Nâng chất hoà giải cơ sở từ các đơn vị chỉ đạo điểm

Thực hiện Ðề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hoà giải viên ở cơ sở giai đoạn 2024-2030” trên địa bàn tỉnh Cà Mau, Kế hoạch số 89 ngày 27/8/2025 của Sở Tư pháp triển khai thực hiện chỉ đạo điểm về công tác hoà giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh, hiện Cà Mau có 8 đơn vị cấp xã, phường thực hiện chỉ đạo điểm, gồm các xã: Hưng Hội, Long Ðiền, Hồng Dân, Ðất Mũi, Cái Nước, Thới Bình, Quách Phẩm và phường Vĩnh Trạch; 2 đơn vị cấp xã (Nguyễn Phích và Vĩnh Hậu) được chọn thực hiện các hoạt động chỉ đạo điểm về công tác hoà giải ở cơ sở theo Ðề án 315 của Thủ tướng Chính phủ.

• Huy động đội ngũ am hiểu pháp luật vào hoà giải ở cơ sở
• Bồi dưỡng kỹ năng cho hơn 100 hoà giải viên xã Đất Mũi
• Sở Tư pháp Cà Mau hướng dẫn kỹ năng hoà giải cơ sở và phổ biến pháp luật

Chủ động triển khai

Các đơn vị thực hiện chỉ đạo điểm có tổng số 218 tổ hoà giải, với 1.509 hoà giải viên (có 118 hoà giải viên người dân tộc thiểu số). Sở Tư pháp thực hiện hướng dẫn, rà soát, đánh giá thực trạng công tác tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở đối với 8 đơn vị cấp xã, phường chỉ đạo điểm và đề ra các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện. Ðể nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động hoà giải ở cơ sở tại các đơn vị chỉ đạo điểm, Sở Tư pháp tổ chức 10 lớp tập huấn bồi dưỡng kỹ năng, nâng cao nghiệp vụ công tác hoà giải ở cơ sở, với sự tham gia của hơn 1.000 hoà giải viên ở cơ sở; tổ chức Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về hoà giải ở cơ sở và thực hiện dân chủ ở cơ sở” với hơn 15 ngàn thí sinh tham gia; cấp phát 119 quyển Bộ luật Dân sự hiện hành, 119 quyển Sổ theo dõi hoạt động hoà giải ở cơ sở. Bên cạnh đó, phối hợp tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ công tác hoà giải ở cơ sở năm 2025 cho hơn 205 đại biểu là hoà giải viên của Xã Nguyễn Phích.

Tổ Hoà giải Khóm 3, phường Vĩnh Trạch, triển khai nhiệm vụ hoà giải vụ việc tranh chấp ở cơ sở.

Trong năm 2025, các đơn vị được lựa chọn thực hiện chỉ đạo điểm về công tác hoà giải ở cơ sở, tiếp nhận 814 vụ việc yêu cầu hoà giải, trong đó, 807 vụ việc được đưa ra hoà giải. Kết quả, hoà giải thành 658 vụ, đạt 81,5%; hoà giải không thành 149 vụ, chiếm 18,5%; số vụ việc chưa giải quyết là 7 vụ việc. Kết quả trên cho thấy, công tác hoà giải ở cơ sở tại các đơn vị chỉ đạo điểm được nâng lên, giải quyết kịp thời các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư.

6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hoà giải cơ sở của 8 đơn vị chỉ đạo điểm được phân thành 3 nhóm: nhóm có tỷ lệ hoà giải cơ sở đạt khá, gồm các xã: Hưng Hội, Long Ðiền, Hồng Dân; nhóm có tỷ lệ hoà giải cơ sở đạt tốt là xã Thới Bình; nhóm có tỷ lệ hoà giải cơ sở đạt 100%, gồm các xã: Ðất Mũi, Cái Nước, Quách Phẩm; Vĩnh Trạch là phường đạt tỷ lệ thấp nhất.

