Cốm dẹp - Nét đẹp ẩm thực cúng trăng

Đồng bào Khmer Nam Bộ có nhiều món ăn dân dã, độc đáo và nổi tiếng như bập bè nấu canh mắm, bún nước lèo mắm bò hóc, bánh rừng, cốm dẹp… Trong đó, cốm dẹp là món ăn được nhiều người yêu thích và gắn liền với lễ hội Ok Om Bok, lễ cúng trăng truyền thống của đồng bào Khmer.

• Khai mạc Tuần lễ Văn hóa, Du lịch gắn với Lễ hội Ok Om Bok năm 2024
• Linh thiêng nghi thức hạ thuỷ ghe Ngo
• Đặc sắc Lễ hội Ok Om Bok của đồng bào Khmer

Không chỉ là món ăn ngon, cốm dẹp còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện nét văn hoá truyền thống đặc trưng của người Khmer. Đây là món ăn dùng để cúng trăng, cúng Phật, tạ ơn trời đất đã ban cho con người vụ mùa bội thu, có hạt cơm, hạt nếp để nuôi sống gia đình. Từ hạt nếp dẻo thơm, đồng bào Khmer làm nên món ăn dân dã mà giàu ý nghĩa tri ân, món ăn vừa tinh tuý, vừa đậm đà bản sắc văn hoá ẩm thực Khmer.

Nếp được rang trong nồi đất, chín thật đều thì cốm dẹp sẽ rất ngon.

Cách làm cốm dẹp khá đơn giản, nguyên liệu gồm nếp, dừa rám vỏ và đường thốt nốt hoặc đường cát. Theo truyền thống, cốm dẹp thường được quết vào buổi chiều hoặc những đêm trăng sáng. Dụng cụ được bày sẵn trước sân nhà, bên cạnh bếp lửa rơm bập bùng, nếp được rang trong nồi đất để hạt cốm dẻo, thơm và giòn hơn. Khi hạt nếp vừa chín tới, được cho vào cối bồng và dùng chày gỗ dài khoảng 1,5 mét để quết.

Quết cốm dẹp.

Quết cốm thường do đôi nam nữ thực hiện, một người cầm chày, một người cầm cây gạt, vừa quết vừa gạt nhịp nhàng cho đến khi hạt nếp được dẹp mỏng, thơm dẻo. Cốm sau đó được sàng sạch trấu, đãi kỹ bụi để giữ được độ giòn, thơm đặc trưng. Cốm mới giã, chỉ cần ăn không đã thấy vị ngon mộc mạc; khi trộn thêm dừa nạo và đường, món ăn càng thêm dẻo thơm, béo bùi và ngọt dịu, hội tụ đầy đủ hương vị đồng quê Nam Bộ.

Cốm dẹp là món không thể thiếu trong đêm cúng trăng.

Cốm dẹp là món không thể thiếu trong lễ hội Ok Om Bok, điểm tô thêm cho vẻ đẹp văn hoá truyền thống của người Khmer. Dưới ánh trăng rằm tháng Mười, cốm dẹp được quết trong tiếng cười đùa rộn rã, trong ánh sáng lung linh từ chùa chiền và những mâm cỗ cúng trăng của từng gia đình. Ngoài nhang đèn, hoa quả, cốm dẹp là lễ vật quan trọng, thể hiện lòng thành kính, biết ơn trời đất.

Thưởng thức món ngon từ cốm dẹp trong đêm cúng trăng.

Từ món ăn dân dã nơi phum, sóc, cốm dẹp ngày nay đã trở nên phổ biến rộng rãi, được nhiều người ưa thích, chọn làm quà biếu ý nghĩa mỗi dịp lễ hội Ok Om Bok. Món ăn mộc mạc ấy không chỉ là tinh hoa ẩm thực Khmer, mà còn là biểu tượng của tình đoàn kết, niềm tin và ước vọng mùa màng no đủ của đồng bào Nam Bộ.

Lâm Đươl