Trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên phạm tội

Điều 7, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 quy định một trong số những đối tượng thuộc diện được trợ giúp pháp lý miễn phí gồm người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi và người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi có khó khăn về tài chính, là bị hại trong vụ án hình sự.

Những năm qua, việc tham gia của trợ giúp viên pháp lý trong quá trình tố tụng đã góp phần quan trọng xác định sự thật khách quan của những vụ án có người chưa thành niên phạm tội; giúp hội đồng xét xử đưa ra được những bản án công bằng, dân chủ, đúng pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đối tượng này.

Với chức năng, nhiệm vụ được giao, các trợ giúp viên pháp lý tích cực tham gia bào chữa cho người chưa thành niên phạm tội ở ngay giai đoạn đầu của vụ án. Có những vụ, trợ giúp viên pháp lý tham gia tranh tụng ở cả 2 phiên toà sơ thẩm và phúc thẩm, giúp bị cáo là người chưa thành niên phạm tội chuyển từ hình phạt tù giam sang án treo, góp phần mang lại những bản án công tâm, có tình, có lý, giúp thanh thiếu niên phạm tội có cơ hội sửa sai, làm lại cuộc đời.

Từ đầu năm đến nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cà Mau đã thực hiện 47 vụ trợ giúp pháp lý cho người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi. (Ảnh minh hoạ). Ảnh: MÃ PHI

Ðơn cử như vụ việc "Cố ý gây thương tích" vừa được Toà án Nhân dân TP Cà Mau tổ chức xét xử. Trong 9 bị cáo có 8 bị cáo được trợ giúp pháp lý miễn phí.

Theo hồ sơ vụ án, vào lúc 17 giờ ngày 13/8/2022, nhóm của Nguyễn Duy Ð, Phạm Hữu Kh, Văn Công Th, Nguyễn Trường L, Lê Anh M,  Nguyễn Duy C đá bóng với nhóm của Bùi Huy H, Nguyễn Ðăng Kh, Trang Võ Ph, Lê Nhật H, Huỳnh Nhật Th, Lê Gia Kh, Lê Huỳnh Kh, Trần Trọng Kh, Nguyễn Trà Quốc Ð tại Sân bóng đá Bảo Anh (Khóm 7, Phường 7, TP Cà Mau). Trong lúc đá bóng, Nguyễn Ðăng Kh cho rằng Văn Công Th có hành vi đá xấu với H nên Kh và H mâu thuẫn cự cãi với Th, và hai bên dừng trận đấu đi về.

Do bực tức việc Th chơi xấu còn thách thức, Kh đã liên hệ với một số người khác đánh lại nhóm của Th. Hậu quả để lại là thương tích đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Kết quả giám định pháp y của Trung tâm Pháp y tỉnh Cà Mau xác định thương tích Nguyễn Duy Ð tại thời điểm giám định là 14%, Văn Công Th là 27%. Với hậu quả gây ra, 9 bị cáo trong vụ án cố ý gây thương tích đã phải trả giá trước hành vi nông nổi.

Trong vụ án này, ông Ngô Ðức Bính, Phó giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cà Mau nhận trợ giúp pháp lý cho bị cáo Trang Võ Ph và Trần Hữu T. Trong phiên xét xử, ông Ngô Ðức Bính đã có những luận cứ bào chữa sát với tình hình thực tế, cũng như đảm bảo yếu tố công bằng, khách quan, đồng thời đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Những luận cứ này đã được hội đồng xét xử đồng thuận.

Theo ông Bính, theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và xét hỏi công khai tại phiên toà, bị cáo Trang Võ Ph và Trần Hữu T đã thừa nhận vào khoảng từ 17-18 giờ ngày 13/8/2022 có tham gia với nhóm của Nguyễn Ðăng Kh đánh nhóm của Văn Công Th. Tuy nhiên, nguyên nhân bị cáo Trang Võ Ph và Trần Hữu T tham gia thực hiện hành vi đánh nhau dẫn đến phạm tội đồng phạm “Cố ý gây thương tích” cho bị hại Văn Công Th có phần lỗi từ bị hại Th khi đá bóng. Tại thời điểm đó, cả hai bị cáo đều dưới 18 tuổi, nên khả năng nhận thức về hành vi phạm tội còn rất hạn chế. Trước khi thực hiện hành vi cho đến khi nhận quyết định khởi tố, các bị cáo đều không nhận thức được hành vi vi phạm pháp luật.

"Với nguyên tắc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người dưới 18 tuổi và chủ yếu nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội; phải căn cứ vào độ tuổi, khả năng nhận thức của họ và tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điều kiện phạm tội. Người dưới 18 tuổi là người đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể trong vụ án. Toà án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể", ông Bính nhìn nhận.

Từ luận cứ bào chữa trên, cũng như đưa ra những tình tiết giảm nhẹ cho bị cáo, ông Ngô Ðức Bính đề nghị tuyên phạt 2 bị cáo mức án 1 năm 6 tháng tù, cho hưởng án treo. Ðề nghị này cũng đã được hội đồng xét xử chấp thuận.

Ông Ngô Ðức Bính chia sẻ, từ đầu năm đến nay, trung tâm đã thực hiện 47 vụ trợ giúp pháp lý cho người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi. Trợ giúp pháp lý cho đối tượng là người chưa thành niên là nhiệm vụ khó khăn, đòi hỏi vừa đảm bảo tính nhân văn, vừa phải đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật./.

Văn Ðum