Theo đánh giá, các xã được chỉ đạo điểm đã triển khai và làm khá tốt các nhiệm vụ về hoà giải ở cơ sở đến các ấp, tổ hoà giải. Tuy nhiên, một số nơi vẫn còn vướng mắc cần khắc phục. Ðối với các xã, phường có tỷ lệ hoà giải thành không cao, số vụ việc thụ lý hoà giải lại khá cao (Hưng Hội 59 vụ; Long Ðiền 37 vụ; Hồng Dân 31 vụ và Vĩnh Trạch 35 vụ); trong đó, nhiều tranh chấp liên quan đến đất đai (Hưng Hội 29 vụ; Long Ðiền 27 vụ; Hồng Dân 21 vụ; Vĩnh Trạch 19 vụ). Ðối với 2 xã: Nguyễn Phích và Vĩnh Hậu, dù được Chủ tịch UBND tỉnh lựa chọn để Bộ Tư pháp thực hiện các hoạt động chỉ đạo điểm, nhưng tỷ lệ hoà giải thành còn thấp (Nguyễn Phích 60%; Vĩnh Hậu 65%). Một trong những nguyên nhân chính là do tổng số 20 vụ việc thụ lý trong 6 tháng đầu năm 2026, 100% các vụ việc tranh chấp đều liên quan đến đất đai. Trong khi ở cấp hoà giải cơ sở, trình độ am hiểu pháp luật về đất đai của hoà giải viên còn nhiều hạn chế; tâm lý của người dân lại không muốn hoà giải thành mà muốn sớm kết thúc hoà giải để chuyển hồ sơ qua toà án giải quyết.

Khẩn trương thực hiện các giải pháp

Công tác hoà giải ở cơ sở thời gian qua được triển khai kịp thời, hiệu quả; đội ngũ hoà giải viên được củng cố, nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ; nhiều mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư được giải quyết kịp thời, giữ gìn đoàn kết trong Nhân dân, bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở. Tuy nhiên, tỷ lệ hoà giải thành tại một số đơn vị được lựa chọn thực hiện chỉ đạo điểm chưa đạt yêu cầu đề ra. Trình độ kiến thức pháp luật, kỹ năng của đội ngũ hoà giải viên chưa đáp ứng yêu cầu. Do việc thay đổi về địa giới hành chính, số lượng hoà giải viên của các tổ hoà giải trên địa bàn xã, phường có sự thay đổi, ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ.

Ðể khắc phục những vấn đề trên, nhiều đơn vị trong chỉ đạo điểm kiến nghị, tỉnh cần tăng cường tập huấn về hoà giải ở cơ sở cho các hoà giải viên cơ sở; củng cố tổ chức hoạt động của các tổ hoà giải ở khóm, ấp; xác định công tác hoà giải ở cơ sở là một trong những nhiệm vụ quan trọng của địa phương.

Các thành viên Tổ Hoà giải Ấp 15, xã Vĩnh Hậu họp triển khai nhiệm vụ.

Bà Phạm Thị Ngọc, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau, cho biết: "Ðơn vị sẽ tiếp tục triển khai các hoạt động chỉ đạo điểm; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng hoà giải cho đội ngũ hoà giải viên. Thường xuyên theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện công tác hoà giải ở cơ sở; tổ chức kiểm tra để nắm tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn, hạn chế, đề ra những giải pháp nâng cao tỷ lệ hoà giải thành".

Ðồng thời, Sở Tư pháp cũng yêu cầu UBND cấp xã, phường chỉ đạo điểm, tăng cường tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn cho đội ngũ hoà giải viên, chú trọng bồi dưỡng kỹ năng hoà giải, kỹ năng xử lý tình huống. Phối hợp chặt chẽ giữa UBND với Uỷ ban MTTQ cấp xã, phường trong chỉ đạo, hướng dẫn rà soát, đánh giá, củng cố, kiện toàn đội ngũ hoà giải viên ở cơ sở; lựa chọn người có năng lực, uy tín, kinh nghiệm và tâm huyết; huy động lực lượng an ninh, trật tự ở cơ sở, luật gia, cán bộ làm công tác pháp luật đã nghỉ hưu, người có kinh nghiệm tham gia làm hoà giải viên và hỗ trợ cho hoạt động hoà giải ở cơ sở. Thường xuyên chỉ đạo, kiểm tra để kịp thời tháo gỡ khó khăn, hạn chế và tăng cường các biện pháp nâng cao tỷ lệ hoà giải thành.

Kim Phượng