mưu, triển khai đồng bộ, kịp thời, góp phần củng cố, kiện toàn tổ chức và hoạt động hoà giải.
- Nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng hòa giải cơ sở
- Nhiều mô hình hoà giải ở cơ sở hiệu quả cao
- Bồi dưỡng nghiệp vụ hoà giải ở cơ sở
Vai trò quan trọng
Công tác hoà giải ở cơ sở góp phần quan trọng giữ gìn ổn định xã hội, giảm tải cho hệ thống tư pháp (toà án) và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Cà Mau là một trong những tỉnh có tỷ lệ hoà giải ở cơ sở đạt cao, được điển hình trong cả nước. Góp phần quan trọng làm nên thành tích trên, phải kể đến vai trò của những người am hiểu pháp luật với đội ngũ luật gia, các tuyên truyền viên pháp luật.
Tổ hoà giải cơ sở tại Khóm 3, phường Vĩnh Trạch.
Thực tiễn cho thấy, đội ngũ hoà giải ở cơ sở có ưu điểm là những người gần dân, người có uy tín trong cộng đồng nhưng lại hạn chế về kiến thức pháp luật chuyên sâu. Việc bổ sung lực lượng am hiểu pháp luật chuyên sâu sẽ giúp các tổ hoà giải ở cơ sở không chỉ hoà giải hợp tình mà còn hợp lý (đúng các quy định pháp luật), từ đó nâng cao chất lượng hoà giải, đảm bảo yếu tố thực thi khi hoà giải thành.
Ðến nay (sau hợp nhất tỉnh), trên địa bàn tỉnh Cà Mau có 1.396 tổ hoà giải với 9.072 hoà giải viên. Các tổ hoà giải cơ bản đảm bảo thành phần theo quy định (trong đó: bí thư chi bộ hoặc trưởng khóm, ấp làm tổ trưởng, thành viên tổ gồm đại diện ban công tác mặt trận; hội nông dân, hội liên hiệp phụ nữ, hội cựu chiến binh, hội người cao tuổi, đoàn thanh niên và những người có uy tín trong khóm, ấp, cộng đồng dân cư). Mỗi tổ có từ 5-7 hoà giải viên, đều có hoà giải viên nữ, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số có hoà giải viên là người dân tộc thiểu số, hoặc người có uy tín tham gia hỗ trợ tổ trong một số hoạt động, các vụ việc hoà giải.
Tính đến nay, tỉnh Cà Mau có 11 xã, phường gồm các xã: Hưng Mỹ, Gành Hào, Hồng Dân, Trí Phải, Sông Ðốc, Phong Hiệp, Vĩnh Hậu, Vĩnh Lộc, Phú Mỹ, Phú Tân và phường Hiệp Thành có tỷ lệ hoà giải thành từ 91-100%. Có 12 xã, phường với tỷ lệ hoà giải thành đạt từ 85-90%, gồm các xã: Biển Bạch, Tân Lộc, Tân Thuận, Quách Phẩm, Ðất Mới, Ninh Quới, Ðất Mũi, Hoà Bình, Khánh Lâm, Ðông Hải và 2 phường: Láng Tròn, Giá Rai. Ở những đơn vị này, công tác hoà giải ở cơ sở luôn có sự tham gia của nhiều lực lượng.
Hội Luật gia tỉnh có tổng số 2.124 hội viên, được xem là đội ngũ am hiểu pháp luật, công tác tại nhiều cơ quan, đơn vị và các xã, phường. Ðây cũng là đội ngũ có đủ điều kiện, kiến thức pháp luật để tham gia tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, hoà giải ở cơ sở. Mới đây, Hội Luật gia đã chuẩn bị các điều kiện, lên kế hoạch đăng ký làm việc với cấp uỷ, chính quyền địa phương và các đơn vị có liên quan, tranh thủ sự quan tâm của các cấp lãnh đạo trong củng cố, kiện toàn tổ chức hội cấp xã, tiến tới vận hành hội theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hiện tại có Xã Phan Ngọc Hiển thành lập hội luật gia cấp xã. Ðây chính là tiền đề quan trọng để luật gia cấp xã tham gia tuyên truyền pháp luật, hoà giải ở cơ sở.
