Tìm anh giữa lòng đất mẹ

1.798 mẫu sinh phẩm được gửi ra Hà Nội để giám định ADN, thắp lên hy vọng tìm lại danh tính cho những liệt sĩ đã nằm lại chiến trường suốt mấy chục năm. Khi đợt lấy mẫu tại các nghĩa trang vừa khép lại, cán bộ, chiến sĩ Ðội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Cà Mau lại lên đường, tiếp tục cuộc hành trình tìm kiếm...

• Đẩy nhanh tiến độ thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm
• Gần 40.000 cuộc gọi đến Tổng đài “Chiến dịch 500 ngày đêm”
• Chiến dịch 500 ngày đêm: Cuộc hành quân trong thời bình tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ

Trung tá Lê Quang Thái, Ðội trưởng Ðội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh, chia sẻ: “Mỗi mẫu sinh phẩm gửi đi là một lời hứa với lịch sử. Xác định trách nhiệm đối với nhiệm vụ thiêng liêng và tầm quan trọng của Chiến dịch 500 ngày đêm, chúng tôi giữ vững quyết tâm, bằng mọi giá đào tìm từ các nghĩa trang tạm, đưa các anh về với gia đình, đồng đội”.

Manh mối mong manh, quyết tâm không lay chuyển

Có những hành trình tri ân bắt đầu từ ký ức đã phai mờ theo năm tháng. Tại ấp Cây Khô, Xã Hồ Thị Kỷ, câu chuyện đứt quãng của ông Bùi Minh Khánh, người đã đi qua những năm tháng chiến tranh, trở thành manh mối quý giá cho lực lượng tìm kiếm. 

Những ký ức của người cao tuổi trở thành manh mối cho hành trình tìm kiếm, quy tập tại Xã Hồ Thị Kỷ.

Những năm 1970, phần đất gia đình ông từng là nơi an táng hơn 100 liệt sĩ hy sinh vì độc lập, tự do. Sau ngày đất nước hoà bình, gia đình hiến đất để xây dựng trường học. Thời gian trôi qua, những ký ức về nghĩa trang năm xưa vẫn còn đó, thôi thúc cuộc tìm kiếm những người con đã ngã xuống.

Từ đầu tháng 10, trên phần đất từng là nghĩa trang tạm, Ðội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh khẩn trương triển khai nhiệm vụ. Trung tá Phan Chí Nguyên, Chính trị viên, cho biết, công tác tìm kiếm gặp nhiều khó khăn do địa hình thấp, thường xuyên ngập nước vào mùa mưa. Qua nhiều đợt quy tập, thông tin về những phần mộ còn lại ngày càng ít ỏi.

Bằng sức người, những chiến sĩ cẩn trọng đào sâu từng lớp đất để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

“Ðể thu thập được một manh mối, chúng tôi phải tranh thủ gặp rất nhiều nhân chứng lịch sử, nhất là các cô, các chú từng trực tiếp tham gia quy tập trong chiến trường năm xưa. Từ vài nguồn tin ban đầu, anh em tiến hành mở rộng, phân tích tỉ mỉ, quyết không bỏ sót bất kỳ manh mối nào. Mục tiêu lớn nhất là không để ngôi mộ liệt sĩ nào nằm lại cô quạnh ngoài nghĩa trang”, Trung tá Nguyên quyết tâm.

Hành trình tìm các anh chưa bao giờ dễ dàng. Giữa nắng cháy hay những cơn mưa bất chợt, từng dấu vết xưa đã bị thời gian và phù sa vùi lấp, nhưng bước chân tìm kiếm của chiến sĩ hôm nay vẫn đầy quyết tâm.

Ngày 8/10, sau 1 ngày triển khai, đội hình tại Xã Hồ Thị Kỷ đã tìm được hài cốt liệt sĩ đầu tiên.

Tại Xã Hồ Thị Kỷ, khó khăn càng lớn khi dấu tích nghĩa trang nằm dưới nền lớp học cũ. Muốn tiếp cận lớp đất sâu hơn 1,6 m, các chiến sĩ phải dùng xà beng, búa tạ phá từng lớp gạch và bê tông kiên cố, sau đó cẩn trọng đào tìm.

Binh Nhất Nguyễn Tấn Tài, chiến sĩ trẻ Ðội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, bộc bạch: “Càng khó khăn thì ý chí của tụi em càng cao. So với sự hy sinh và gian khổ của các bác ngày trước để giành độc lập, vất vả hôm nay chẳng đáng là bao. Ðưa được các bác về với gia đình là niềm vui, niềm tự hào lớn nhất của tụi em”.

Chung sức cho hành trình tri ân

Trên diện tích tìm kiếm hơn 800 m², có sự hỗ trợ của cơ giới ở một số công đoạn, việc đào sâu, thu nhận hài cốt vẫn chủ yếu thực hiện thủ công, nhằm bảo đảm sự nguyên vẹn của các di vật và hài cốt liệt sĩ.

Thiếu tá Nguyễn Thành Ưa, cán bộ Ðội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, kể: “Khi đào đến lớp đất có nghi vấn, anh em phải cẩn thận dùng tay dò tìm từng chút một, rồi lau rửa, vệ sinh sạch sẽ trước khi bao gói. Mỗi lần tìm thấy di vật hay hài cốt, anh em mừng lắm. Chỉ mong sao xác định đúng vị trí để đưa các cô, các chú lên một cách trọn vẹn nhất”.

Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một phần nhiệm vụ tri ân được hoàn thành.

Sau những ngày kiên trì tìm kiếm, đến ngày 13/10, lực lượng đã tìm thấy 5 bộ hài cốt liệt sĩ tại ấp Cây Khô, mang lại niềm xúc động cho cán bộ, chiến sĩ và người dân địa phương. 

Bà Trần Thị Sánh, người dân ấp Cây Khô, chia sẻ: “Mấy ngày nay tôi cứ trông mau đến sáng để xem các chiến sĩ cất bốc. Thấy các chú sắp được về sum họp với gia đình, cha mẹ, anh em, vợ con, trong lòng tôi mừng lắm”.

Thiếu tá Phạm Bảo Sơn, Tổ trưởng Tổ Tìm kiếm tại Xã Hồ Thị Kỷ, chia sẻ: “Khi đội phát hiện hài cốt liệt sĩ, tất cả thành viên đều vô cùng phấn khởi. Ðây không chỉ là nhiệm vụ đơn thuần mà là sứ mệnh thiêng liêng xuất phát từ trái tim của bộ đội Cụ Hồ giữa thời bình”.

Thiếu tá Phạm Bảo Sơn, Tổ trưởng Tổ Tìm kiếm tại Xã Hồ Thị Kỷ thực hiện nhiệm vụ rà soát bom mìn.

Hoàn tất công tác khai quật, các chiến sĩ cẩn trọng san lấp, hoàn trả nguyên trạng mặt bằng cho người dân. Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm hy vọng cho người thân, thêm phần ký ức lịch sử được tìm về.

Dưới lớp bê tông kiên cố hay sâu trong lòng đất, hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn đang tiếp tục. Bằng sự bền bỉ, trách nhiệm và lòng tri ân, những người lính hôm nay đang nỗ lực đưa các anh trở về với quê hương, gia đình và đồng đội.

Trịnh Hải