Người “mở lối” nuôi tôm công nghệ tuần hoàn RAS

06 tháng 05 2026 05:18

Trong dòng chảy chuyển mình mạnh mẽ của ngành thuỷ sản theo hướng xanh và bền vững, khoa học - công nghệ không còn là lựa chọn, mà đã trở thành con đường tất yếu. Ở vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, nơi con tôm gắn liền với sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân, có một người phụ nữ lặng lẽ góp phần mở ra hướng đi mới - Bà Mai Xuân Hương, Phó Trưởng phòng Quản lý Khoa học, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau. Nhiều người gọi bà bằng một cái tên giản dị mà trân trọng: Người mở lối cho mô hình nuôi tôm công nghệ tuần hoàn RAS.

Trách nhiệm, thấu hiểu và đam mê

Nhắc về hành trình của mình, bà Mai Xuân Hương chỉ gói gọn trong ba từ: Trách nhiệm - thấu hiểu - đam mê.

Gắn bó với ngành khoa học - công nghệ từ năm 2004, nhưng phải đến khi chuyển về phòng Quản lý khoa học năm 2010, bà mới thực sự “chạm” vào đời sống sản xuất. Những chuyến đi thực tế, những cuộc trò chuyện với nông dân đã giúp bà hiểu rõ hơn những nhọc nhằn của nghề nuôi tôm: rủi ro cao, môi trường biến động, hiệu quả bấp bênh.

Bà Mai Xuân Hương (bìa trái) và Tiến sĩ Nguyễn Nhứt (bìa phải) cùng ông Mai Hữu Chinh (hộ nuôi) trao đổi về kỹ thuật nuôi.

“Tôi nhận ra rằng, nếu không có khoa học - công nghệ, người nuôi tôm sẽ rất khó thoát khỏi vòng luẩn quẩn của rủi ro và thu nhập không ổn định”, bà Hương chia sẻ.

Từ trăn trở ấy, bà bắt đầu tìm kiếm hướng đi mới. Mô hình nuôi tôm công nghệ tuần hoàn RAS ban đầu chỉ được triển khai thử nghiệm trên diện tích 2 ha. Nhưng bằng sự kiên trì, chủ động tham mưu cơ chế và kết nối nguồn lực, bà cùng các cộng sự đã từng bước nhân rộng mô hình lên 100 ha, rồi 1.500 ha - một con số không chỉ mang ý nghĩa về quy mô, mà còn đánh dấu bước chuyển căn bản trong tư duy sản xuất.

Bà Mai Xuân Hương và Tiến sĩ Nguyễn Nhứt (bìa phải) kiểm tra tốc độ sinh trưởng của rong.

Thành công này không chỉ ở việc mở rộng diện tích mà quan trọng hơn còn tạo ra bước chuyển căn bản trong phương thức sản xuất. Công nghệ RAS giúp giảm thay nước, kiểm soát tốt môi trường nuôi, nâng cao an toàn sinh học; từ đó tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường. Điều này không chỉ giúp người nuôi tôm siêu thâm canh nâng cao hiệu quả kinh tế, mà còn là bảo vệ môi trường, bảo vệ trên 350 ngàn ha nuôi tôm quảng canh cải tiến, quảng canh truyền thống, giảm ảnh hưởng của chất thải xả ra môi trường, mầm bệnh. Đây được xem là hướng đi tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cấp thiết.

“Sự gắn bó của tôi với khoa học công nghệ trong ngành thuỷ sản không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là niềm đam mê. Tôi mong muốn được đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình cùng nông dân biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng bền vững cho vùng đất Cà Mau này”, bà Mai Xuân Hương tâm sự.

Bà Mai Xuân Hương trực tiếp đến mô hình để hỗ trợ người dân, hướng dẫn thực hiện đúng quy trình, kỹ thuật, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Khi thành quả là nụ cười của nông dân

Những nỗ lực của bà Hương đã được ghi nhận bằng nhiều bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh. Năm 2025, đề tài “Huy động nguồn lực để nhân rộng quy trình nuôi tôm công nghệ cao” được công nhận là sáng kiến cấp tỉnh. Nhưng với bà, phần thưởng lớn nhất lại không nằm trên giấy.

Điều khiến tôi tự hào nhất không phải là những con số về diện tích 100 ha hay 1.500 ha, cũng không phải là những báo cáo về sản lượng tôm tăng trưởng hằng năm, mà đó chính là nhìn thấy sự chuyển biến trong tư duy và nụ cười của nông dân. Từ những ngày đầu còn e dè, hoài nghi, đến nay nông dân đã tự tin làm chủ công nghệ mới, mạnh dạn tham gia vào chuỗi sản xuất bền vững để cải thiện thu nhập và ổn định cuộc sống. Việc thay đổi phương thức sản xuất truyền thống tồn tại trong rất nhiều năm qua dần chuyển sang hướng hiện đại, xanh và tuần hoàn. Đó là hành trình không dễ dàng. Để thay đổi một tập quán đã tồn tại hàng chục năm, cần rất nhiều thời gian, sự kiên nhẫn và niềm tin. Nhưng khi nhìn thấy những ao tôm xanh sạch, những mùa vụ ổn định hơn, những gia đình bớt đi nỗi lo thua lỗ - mọi nỗ lực đều trở nên xứng đáng.

Bà Mai Xuân Hương trải lòng.

Thành công ấy cũng là kết quả của sự đồng hành của những người bạn cùng tâm huyết, từ các nhà khoa học như Tiến sĩ Nguyễn Nhứt và doanh nghiệp như Công ty TNHH De Heus, đến sự ủng hộ của chính quyền và sự chung sức của người dân. Tất cả đã tạo nên một hệ sinh thái liên kết, nơi khoa học - công nghệ thực sự đi vào cuộc sống.

Gửi niềm tin vào thế hệ trẻ

Nhìn lại chặng đường đã qua, bà Mai Xuân Hương gọi đó là “hành trình vinh quang nhưng không ít chông gai”. Và với những người trẻ đang theo đuổi lĩnh vực khoa học - công nghệ, bà nhắn nhủ: “Hãy dấn thân, kiên trì và đừng ngại đổi mới. Hãy dám nghĩ, dám làm và trở thành người kết nối”.

Niềm tin của bà không chỉ dành cho thế hệ kế cận, mà còn đặt vào tương lai của ngành thuỷ sản Việt Nam - nơi khoa học - công nghệ sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong nâng cao giá trị, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập quốc tế.

Bà Mai Xuân Hương (thứ 5 từ phải sang) cùng đoàn đến tham quan mô hình thực tế.

Từ những ao nuôi đầu tiên đến những vùng sản xuất quy mô lớn, từ những hoài nghi ban đầu đến niềm tin hôm nay, hành trình của bà Mai Xuân Hương là minh chứng cho một điều giản dị: Khi khoa học gắn với thực tiễn và con người dám đi đến cùng của đam mê, những điều tưởng chừng khó khăn nhất cũng có thể trở thành hiện thực.

Và trên hết, đó là hành trình gieo hy vọng - bắt đầu từ những hạt nước trong ao tôm, lan toả thành nụ cười trên gương mặt người nông dân nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Hà Giang