Thứ ba, 17-11-26 16:32:37
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nét đẹp văn hoá tục thờ Trời

Báo Cà Mau Trong đời sống văn hoá tâm linh dân gian của người dân Nam Bộ nói chung, Cà Mau nói riêng có tục thờ ông Thiên (còn gọi là ông Trời) trước sân nhà rất độc đáo. Tuy xuất phát từ tục thờ Thiên ở Trung Hoa, nhưng sang vùng đất phương Nam, với sự giao thoa về văn hoá đã hình thành nên tục thờ ông Thiên rất Nam Bộ, gắn với khát vọng chinh phục thiên nhiên, ước mơ cuộc sống ấm no, hạnh phúc. 

Từ tục thờ ông Thiên... 

Trong quan niệm và tín ngưỡng dân gian của người dân Nam Bộ, ông Trời chính là “cha”, còn đất chính là “mẹ”, nên khi van vái đều khấn câu “cha trời, mẹ đất”.

Thường bàn ông Thiên có trụ cao khoảng 1,5 m, trên trụ đặt một miếng gạch hoặc một tấm gỗ vuông đủ để bày lư hương, 3 chung nước, bình hoa và đồ cúng. Hai bên bàn thờ ông Thiên thường được trồng hoa mai, hoặc hoa anh đào; dưới chân thì trồng các loại hoa lá nhiều màu như: mười giờ, cúc, vạn thọ, sao nhái...

Lễ vật cúng ông trời vào mùng 9 tháng Giêng âm lịch.

Theo các nhà nghiên cứu văn hoá dân gian, tục thờ ông Trời thông qua việc lập bàn thờ trước sân nhà đã có từ thuở khai hoang. Bởi, đối với những lưu dân phải bỏ xứ đi nơi khác mưu sinh đến một nơi rừng thiêng nước độc: “Tới đây xứ sở lạ lùng/ Con chim kêu cũng sợ, con cá vùng cũng kinh”, hay “Muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lềnh tựa bánh canh”, nên họ cần điểm tựa về tinh thần để làm đức tin chiến thắng sự khắc nghiệt của thiên nhiên và hun đúc thêm niềm tin cho cuộc khẩn hoang, với mong muốn lập nghiệp bình an ở vùng đất mới. Cũng như khi phải đối đầu với thiên nhiên đầy rẫy rủi ro, họ lại phải cậy nhờ vào ông Trời, như câu: "Tới đây lạ bến đậu nhờ/ Lạy Trời bớt gió cho sóng trong bờ đừng chao”. Họ tin rằng, ông Trời sẽ là người ban phúc: “Ở hiền thời lại gặp lành/ Những người dân nhân đức Trời dành phúc cho”.

Xuất phát từ ý nghĩa trên, tục thờ ông Trời, lập bàn ông Thiên trở thành nét văn hoá tiêu biểu của người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long nói chung và người dân Cà Mau nói riêng. Đây là mảnh đất vốn được thiên nhiên ưu đãi, mà theo cách nói dân gian là "Trời cho", nên người dân phải tôn trọng ông Trời và thể hiện tấm lòng của mình bằng việc thờ Trời, tế Trời vào mùng 9 tháng Giêng hằng năm.

... Đến thiên quan tứ phước

Ngoài lập bàn ông Thiên thờ trước sân nhà, tục này của người Việt còn gắn với tục thờ ông Quan Trời của cộng đồng người Hoa Nam Bộ, thường được đặt dưới chân bàn ông Thiên với bài vị ghi dòng chữ “Thiên quan tứ phước” hay “Thiên địa phụ mẫu”.

Nếu như trong tín ngưỡng dân gian của người Việt, tục thờ ông Trời là thượng đế, thì trong tín ngưỡng dân gian của cộng đồng người Hoa lại có thêm ông Quan Trời (hay còn gọi là Thiên quan), được xem là 1 trong 3 ông quan gồm: Thiên quan, Địa quan và Thuỷ quan. Vị Thiên quan này được ông trời giao nhiệm vụ ban phước (tứ phước) cho dân gian, nên được người dân sùng kính. Do vậy, cùng với bàn ông Thiên được đặt phía trên, ở dưới là bàn thờ cùng lư hương thờ Quan Trời, với bài vị ghi “Thiên quan tứ phước”.

Bàn thờ ông Thiên và thờ Quan trời của người dân Cà Mau.

Theo các tranh vẽ dân gian của Trung Hoa, Thiên quan có hình dáng giống như ông Thần tài. Đầu Thiên quan đội mũ cánh chuồn, mặc áo đỏ in hình rồng, sóng nước, tay cầm ngọc như ý tượng trưng cho quyền lực, trên mình lủng lẳng vàng bạc, châu báu, đặc biệt trên tay cầm miếng liễn với câu chúc: “Thiên quan tứ phước”. 

Xuất phát từ ý nghĩa tượng trưng cho tài lộc nên tranh vẽ Thiên quan trở thành một trong những bức tranh dân gian được người Hoa chọn treo nhiều nhất trong gia đình vào dịp Tết. Người Hoa cũng lập bàn hương án cúng ông trời và mời vị Thiên quan này vào nhà tại thời khắc giao thừa để có tài, có lộc và cả thăng quan, tiến chức.

