Khơi dòng lớn, giữ tâm trong - Bài 1: Những thách thức đầu tiên

LTS: Một năm sau dấu mốc lịch sử hợp nhất hai tỉnh Bạc Liêu và Cà Mau (cũ) thành tỉnh Cà Mau, bức tranh báo chí địa phương có nhiều đổi thay sâu sắc. Ðó không chỉ là hành trình của những cơ hội mới, những bước chuyển mình mạnh mẽ về tổ chức, tư duy và cách làm báo, mà còn là quá trình vượt qua không ít thách thức từ mô hình hoạt động hoàn toàn mới.

• Cuộc thi Ảnh báo chí Cà Mau - Bạc Liêu năm 2022: Tác phẩm “Công trình điện gió trên biển Đông” đoạt giải Nhất
• Bắt đầu chấm Cuộc thi Ảnh báo chí Cà Mau - Bạc Liêu lần thứ XII - năm 2024
• Báo chí Cà Mau trong dòng chảy chuyển đổi số

Loạt bài “Báo chí Cà Mau sau hợp nhất: Khơi dòng lớn, giữ tâm trong” sẽ tái hiện toàn diện, chân thực và sâu sắc chặng đường chuyển mình ấy. Qua những câu chuyện từ thực tiễn, trăn trở và nỗ lực của người làm báo, độc giả sẽ thấy rõ hơn hành trình thích ứng, đổi mới và khẳng định vai trò của báo chí thực hiện sứ mệnh đồng hành cùng sự phát triển của quê hương.

Bài 1: Những thách thức đầu tiên 

Sau cột mốc ngày 1/7/2025, khi cơ quan báo chí đa phương tiện tỉnh Cà Mau chính thức vận hành, cuộc “va chạm” âm thầm nhưng gay gắt về mặt tư duy diễn ra ngay trong các phòng chuyên môn. Ðó là sự giao thoa đầy thử thách giữa những cây viết báo in, báo điện tử - vốn quen chiều sâu văn bản, tỉ mỉ gọt giũa từng câu chữ, với những phóng viên phát thanh, truyền hình luôn nhạy bén với tư duy trực quan, kể chuyện bằng hình ảnh sống động và âm thanh.

Một cái tên, hai phong cách làm báo

Khi được hỏi về từ khoá “thích nghi” sau sự kiện hợp nhất lịch sử của các cơ quan báo chí hai tỉnh Bạc Liêu và Cà Mau, phóng viên Trịnh Hồng Nhi, nữ đồng nghiệp ở Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau đáp dứt khoát: “Rèn luyện!”. Ðối với Nhi, đó không phải là khẩu hiệu suông, mà là chuỗi ngày tự học, tự rèn và thậm chí là tự dốc tiền túi sắm máy ảnh để đáp ứng kịp yêu cầu của toà soạn đa phương tiện.

Nhà báo Trịnh Hồng Nhi là “chiến sĩ” dày dặn của Ðài PT-TH Cà Mau trước đây, đến nay đã có 17 năm kinh nghiệm, khẳng định tên tuổi bằng những giải thưởng danh giá ở loại hình phát thanh. Năm 2023, cô bước một chân sang lĩnh vực truyền hình và sau cột mốc hợp nhất cơ quan, cô gánh thêm nhiệm vụ viết bài cho cả báo in lẫn báo điện tử. Bước chuyển mình của Nhi chính là lát cắt rõ nét nhất phản ánh thực trạng và không khí của những tháng đầu tiên khi các toà soạn hợp nhất thành cơ quan báo chí đa phương tiện duy nhất của tỉnh, giữa bối cảnh địa giới hành chính cũng vừa được hợp nhất.

Phóng viên Trịnh Hồng Nhi (giữa) và Lê Tiến Lên tác nghiệp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Xuyên ngày 4/7/2025.

Một năm trước, khi cơ quan báo chí đa phương tiện chính thức vận hành, cuộc “va chạm” âm thầm về mặt tư duy đã diễn ra ngay trong các phòng nội dung. Những người làm báo in, báo điện tử vốn có thói quen tư duy theo chiều sâu văn bản, phân tích, mổ xẻ kỹ lưỡng, gọt giũa từng câu chữ. Ngược lại, những phóng viên truyền hình, phát thanh lại mang tư duy trực quan, kể chuyện bằng hình ảnh sống động và những khoảng lặng âm thanh.