Hiệu quả từ thực tiễn
Ở nhiều địa phương, việc huy động cán bộ nghỉ hưu và luật gia tham gia hoà giải mang lại kết quả tích cực. Các tổ hoà giải được kiện toàn với sự tham gia của nhiều thành phần, trong đó có những người từng là thẩm phán, kiểm sát viên, cán bộ tư pháp, không chỉ trực tiếp tham gia hoà giải mà còn hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho các hoà giải viên khác.
Bà Phạm Thị Ngọc, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tham gia tập huấn cho các hoà giải viên tại phường Vĩnh Trạch.
Ngay từ sau hợp nhất tỉnh, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Quyết định số 0930 về việc công nhận đội ngũ tập huấn viên hoà giải ở cơ sở cấp tỉnh, để phục vụ và hỗ trợ thực hiện Ðề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hoà giải viên ở cơ sở giai đoạn 2024-2030”. Công nhận đội ngũ tập huấn viên hoà giải ở cơ sở cấp tỉnh gồm những cán bộ, công chức hiện công tác ở các lĩnh vực như: Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh; Sở Tư pháp; Toà án; Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh; Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh; Công an tỉnh; Hội Luật gia tỉnh; Ðoàn Luật sư tỉnh...
Các tập huấn viên hoà giải ở cơ sở này đảm nhận trách nhiệm tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng do cơ quan có thẩm quyền tổ chức; chủ động tìm hiểu, nghiên cứu các quy định pháp luật có liên quan đến công tác hoà giải ở cơ sở để tham gia hướng dẫn, tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng hoà giải cho hoà giải viên ở cơ sở trên địa bàn tỉnh. Qua đó, giúp nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng hoà giải cho những hoà giải viên ở cơ sở, giúp hòa giải ở cơ sở đạt hiệu quả cao.
Bên cạnh đó, các mô hình như “Tổ hoà giải ở cơ sở 5 tốt” trên địa bàn tỉnh cũng nâng cao tỷ lệ hoà giải thành ở cơ sở, nhiều địa phương có tỷ lệ hoà giải thành đạt khá cao (trên 90%, có tổ hoà giải đạt 100%). Công tác phối hợp giữa Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, các tổ chức thành viên của Mặt trận với Sở Tư pháp trong hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện hoà giải ở cơ sở được thực hiện khá tốt, qua đó phát huy hiệu quả tích cực, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoà giải ở cơ sở.
Dù đạt nhiều hiệu quả trong hoà giải ở cơ sở, nhưng thực tiễn cũng cho thấy một số khó khăn, hạn chế. Việc huy động lực lượng am hiểu pháp luật chưa đồng đều giữa các địa phương. Một số nơi còn thiếu cơ chế khuyến khích, hỗ trợ phù hợp, dẫn đến việc tham gia của các lực lượng này chưa thật sự ổn định. Ngoài ra, sự phối hợp giữa các thành phần đôi khi còn thiếu chặt chẽ, chưa phát huy hết tiềm năng. Chất lượng hoà giải viên ở các địa phương chưa đồng đều, nhiều hoà giải viên còn hạn chế về kiến thức pháp luật, kỹ năng, chủ yếu hoà giải bằng kinh nghiệm cá nhân, vẫn còn hoà giải viên có tâm lý ngại va chạm, chưa mạnh dạn phân tích, thuyết phục các bên. Ðặc biệt, không phải nơi nào, địa phương nào cũng huy động đội ngũ người có kiến thức, am hiểu pháp luật là luật sư, luật gia... tham gia hoà giải ở cơ sở.
Quang cảnh lớp tập huấn cho các hoà giải viên ở cơ sở.
Do đó, để việc huy động đội ngũ am hiểu pháp luật thực sự phát huy hiệu quả, cần tiếp tục triển khai nhiều giải pháp. Trong đó, có chế độ hỗ trợ đối với các lực lượng tham gia hoà giải, nhằm tạo động lực và giúp họ yên tâm cống hiến. Ðặc biệt, cần xem xét hướng dẫn cụ thể trường hợp luật sư, luật gia... được giới thiệu bầu làm hoà giải viên ở cơ sở. Ngoài ra, cũng cần sự phối hợp tốt giữa các lực lượng nhằm phát huy đúng vai trò của mỗi bên.
Kim Phượng
Xem thêm bình luận