Phát triển kinh tế tập thể trong vùng có đông đồng bào Khmer

Hiện nay, lĩnh vực kinh tế tập thể mà cốt lõi là các tổ hợp tác (THT), hợp tác xã (HTX) trong vùng có đông đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh có số lượng không nhiều, quy mô lại nhỏ. Đây là vấn đề cần có giải pháp để các THT, HTX thật sự là “bà đỡ” cho người dân, nhất là đồng bào Khmer phát triển.

HTX Vĩnh Cường phát lúa giống cho các thành viên HTX, trong đó có nhiều bà con Khmer.         

PHÁT HUY VAI TRÒ THT, HTX

Nhận thấy đời sống của đồng bào Khmer còn nhiều khó khăn do kinh tế chủ yếu từ sản xuất nông nghiệp, mua bán nhỏ, nhiều hộ dân thiếu vốn và tư liệu sản xuất; do đó, ngoài các chương trình, chính sách hỗ trợ của Đảng và Nhà nước, tại từng địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống đều có những chính sách đặc thù trên các lĩnh vực nhằm tạo điều kiện thúc đẩy phát triển sản xuất, đặc biệt là các THT, HTX nông nghiệp. Vai trò, hoạt động của THT, HTX là cầu nối quy tụ, tập hợp những người sản xuất vào HTX, đưa ra mô hình sản xuất và tạo ra sản phẩm có quy mô lớn hơn; đồng thời làm cầu nối đưa sản phẩm ra thị trường và cung ứng các dịch vụ đầu vào cho người sản xuất. Thông qua việc thành lập và hoạt động của HTX góp phần khai thác, phát huy lợi thế kinh tế của từng địa phương; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; chuyển đổi hình thức sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm. Ông Lý Văn Tương (xã Vĩnh Mỹ B, huyện Hòa Bình) - thành viên HTX Vĩnh Cường, chia sẻ: “Kể từ khi tham gia vào HTX, tôi thấy mình an tâm hơn trong sản xuất. Bởi sản phẩm làm ra không phải lo tìm mối lái tiêu thụ, trong khi vật tư đầu vào thì được mua với giá cả hợp lý hơn. Còn như trước đây, mỗi thứ mình đều phải chạy vạy, lo lắng từ đầu vụ đến cuối vụ, lại thường xuyên bị ép giá. Tôi thấy tham gia vào HTX, quyền lợi của mình được đảm bảo hơn trước rất nhiều”.

Hay như HTX Dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Phong (xã Vĩnh Phú Tây, huyện Phước Long), các thành viên trong HTX phần nhiều là đồng bào Khmer. Theo ông Dư Văn Dol - Giám đốc HTX, từ sản xuất đơn lẻ và quy mô nhỏ, mỗi hộ chỉ sản xuất lúa theo ý mình, dẫn đến việc thu hoạch không đồng loạt, giá cả các mặt hàng vật tư nông nghiệp thì người mua cao, hộ mua thấp, thường xuyên bị thương lái ép giá vào cuối vụ; sau khi thành lập và đi vào hoạt động, HTX được hỗ trợ tập huấn về kỹ thuật canh tác lúa, trực tiếp thương lượng giá cả với các nhà cung cấp vật tư nông nghiệp, đặc biệt là tìm đầu ra cho hạt lúa. Nhờ đó, đem lại thu nhập ổn định và giải quyết việc làm thường xuyên cho các hộ gia đình. Thị trường tiêu thụ lúa của HTX không chỉ trong nội huyện mà còn tìm được thương lái từ ngoài tỉnh đến thu mua.

Chủ tịch UBND huyện Hồng Dân - Nguyễn Văn Thới khẳng định, hoạt động của HTX đóng vai trò rất quan trọng trong thay đổi trình độ sản xuất của người dân, giải quyết việc làm, đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy kinh tế phát triển. Đặc biệt, thông qua thành lập và hoạt động của HTX đã góp phần khai thác tốt hơn những tiềm năng, lợi thế ở từng địa phương và lan tỏa sản phẩm đến với thị trường trong tỉnh và vươn xa hơn là xuất khẩu”.

Cải tạo đất chuẩn bị xuống giống vụ lúa mới ở HTX Vĩnh Phong. Ảnh: C.L

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT

Bên cạnh những mặt tích cực, thì nhìn chung HTX trong vùng có đông đồng bào Khmer có quy mô nhỏ, số lượng thành viên ít. Hoạt động của HTX chủ yếu mới làm được khâu dịch vụ đầu vào, chưa làm tốt khâu đầu ra - tiêu thụ sản phẩm. Nguyên nhân là do các HTX đang thiếu người đứng đầu năng động, có tư duy kinh tế thị trường và chịu khó để tìm kiếm bao tiêu sản phẩm. Bên cạnh đó, sản phẩm của HTX cũng đang ở quy mô nhỏ, đặc biệt là mô hình sản xuất và sản phẩm chưa có yếu tố nổi trội, vượt lên. Sản phẩm của HTX làm ra muốn bán được thì phải kết nối để quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Thời gian qua, các địa phương đã có những hỗ trợ các HTX tham gia các hội chợ, tuy nhiên điều cần thiết đối với HTX là phải xây dựng được chuỗi cửa hàng quảng bá, giới thiệu sản phẩm gắn với tiêu thụ thì chưa làm được. Bên cạnh đó, chưa có những mô hình HTX thật sự điển hình và mẫu để có thể nhân rộng và lan tỏa. Phần nhiều nông dân Khmer vẫn còn tâm lý e ngại khi tham gia vào các THT, HTX…

Ngoài các vấn đề nêu trên, Tiến sĩ Trần Minh Hải - Giám đốc Trung tâm Đào tạo và tư vấn kinh tế hợp tác Trường Cán bộ quản lý NN&PTNT II (Bộ NN&PTNT) khi trình bày tham luận tại hội nghị “Chia sẻ kinh nghiệm chỉ đạo, quản lý và hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2022 - 2025” tại Bạc Liêu (ngày 26/3/2022) thẳng thắn nhìn nhận: “Trình độ quản trị của nhiều HTX còn yếu, phần lớn quản trị theo kinh nghiệm; khả năng tiếp cận các chính sách còn gặp nhiều khó khăn. Hiện nay, triển khai Nghị quyết 88 của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1719 ngày 14/10/2021 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I từ năm 2021 - 2025. Theo đó, có nhiều dự án thành phần của chương trình sẽ được hỗ trợ triển khai, trong đó có dự án hỗ trợ phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp bền vững, phát huy tiềm năng, thế mạnh của các vùng miền để sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị”.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, vai trò thực hiện sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị chủ yếu là doanh nghiệp và HTX. Trong điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp khu vực nông thôn đang còn khó khăn, thì giải pháp trước mắt là tập trung nâng cao năng lực hoạt động của HTX hiện có và thành lập thêm các HTX mới để thực hiện vai trò “bà đỡ” cho đồng bào Khmer và thúc đẩy sản xuất theo chuỗi giá trị ở vùng này.

Có thể thấy, với phương châm “trao cần câu hơn trao con cá”, các địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống đã cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phù hợp với thực tế của địa phương mình nhằm mang lại cho đồng bào Khmer chiếc “cần câu”, mở ra cơ hội thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Bởi khi được tiếp cận các chính sách, đồng bào dân tộc sẽ hăng say lao động sản xuất, chí thú làm ăn để phát triển kinh tế gia đình.

CHÍ LINH