Từ vỡ hụi đến... lừa đảo

Rất nhiều phiên tòa xét xử tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà đối tượng phạm tội lại là các chủ hụi. Từ ý thức ban đầu là những giao dịch dân sự, cho đến việc chiếm đoạt tài sản của người khác phải vướng vào tội hình sự là một ranh giới hết sức mong manh.

Minh họa: B.T

Cáo trạng số 22 của Viện KSND tỉnh truy tố Hứa Thị Thu Vân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại điểm a, khoản 4, Điều 174 Bộ luật Hình sự. Trong khoảng thời gian từ tháng 10/2016 - 4/2019, bị cáo Vân đã lập 29 dây hụi, loại hụi 5 triệu đồng và 10 triệu đồng rồi kêu gọi nhiều người trên địa bàn thị trấn Hòa Bình tham gia. Khi thực hiện giao dịch hụi, bị cáo đã dùng thủ đoạn gian dối như ghi tên nhiều người không tham gia góp hụi vào danh sách hụi viên, nhằm tạo lòng tin để hụi viên góp tiền hụi. Bằng thủ đoạn này, bị cáo chiếm đoạt tiền của nhiều người ở 29 dây hụi với số tiền gần 5 tỷ đồng.

Hơn 20 năm làm chủ hụi, bà Vân là một trong số ít chủ hụi có uy tín lớn trên địa bàn thị trấn Hòa Bình nên đã tạo được lòng tin với nhiều người tham gia. Do đó, bị cáo có rất nhiều dây hụi và rất nhiều người tham gia góp vốn chơi hụi. Không ai ngờ, cho đến giữa tháng 4/2019, bị cáo tuyên bố vỡ hụi. Đây là thông tin quá sốc cho nhiều người dân tại thị trấn Hòa Bình, sốc đến nỗi nhiều người gần như ngã quỵ vì bị mất số tiền khá lớn, là vốn tích cóp nhiều năm. Người bị giật ít nhất cũng hơn trăm triệu đồng, người nhiều lên đến 400 - 500 triệu đồng. Như trường hợp của bà Đ.T.L, bị lừa trên 500 triệu đồng. Dây hụi 5 triệu đồng, 10 triệu đồng chỉ một mình bà Đ.T.L là người chơi, còn lại đều là người chơi khống do bị cáo Vân tự ghi. Đến khi bị cáo vỡ hụi, bà L. mới tá hỏa khi biết mình là nạn nhân của tình trạng hụi khống lừa đảo. Tương tự như vậy, khá nhiều người dân ở khu vực thị trấn Hòa Bình đều bị lừa với số tiền lên đến gần 5 tỷ đồng.

Nguyên nhân của việc bị cáo phạm tội dễ dàng như vậy, ngoài lòng tin của những bị hại còn do nhiều người chơi xem thường các quy định của hụi. Đặc biệt, đối với việc mở hụi (khui hụi), rất nhiều người chơi giao phó việc này cho chủ hụi mà không có mặt tại thời điểm khui hụi. Chính điều này đã tạo sự dễ dàng cho các chủ hụi nảy sinh ý định lừa đảo, đưa người chơi khống vào để chiếm đoạt tiền.

Nhiều chủ hụi ngay cả khi vỡ hụi cũng dõng dạc tuyên bố, đây là giao dịch dân sự, có gì thì cứ khởi kiện ra tòa, họ không sợ. Điều này đúng khi các giao dịch hụi đúng theo nguyên tắc của hụi, không có hành vi gian dối. Còn đối với nhiều chủ hụi, khi xảy ra tình trạng vỡ hụi đều có nhiều hành vi như bán hụi, lập người chơi khống… Đây hoàn toàn là những hành vi liên quan đến ý thức muốn chiếm đoạt tiền hụi viên của chủ hụi, và nó cấu thành tội phạm hình sự.

Người phạm tội hoàn toàn nhận thức được việc xâm phạm đến quyền sở hữu về tài sản của người khác là vi phạm pháp luật. Thế nhưng, vì lợi ích cá nhân, không ít chủ hụi bất chấp pháp luật, để thực hiện việc lừa đảo. Với bản án 14 năm tù giam, bị cáo Vân khóc ngất tại phiên tòa. Lúc được các công an viên áp giải về trại giam, bị cáo ôm chầm lấy người thân, nói trong nước mắt: “Em nhớ các con lắm. Anh về đừng nói với con là em khóc”.

Vì tiền, vì lợi ích trước mắt, nhiều người đã quên mất hậu quả mà mình gánh chịu, đôi khi phải trả giá bằng nhiều năm tháng phí hoài trong trại giam. Nhiều người xót cho bị cáo, nhưng khi nhìn lại các bị hại - những người hết sức khổ sở khi mất hết số tiền tích cóp mà lẽ ra họ dự định làm nhiều việc: cho con đi học, sửa lại cái nhà, mua phương tiện để sinh kế… Ai xót cho họ?

KIM PHƯỢNG