Luật Đất đai mới và những vấn đề người dân đặc biệt quan tâm

Luật Đất đai sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua ngày 18/1/2024 tại kỳ họp bất thường, với nhiều điểm mới, được kỳ vọng sẽ góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn hiện nay. Luật Đất đai sửa đổi gồm 16 chương và 260 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025, hiện tại đang được người dân đặc biệt quan tâm.

Cử tri TP. Bạc Liêu đóng góp ý kiến về Luật Đất đai. Ảnh: K.K

Các nhóm vấn đề mới nổi bật của Luật Đất đai 2024

Nhóm các quy định nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất như mở rộng quyền sử dụng đất (QSDĐ) với đối tượng là công dân Việt Nam, kể cả định cư sinh sống ở nước ngoài; chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số…

Nhóm tiếp cận đất đai của người dân và doanh nghiệp như quy định thu hồi đất phục vụ việc xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội, phục vụ hoạt động sản xuất - kinh doanh. Quy định này thể chế hóa đầy đủ Điều 54 Hiến pháp, hướng đến việc chỉ thu hồi đất trong trường hợp thật sự cần thiết; mở rộng các quy định liên quan đến cơ chế thỏa thuận về đất, chuyển mục đích sử dụng đất của những người đang có đất; mở rộng quỹ đất; quỹ đất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ…

Nhóm nâng cao hiệu quả sử dụng đất như: đất sử dụng kết hợp đa mục đích; thu hẹp lại trường hợp phải xin phép khi chuyển mục đích sử dụng đất… Nhóm vấn đề về tài chính đất đai, tách bạch vấn đề về định giá đất với chính sách hỗ trợ miễn giảm về đất; một số chính sách để ổn định tiền thuê đất như hoạt động đầu vào hoạt động sản xuất - kinh doanh. Nâng cao hiệu quả, hiệu lực về quản lý nhà nước; nhiều quy định cải cách, cắt giảm bớt thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân.

Bảng giá đất được cập nhật hằng năm

Theo quy định của Luật Đất đai hiện hành, bảng giá đất được quy định 5 năm/lần và phải điều chỉnh, bổ sung đối với trường hợp có biến động về giá đất thị trường. Điều này gây nhiều bất cập, nhiều nơi bảng giá đất không phản ánh đúng giá đất thực tế trên thị trường. Luật Đất đai sửa đổi quy định ban hành bảng giá đất hằng năm để bảo đảm bám sát diễn biến thực tế thị trường và mở rộng phạm vi áp dụng bảng giá đất.

Luật Đất đai 2024 cũng đã bỏ quy định về trường hợp hộ gia đình, cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp không được nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho QSDĐ trồng lúa.

Theo đó, chỉ quy định các trường hợp không được nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho QSDĐ bao gồm tổ chức kinh tế không được nhận chuyển nhượng QSDĐ rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng của cá nhân, trừ trường hợp được chuyển mục đích sử dụng đất theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; cá nhân không sinh sống trong khu vực rừng phòng hộ, rừng đặc dụng thì không được nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho QSDĐ ở và đất khác trong khu vực rừng phòng hộ, trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái thuộc rừng đặc dụng đó; tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư, tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài mà pháp luật không cho phép nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho QSDĐ.

Luật cũng mở rộng hạn mức nhận chuyển QSDĐ nông nghiệp của cá nhân, được hiểu là hình thức nới lỏng hạn điền, tạo điều kiện cho tích tụ đất đai, phục vụ sản xuất lớn. Cụ thể, quy định hạn mức nhận chuyển QSDĐ nông nghiệp của cá nhân không quá 15 lần hạn mức giao đất nông nghiệp của cá nhân đối với mỗi loại đất.

Kim Kim