Có lẽ bắt nguồn từ tích này mà vào đêm giao thừa ở các tỉnh miền Tây hay xuất hiện nhiều đội múa Thần tài đi chúc xuân và dán liễn xuân lên 2 vách nhà với nhiều câu chúc cát tường như: Xuân khai phú quý, Đại cát - Đại lợi, Thần tài đáo gia, Ngũ phúc lâm môn, Thiên quan tứ phước...

Tục múa Thần tài cầu tài lộc và gia quan tấn tước của người dân Cà Mau.

Tục thờ ông Thiên hay thờ ông Quan Trời đã phản ánh sinh động nét văn hoá dân gian đặc sắc của cộng đồng người dân Nam Bộ. Trong điều kiện lập nghiệp mưu sinh ở vùng đất mới, luôn phải đối đầu với thiên nhiên khắc nghiệt nên mọi người cần niềm tin để vượt qua nỗi sợ, chiến thắng thiên nhiên và chung tay cùng với các dân tộc anh em khác xây dựng vùng đất phương Nam trù phú. Khát vọng ấy được thể hiện rất rõ trong tục thờ vẫn được duy trì đến nay tại nhiều gia đình, đó là trên bàn thờ ông Thiên và ông Quan Trời có đặt hũ muối, hũ gạo, vốn được ví như “ngọc” trời ban từ thuở khai hoang lập ấp. Và cứ vào dịp năm mới, người ta lại thay muối mới, gạo mới một lần, còn gạo và muối cũ thì bỏ vào lu gạo, hũ muối đang dùng, với ý nghĩa mong cầu mang lại may mắn và phồn thực.

Lư Dũng

Cụm thi đua số 8 Bộ Công an tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa tại Cà Mau

Ngày 16/11, tại tỉnh Cà Mau (đơn vị Cụm trưởng năm 2026), Cụm thi đua số 8 Bộ Công an đã tổ chức chuỗi hoạt động an sinh xã hội, về nguồn và hội thao sôi nổi. Đây là hoạt động thiết thực chào mừng Hội nghị tổng kết phong trào thi đua “Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026 của Công an 5 tỉnh: Cà Mau, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Tây Ninh và An Giang.

Lãnh đạo tỉnh Cà Mau thăm, chúc mừng các nhà giáo nhân ngày 20/11

Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2026), chiều ngày 16/11, lãnh đạo tỉnh Cà Mau tổ chức các đoàn đến thăm, chúc mừng các cơ sở giáo dục, nhà giáo tiêu biểu và nguyên lãnh đạo ngành giáo dục qua các thời kỳ, thể hiện sự quan tâm, tri ân đối với những đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo tỉnh nhà.

VNSF trao 28 suất học bổng tiếp sức học sinh 5 xã, phường

Sáng 15/11, tại xã Long Điền, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh phối hợp với tổ chức The Vietnam Scholarship Foundation (VNSF) tổ chức lễ trao học bổng học kỳ I, năm học 2026-2027. Đợt trao học bổng lần này dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nỗ lực vươn lên trong học tập thuộc 5 xã, phường gồm: Long Điền, Đông Hải, Gành Hào, Láng Tròn và Giá Rai.

Tỉnh đoàn Cà Mau trao 200 phần quà cho hộ nghèo, hộ khó khăn

Nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, chiều 15/11, Tỉnh đoàn Cà Mau phối hợp với các đơn vị tài trợ tổ chức trao quà cho hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn 4 xã: Nguyễn Phích, Khánh Lâm, Khánh An và U Minh.

Cà Mau bàn giao 64 căn nhà Đại đoàn kết cho hộ khó khăn

Sáng 15/11, tại Xã Hồ Thị Kỷ, Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau tổ chức lễ bàn giao 64 căn nhà Đại đoàn kết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở trên địa bàn tỉnh. Đây là công trình chào mừng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 và kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026).

Ấm áp những mái ấm, phần quà nghĩa tình

Nhân dịp Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) các cấp trong tỉnh Cà Mau huy động nguồn lực xã hội, triển khai nhiều hoạt động chăm lo hội viên, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, như hỗ trợ nhà ở, trao quà, tiếp thêm động lực để chị em vươn lên trong cuộc sống.

Hoạt động an sinh trong Tết Quân Dân tại xã Thanh Tùng

Các phần quà do Hội Thiện nguyện Trái tim Việt (Thành phố Hồ Chí Minh) và mạnh thường quân tài trợ, nhằm chia sẻ khó khăn, động viên các hộ dân vươn lên trong cuộc sống.

Khởi công cầu Sông Cây Trăm nối Xã Trần Phán và xã Đầm Dơi

Sáng 14/11, Tỉnh đoàn Cà Mau phối hợp chính quyền 2 xã Trần Phán và Đầm Dơi tổ chức lễ khởi công xây dựng cầu Sông Cây Trăm, đem lại niềm vui cho người dân và học sinh địa phương sau thời gian dài đi lại khó khăn.

Đảm bảo ý nghĩa, tạo điểm nhấn chương trình Họp mặt kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam

Chiều 13/11, đồng chí Nguyễn Minh Luân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, chủ trì cuộc họp rà soát công tác chuẩn bị tổ chức Họp mặt truyền thống kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982-20/11/2026).

Hỗ trợ phụ nữ tiếp cận tài chính toàn diện

Sáng 12/11, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị bàn giải pháp củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng chính sách và hỗ trợ phụ nữ tiếp cận tài chính toàn diện giai đoạn 2026-2030.