Sự khác biệt này tạo nên những tình huống “dở khóc, dở cười” trong giai đoạn đầu. Không ít phóng viên nhà đài khi được giao viết bài cho báo in vẫn quen với cách dẫn chuyện của thể loại phát thanh, truyền hình. Ở chiều ngược lại, các nhà báo chuyên viết báo in khi tập tành làm truyền hình không khỏ bỡ ngỡ với quy trình sản xuất, truyền dẫn, phát sóng và cách thể hiện tác phẩm. Phóng sự truyền hình đòi hỏi sự cô đọng, viết ngắn, thường vỏn vẹn vài trăm chữ bao gồm cả lời bình và trích dẫn phát biểu, vì phần lớn không gian đã nhường cho hình ảnh.

Nhà báo Trịnh Hồng Nhi phân tích rất rõ sự khác biệt này: “Viết lời bình cho truyền hình thì đã có hình ảnh hỗ trợ, nhưng với phát thanh, cần miêu tả làm sao để thính giả cảm nhận được”.

Quay phim viên Trần Quốc Ngữ nhấn mạnh: “Hình ảnh là linh hồn của phóng sự truyền hình, nên tốt nhất là phải xem hình ảnh trước rồi mới chọn lọc để viết”.

Áp lực trùng điệp 

Giai đoạn đầu sau hợp nhất, cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau đối mặt với những áp lực khổng lồ từ việc ổn định tư tưởng, tổ chức và sắp xếp bộ máy dôi dư. Trong khi đó, áp lực mở rộng phạm vi phủ sóng và sản xuất nội dung đa nền tảng đòi hỏi tiến độ khẩn trương.

Bên cạnh đó, chất lượng nguồn nhân lực bộc lộ nhiều vấn đề rõ rệt. Một bộ phận phóng viên, biên tập viên còn hạn chế về kỹ năng đa phương tiện, chưa bắt kịp xu thế truyền thông hiện đại và sản xuất nội dung số. Toà soạn rơi vào tình trạng vừa thừa lại vừa thiếu, đặc biệt là thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao ở các mảng then chốt.

Ban Biên tập Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau (nay là Ban Giám đốc) khen thưởng các cá nhân tại lễ chào cờ ngày 3/11/2025.

Giữa muôn vàn khó khăn nội tại và sự sụt giảm nghiêm trọng của nguồn thu từ thị trường quảng cáo, dòng chảy thông tin của tỉnh vẫn không được phép ngắt quãng. Hàng loạt sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội lớn diễn ra dồn dập đòi hỏi dòng thông tin phải luôn mạch lạc, chính xác.

Trong vòng 4 tháng (từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2025), Thường trực Tỉnh uỷ có 3 lần làm việc trực tiếp với cơ quan để chỉ đạo, động viên và gỡ vướng mắc. Từ việc yêu cầu phát huy vai trò định hướng khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành từ ngày 1/7/2025 của Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Hồ Hải, đến những chỉ đạo rà soát hợp đồng, xây dựng đề án vị trí việc làm của Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ Huỳnh Quốc Việt, để xem xét đưa 16 hợp đồng lâu năm vào biên chế, tất cả đều đặt ra yêu cầu cơ quan phải tự lớn mạnh trong tình hình mới.

Biến thách thức thành cơ hội phát triển

Dẫu đối mặt với nhiều lực cản, cuộc hợp nhất lịch sử này cũng mở ra không gian phát triển chưa từng có. Ðứng trước vận hội mới, tập thể viên chức, người lao động của Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau luôn thể hiện quyết tâm, nỗ lực vượt khó. Vượt qua những lúng túng ban đầu, cơ quan báo chí chủ lực của tỉnh thực hiện thành công các chiến dịch tuyên truyền đậm nét. Những nhà báo đa năng mới dần hình thành, chủ động thích ứng, làm chủ công nghệ và xoá nhoà ranh giới cũ kỹ của các loại hình báo chí truyền thống.

Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau duy trì đều đặn lễ chào cờ kết hợp tuyên dương, khen thưởng và kể mẩu chuyện về Bác Hồ hằng tháng. Ảnh: THANH PHÚC

Phía sau cái tên mới là cả cuộc cách mạng về tư duy. Dù mô hình toà soạn hội tụ đa phương tiện tại Cà Mau vẫn còn cần thêm thời gian để hoàn thiện và vận hành trơn tru, nhưng những viên gạch đầu tiên được đặt bằng sự trui rèn, mồ hôi và khát vọng đổi mới của đội ngũ những người làm báo hôm nay đang hứa hẹn tạo nên diện mạo truyền thông hiện đại, xứng đáng là cầu nối vững chắc giữa Ðảng, chính quyền với Nhân dân./.

Nguyễn Quốc

Bài 2: THÍCH NGHI ÐỂ GIỮ LỬA NGHỀ