Phát huy vai trò, trách nhiệm của tổ chức Công đoàn trong thực hiện chính sách BHTN

Chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) được thực hiện từ năm 2009 cho đến nay và được xem là chỗ dựa cho người lao động (NLĐ) không may bị mất việc làm. Đây cũng là một trong những giải pháp để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, góp phần thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội.

Tuyên truyền chính sách BHTN cho người lao động tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh. Ảnh: L.D

Nhiều lợi ích thiết thực

Có thể nói, từ khi triển khai thực hiện chính sách BHTN, số lao động tham gia BHTN ngày một tăng. Ngoài việc được Nhà nước trợ cấp hàng tháng, còn được tạo điều kiện về đào tạo nghề, giới thiệu việc làm mới và được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) sau khi chẳng may mất việc làm. Ông Trương Tấn Khởi (tài xế xe khách, ngụ phường 2, TP. Bạc Liêu) cho biết: “Nhờ tham gia BHTN mà NLĐ giảm được nỗi lo khi chẳng may bị mất việc. Bên cạnh đó, NLĐ có điều kiện lựa chọn, hay tìm kiếm các nghề mới phù hợp với thế mạnh và sở trường của mình. Từ đó, NLĐ có điều kiện phát triển và giảm gánh nặng tài chính cho gia đình trong thời gian thất nghiệp”.

Năm 2016, toàn tỉnh Bạc Liêu đã giải quyết chế độ BHTN cho hơn 2.630 lao động, với tổng số tiền trên 22 tỷ đồng. Mục đích, ý nghĩa của chính sách BHTN là nhằm chia sẻ rủi ro giữa những NLĐ cùng tham gia, để những NLĐ không may bị mất việc làm có một khoản thu nhập tối thiểu duy trì cuộc sống và tìm việc làm mới. Với mục đích, ý nghĩa đó, NLĐ cần thực hiện tốt các quyền và nghĩa vụ của mình như: NLĐ được Nhà nước đảm bảo quyền lợi khi tham gia BHTN; được người sử dụng lao động đóng BHTN theo quy định, được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; được tổ chức Công đoàn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng về BHTN; được tuyên truyền, phổ biến chính sách, cung cấp thông tin, hỗ trợ, tư vấn về chính sách BHTN miễn phí; được hưởng BHYT trong thời gian hưởng trợ cấp; được quyền đưa ra kiến nghị, đề xuất trong quá trình thực hiện BHTN…

Cùng với quyền lợi được pháp luật bảo vệ, NLĐ còn có nghĩa vụ như: tuân thủ các quy định của pháp luật khi đóng và hưởng BHTN (kê khai trung thực, nhận đúng, nhận đủ, thực hiện đúng quy trình đóng, hưởng chế độ, hỗ trợ…), tự học tập, nâng cao trình độ tay nghề, kiến thức về chính sách pháp luật nói chung và BHTN nói riêng…

Việc tích cực tham gia BHTN sẽ giúp lao động phổ thông chia sẻ rủi ro khi mất việc. Trong ảnh: Người lao động làm việc tại một cơ sở thu mua chế biến thủy, hải sản ở huyện Đông Hải.  Ảnh: L.D

Phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn

Thực tiễn đã chứng minh, nơi nào vai trò của các tổ chức Công đoàn được phát huy và thể hiện được trách nhiệm của mình thì việc thực hiện chính sách BHTN cho NLĐ mới mang lại kết quả. Bởi ở nhiều doanh nghiệp hiện nay, vai trò của tổ chức Công đoàn còn khá mờ nhạt, chưa dám đấu tranh với chủ sử dụng lao động nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, nhất là tình trạng doanh nghiệp không tham gia bảo hiểm xã hội, BHYT và BHTN cho NLĐ.

Tồn tại thực trạng trên, do năng lực tham gia, xây dựng chính sách về BHTN của một số cán bộ công đoàn còn hạn chế, ở Công đoàn cấp trên thì chưa đủ thông tin, ít thời gian nghiên cứu; ở cấp cơ sở thì cán bộ công đoàn tuổi đời còn trẻ, hoạt động kiêm nhiệm, kinh nghiệm và thời gian hoạt động chưa nhiều, nên chưa đủ năng lực, bản lĩnh để đối thoại, hoặc chủ động đề xuất với người sử dụng lao động thực hiện chính sách BHTN.

Công tác kiểm tra, giám sát chưa được thường xuyên, do cán bộ công đoàn ở các cấp hiện nay mỏng, nhưng phải xử lý công việc tại cơ quan nhiều, nên rất khó khăn trong việc bố trí thời gian tham gia kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách ở cơ sở. Công tác tuyên truyền của một số cấp Công đoàn còn chưa chủ động và thật sự đổi mới về nội dung, hình thức cho phù hợp với từng đối tượng, điều kiện của từng loại hình cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, cách thức tuyên truyền hầu hết mang tính truyền thống. Sự phối hợp hoạt động với các cơ quan quản lý lao động, BHXH của Công đoàn ở một số địa phương còn chưa thật sự chủ động và đồng bộ. Công đoàn chưa thật sự bám sát để kịp thời nắm bắt thông tin về tình hình thực hiện BHTN tại cơ quan, doanh nghiệp, địa phương, dẫn đến việc thiếu thông tin về chính sách, không kịp thời phản ánh những vướng mắc, khó khăn tới cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, ý thức, sự tuân thủ pháp luật lao động nói chung, các quy định về BHTN nói riêng của NLĐ còn chưa cao. Nhiều NLĐ chưa nắm rõ ý nghĩa nhân văn và trách nhiệm trong việc tham gia BHTN, vẫn còn cách hiểu sai lệch về chính sách, từ đó cố tìm cách để trốn đóng hoặc đóng không đầy đủ theo quy định. Sự am hiểu chính sách BHTN của NLĐ chưa đầy đủ cùng với sự thiếu thông tin, hỗ trợ, tư vấn không kịp thời, nên nhiều NLĐ chưa đủ kiến thức pháp luật để tự bảo vệ mình hoặc đề nghị cơ quan lao động, Công đoàn bảo vệ quyền và lợi ích về BHTN bị xâm phạm. Đa số lao động phổ thông trên thị trường lao động hiện nay đều xuất thân từ nông thôn, trình độ đào tạo, tay nghề, sự hiểu biết pháp luật, kiến thức xã hội chưa cao nên họ thường không mạnh dạn, bản lĩnh để đối thoại với những người sử dụng lao động hay chia sẻ với Công đoàn về những vướng mắc khó khăn, những sáng kiến muốn đề xuất trong xây dựng và thực hiện chính sách BHTN…

Vì vậy, để thực hiện tốt chính sách BHTN, cùng với đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cần phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn và đưa tổ chức này thật sự là chỗ dựa vững chắc, nơi gửi gắm niềm tin của NLĐ.

Thu Lý (bài viết có sử dụng tài liệu của ngành LĐ-TB&XH)