Tham gia bảo hiểm thất nghiệp: Góp phần thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội

Chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) áp dụng bắt buộc đối với người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động có hiệu lực từ ngày 1/1/2009. Đây là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu, góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội và giúp lao động thất nghiệp có khoản tiền trợ cấp trong thời gian tìm kiếm việc làm mới. Tuy nhiên, số lao động tham gia BHTN hiện nay ở các địa phương còn khá khiêm tốn, doanh nghiệp (DN) và NLĐ vẫn chưa thật sự quan tâm đến chính sách này.

Bắt buộc mới tham gia

Chính sách BHTN áp dụng là bắt buộc đối với NLĐ và người sử dụng lao động, nhằm đảm bảo các quyền và lợi ích của NLĐ. Điều này được quy định rất rõ trong Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) và DN nào cũng biết. Tuy nhiên, chính sách bắt buộc này chỉ được các DN quan tâm khi ngành quản lý vào cuộc kiểm tra, nhắc nhở, xử lý và phải “bắt buộc” rất nhiều lần thì DN mới chịu thực hiện. Thậm chí, chấp nhận chịu phạt chứ không tham gia. Như huyện Đông Hải là địa phương tập trung nhiều DN, lao động đến sinh sống với hơn 100 DN và thu hút hơn 2.700 lao động. Đây chỉ là số lao động thường xuyên tại các DN, còn nếu tính luôn lao động bị xếp vào nhóm thời vụ thì con số thực tế còn cao hơn nhiều. Thế nhưng, toàn huyện hiện chỉ có 5 đơn vị tham gia mua BHXH, BHYT và BHTN với số lao động chỉ hơn 20 người. Đặc biệt, như DN tôm giống D.H sử dụng thường xuyên hơn 170 lao động, nhưng chỉ tham gia đóng bảo hiểm cho 13 người.

Nhiều lao động ở Cảng cá Gành Hào (huyện Đông Hải) vẫn chưa được tham gia BHTN. Ảnh: Kiết Tường

“Việc vận động DN tham gia BHXH, BHYT và BHTN rất khó. BHXH huyện muốn hẹn DN làm việc, gắn với công tác tuyên truyền các chính sách về bảo hiểm để DN thực hiện đúng Luật Lao động, Luật BHXH là chuyện không dễ. Dù biết DN sai, vi phạm luật nhưng không thể xử lý vì thẩm quyền đó thuộc về ngành Lao động” - ông Nguyễn Lãm, Giám đốc BHXH huyện Đông Hải cho biết. Phải chăng, đây chính là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp “lờn” luật vì không phải năm nào đoàn kiểm tra liên ngành cũng đến kiểm tra. Nếu có thì cũng chỉ là nhắc nhở và quay đi “một vòng” khá dài mới trở lại đơn vị kiểm tra tiếp.

Cần đẩy mạnh công tác phối hợp

Theo Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh, nguyên nhân dẫn đến việc DN, NLĐ ít tham gia BHTN còn có một phần trách nhiệm của một số địa phương, do cấp ủy, chính quyền cơ sở thiếu và chưa quan tâm chỉ đạo sâu sát trong công tác phối hợp vận động và tuyên truyền chính sách BHTN. Đặc biệt, NLĐ chưa nắm rõ quyền và trách nhiệm khi tham gia BHTN để đấu tranh bảo vệ các quyền lợi hợp pháp của mình. Bên cạnh đó, tổ chức công đoàn nhiều nơi chưa đủ mạnh, còn e dè trong đấu tranh buộc các DN thực hiện đúng Luật Lao động, Luật BHXH.

Trên thực tế, nếu các ngành, địa phương và DN thực hiện tốt chính sách này, sẽ góp phần không nhỏ vào việc phát triển kinh tế - xã hội và ổn định tình hình trật tự an toàn ở địa phương. Đối với địa phương sẽ giảm được tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo, do lao động thất nghiệp được hỗ trợ học nghề theo trình độ, nhu cầu, tránh tình trạng không có việc làm dễ trở thành hộ nghèo, hoặc vướng vào các tệ nạn xã hội. Còn DN nếu thực hiện tốt Luật Lao động, Luật BHXH sẽ giúp NLĐ an tâm và gắn bó với sản xuất, kinh doanh...

Tuy số lao động thất nghiệp tham gia BHTN không nhiều, nhưng năm qua, tỉnh đã chi trả hơn 12 tỷ đồng cho các đối tượng được hưởng trợ cấp BHTN. Riêng quý 1/2014, tỉnh đã chi hơn 2,8 tỷ đồng cho các đối tượng được thụ hưởng.

Để nâng cao hiệu quả trong thực hiện chính sách BHTN, các ngành, địa phương cần sử dụng nhiều hình thức và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chính sách BHTN trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đồng thời nêu cao tinh thần trách nhiệm và thực hiện tốt công tác tuyên truyền tại các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh. Tiếp tục triển khai sâu rộng đến tận cán bộ xã, phường, thị trấn, nhân dân và NLĐ nắm chủ trương của Đảng và Nhà nước về chính sách cùng những lợi ích thiết thực khi tham gia BHTN...

Lâm Hỷ