Thực hiện Luật BHYT: Bệnh viện “kêu” khó

Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) có quá nhiều văn bản hướng dẫn thi hành, vừa phức tạp vừa không toàn diện nên phải nhiều lần bổ sung điều chỉnh, thậm chí còn có sự chồng chéo khó thực hiện. Điều này đã gây không ít khó khăn cho việc quản lý và điều trị của bệnh viện (BV), khiến bệnh nhân (BN) và cả y, bác sĩ cùng mệt mỏi.

Đây là một trong những nội dung chính được Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu báo cáo tình hình thực hiện chính sách pháp luật về BHYT cho đoàn giám sát của tỉnh liên quan đến việc thực hiện Luật BHYT. Từ khi Luật BHYT đi vào cuộc sống, ngoài người thụ hưởng từ các chế độ chính sách này là các đối tượng tham gia BHYT thì chính các BV và BN có thẻ BHYT là những thành phần trực tiếp chịu tác động từ các chính sách pháp luật có liên quan đến BHYT.

Luật ban hành nhưng dưới luật còn khá nhiều văn bản hướng dẫn, trong đó không ít văn bản mâu thuẫn, chồng chéo giữa Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội (BHXH), dẫn đến sự tranh chấp trong thanh toán giữa cơ sở điều trị và BHXH. Đơn cử như tại Điều 21, khoản 1 mục b quy định phạm vi hưởng BHYT có quy định, khám để sàng lọc, chẩn đoán sớm một số bệnh. Do các bên không có hướng dẫn cụ thể nên dẫn đến tình trạng, nếu khám không có bệnh, không chỉ định điều trị thì BHYT không thanh toán. Thực trạng này dẫn đến việc, dù khám không có bệnh nhưng bác sĩ buộc cũng phải kê đơn thuốc điều trị (mới thanh toán được với BHTY)?!

Bệnh nhân đăng ký khám BHYT tại Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu. Ảnh: M.Đ

Việc xác định quỹ khám chữa bệnh cho cơ sở y tế (90% nội trú, 40% ngoại trú) là chưa phù hợp. Vì trong nhiều năm qua, BV luôn bội chi dẫn đến tình trạng không đủ kinh phí cho các hoạt động khác. Đó là chưa nói, các văn bản quy định đủ thứ nhưng việc đầu tư phát triển cho hệ thống y tế lại rất ít, BV không được hỗ trợ nhiều từ nguồn kết dư BHYT, trong khi việc khống chế trần thanh toán ít nhiều cũng ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ BN. Giá viện phí thấp, tất cả các khoản chi đều tăng nên BV gặp khó khăn không đáp ứng nổi yêu cầu của BN, nên không thể nói đến việc phát triển.

Một khó khăn nữa mà BV đang “gồng gánh”, chưa tháo gỡ được chính là quy định cùng chi trả của BN với BHXH. Quy định này vừa bất cập, không khả thi vừa dễ bị lợi dụng. Cuối cùng, cả BV và BN đều bị thiệt mà BHXH cũng chẳng thu được lợi gì. Bởi quy định ngoại trú cùng chi trả 5%, nội trú 20% và một đợt điều trị dưới 15% lương tối thiểu thì không thực hiện cùng chi trả. Điều này dẫn đến việc, BN đến khám ngoại trú luôn yêu cầu bác sĩ cho thuốc ngắn ngày (để không phải thực hiện cùng chi trả). Từ đó, tuy không có văn bản nào chỉ đạo nhưng tâm lý của các bác sĩ khám bệnh đều phải tính toán kê toa làm sao đảm bảo điều trị vừa dưới 15% lương tối thiểu, vừa đáp ứng phác đồ nên khó đảm bảo điều trị tốt và gây quá tải cho BV vì BN cứ phải tái khám liên tục. Trong khi trong điều trị nội trú, BN tuy không lạm dụng nhưng không có tiền chi trả dẫn đến thất thoát nguồn thu (mỗi năm gần 2 tỷ đồng), bởi vì BV không thể bắt BN đóng tiền hoặc ngưng điều trị khi họ không có tiền.

Còn đối với BN, khổ nhất là việc chuyển tuyến khám, chữa bệnh BHYT. Đây là một trong những điểm bất cập nhất trong thực hiện chính sách BHYT, việc phân tuyến khám chữa bệnh gây rất nhiều khó khăn cho BN. Đầu tiên, BN đăng ký khám chữa bệnh ban đầu ở tuyến xã, khi muốn được khám ở tuyến trên (BV hạng I) phải cần tới 3 giấy chuyển viện. Ngược lại, nếu đăng ký khám chữa bệnh ban đầu ở BV tỉnh thì khi mắc bệnh thông thường, BN có muốn khám ở tuyến thấp hơn cũng không được nhận khám.

Một quy định cũng gây thiệt thòi cho người tham gia BHYT là quy định về khám thai không nằm trong mục đích điều trị nên không được thụ hưởng theo quy định của Luật BHYT. Trong khi đó, việc khám định kỳ để quản lý thai là một mục đích điều trị (theo ngành Y tế), dẫn đến việc người có thai trong nhiều trường hợp, hoàn cảnh khó khăn không có điều kiện để khám định kỳ nên khó tầm soát, kiểm tra thai kỳ.

Kim Kim