Truyền hình
Những ngày tháng 4, cả nước rộn ràng không khí hướng về kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026) với niềm xúc động lẫn tự hào. Nhưng giữa niềm tự hào chung của dân tộc, ở Lung Máng Diệc vẫn còn khoảng lặng của mất mát, nhắc nhớ rằng phía sau hoà bình, độc lập là những hy sinh không thể nào quên.
Đó là buổi chiều đau thương ngày 17/3/1970, hơn 70 cán bộ, chiến sĩ và người dân Lung Máng Diệc mãi mãi ra đi dưới làn bom đạn của kẻ thù. Theo người dân kể lại, khoảng 14 giờ 30 phút, máy bay do thám của địch khi thực hiện trinh sát tại khu vực Lung Máng Diệc thì phát hiện dấu hiệu có người. Chỉ ít phút sau, trực thăng xuất hiện. Tiếng cánh quạt rít trên bầu trời, rồi đạn, pháo trút xuống liên tiếp. Trong hơn 1 giờ, vùng đất này chìm trong khói lửa.
Sau đó, một cán bộ của ta nổ súng bắn trả, khiến đợt tấn công tạm dừng, trực thăng rút đi. Người dân vội vã rời nơi ẩn nấp, tìm kiếm người thân, cứu giúp những người bị thương, gom góp những gì còn sót lại. Nhưng khoảng lặng ấy không kéo dài. Chỉ khoảng 30 phút sau, trực thăng quay trở lại.
Ðợt tấn công thứ hai kéo dài đến 17 giờ 30 phút. Hai lần trong một buổi chiều. Hai lần sự sống bị đẩy đến tận cùng. 72 người ngã xuống, trong đó có 48 người dân Lung Máng Diệc và 24 người đến từ Tân Thành, Tân Lộc, U Minh, Kiên Giang, Cần Thơ...
Ở Ấp 4, xã Trí Phải, nỗi đau ấy không nằm lại trong quá khứ mà hiện diện qua từng mái nhà. Gia đình bà Huỳnh Thị Cúc có 3 người thân mất trong buổi chiều hôm đó. Nhiều năm qua, mỗi dịp tháng 3, bà vẫn chuẩn bị mâm cơm cúng. Như lời bà nói, không chỉ dành cho người thân của mình, mà cho tất cả những người đã mất.
Bên bàn thờ gia đình, bà Huỳnh Thị Cúc tưởng nhớ những người thân ngã xuống dưới làn bom đạn ngày 17/3/1970.
Từ những mất mát chung, một tập tục được hình thành: cả xóm chung ngày giỗ. Không phân biệt gia đình, không phân chia ranh giới, đến ngày giỗ, chính quyền địa phương và người dân cùng chuẩn bị mâm cơm, thắp hương tưởng nhớ những người đã khuất.
Ông Võ Văn Ðiệp, Bí thư Chi bộ Ấp 4, xã Trí Phải, người nhiều năm đi từng nhà ghi lại danh sách các nạn nhân, chia sẻ: Có những gia đình mất nhiều người thân trong chiều 17/3/1970. Việc nhắc lại ký ức không nhằm khơi gợi nỗi đau, mà là cách người đang sống giữ lại ký ức về người đã khuất và để trân trọng giá trị của những ngày bình yên hôm nay.
Ông Võ Văn Ðiệp, Bí thư Chi bộ Ấp 4 (bìa phải), nhiều năm lặng lẽ đi từng nhà ghi lại danh sách các nạn nhân trong sự kiện ngày 17/3/1970, gìn giữ ký ức không thể phai của Lung Máng Diệc.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Ấp 4 đã khoác lên mình diện mạo mới: những con đường làng được bê tông hoá phẳng phiu; những cánh đồng, khu vườn xanh tươi, trù phú; nhà cửa khang trang; đời sống người dân ngày càng phát triển... Tuy nhiên, điều đáng quý không chỉ là sự đổi thay diện mạo xóm làng mà còn là những ký ức lịch sử vẫn được gìn giữ qua bao tháng năm.
Ông Trương Văn Phúc, cán bộ xã, thuộc thế hệ sinh ra sau chiến tranh, bày tỏ: “Chúng ta đang sống trong hoà bình và điều đó không tự nhiên mà có. Sống và làm việc tốt hôm nay chính là cách thể hiện lòng biết ơn đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì nền hoà bình ấy”.
Ngày 28/5/2015, Lung Máng Diệc được công nhận Di tích Lịch sử cấp tỉnh. Tuy vậy, với người dân nơi đây, giá trị không chỉ nằm ở danh hiệu mà còn ở việc ký ức vẫn được duy trì qua ngày giỗ chung hằng năm.
Di tích Lung Máng Diệc được công nhận Di tích Lịch sử cấp tỉnh năm 2015, trở thành nơi lưu giữ ký ức của cộng đồng về chiến tranh và những người đã khuất.
Ở Lung Máng Diệc, tháng 4 không chỉ gợi nhắc niềm vui của hoà bình, thống nhất đất nước mà còn là dịp để nhìn lại những mất mát của quá khứ. Giữa hai dòng cảm xúc ấy, người dân vẫn giữ điều giản dị: cùng nhau tưởng nhớ để không ai bị lãng quên./.
Nguyễn Ðào - Chí Thức
Xem thêm bình luận