Truyền hình
Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT). Chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, luật bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và cơ chế bảo hộ tài sản trí tuệ. Những thay đổi này không chỉ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh nền kinh tế số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
- Năm 2025: Phát hiện gần 5.000 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
- Tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ
- Thực thi quyền sở hữu trí tuệ: Phải "rõ người, rõ việc, rõ kết quả"
Những điểm mới trong Luật SHTT
Trong nền kinh tế tri thức, sở hữu trí tuệ được xem là loại tài sản vô hình có giá trị đặc biệt đối với cá nhân, doanh nghiệp (DN) và quốc gia. Hệ thống quyền SHTT của Việt Nam hiện gồm: quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Mỗi nhóm quyền có phạm vi bảo hộ khác nhau nhưng đều hướng đến mục tiêu bảo vệ giá trị sáng tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Lực lượng quản lý thị trường tỉnh kiểm tra, xử lý một cơ sở kinh doanh vi phạm về nhãn hiệu hàng hoá tại khu vực chợ Tắc Vân.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của luật sửa đổi là xác định quyền SHTT là loại tài sản có khả năng sinh lợi. Chủ sở hữu có thể sử dụng quyền này để tham gia các giao dịch dân sự, thương mại, đầu tư; góp vốn hoặc thế chấp vay vốn. Luật cũng bổ sung quy định xây dựng cơ sở dữ liệu về giá giao dịch quyền SHTT nhằm minh bạch hoá thị trường, đồng thời khuyến khích phát triển các tổ chức trung gian như: môi giới, định giá tài sản trí tuệ.
Ðể đáp ứng xu hướng công nghệ mới, luật mở rộng phạm vi bảo hộ kiểu dáng công nghiệp đối với các sản phẩm phi vật lý như: giao diện đồ hoạ người dùng (GUI), biểu tượng (icon) và một số thành phần không thể tách rời của sản phẩm. Quyền tác giả và quyền liên quan cũng được mở rộng đối với tín hiệu cáp mang chương trình được mã hoá. Ðáng chú ý, luật bổ sung nhiều biện pháp xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT trên môi trường số, đồng thời quy định rõ hơn trách nhiệm của các nền tảng số trong việc bảo vệ quyền SHTT. Mức bồi thường thiệt hại cũng được nâng lên nhằm tăng tính răn đe và phù hợp với thực tiễn.
Bên cạnh đó, DN được yêu cầu xây dựng danh mục quản lý riêng đối với các quyền SHTT chưa đủ điều kiện ghi nhận là tài sản trên sổ sách kế toán. Ðây là nội dung quan trọng bởi trên thực tế, nhiều DN, nhất là DN nhỏ và vừa, vẫn chưa xem tài sản trí tuệ là nguồn lực chiến lược, dẫn đến tình trạng không duy trì hoặc gia hạn văn bằng bảo hộ, làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của chính mình.
Bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng
Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, quyền SHTT đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển và uy tín của DN. Việc bảo hộ nhãn hiệu không chỉ giúp DN bảo vệ thương hiệu mà còn bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng khi lựa chọn các sản phẩm chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng và được cam kết về chất lượng.
Tuy nhiên, tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử.
Theo báo cáo của lực lượng quản lý thị trường, trong đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh kiểm tra gần 200 vụ việc; phát hiện 46 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả mạo nhãn hiệu và hàng hoá không rõ nguồn gốc xuất xứ, với tổng trị giá hàng hoá vi phạm trên 6,1 tỷ đồng. Riêng trong tháng 5/2026, tháng cao điểm về kiểm tra, xử lý vi phạm quyền SHTT, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh kiểm tra 12 cơ sở kinh doanh và phát hiện cả 12 cơ sở đều có dấu hiệu vi phạm. Trong đó, đã xử lý 3 vụ, xử phạt vi phạm hành chính 22 triệu đồng, đồng thời tịch thu, tiêu huỷ hàng hoá vi phạm theo quy định; 9 vụ còn lại đang được tiếp tục xác minh, xử lý.
Ông Trần Hữu Nghị, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau, cho biết: "Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và mạng xã hội tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hoá nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong quản lý nhà nước. Các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc hoặc xâm phạm quyền SHTT thường lợi dụng môi trường trực tuyến để che giấu hành vi vi phạm. Trước thực trạng này, Chi cục Quản lý thị trường chỉ đạo các đội nghiệp vụ tăng cường giám sát hoạt động kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội; đồng thời phối hợp với các ngành chức năng để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm".
Theo cơ quan chức năng, khi bị phát hiện, nhiều trường hợp kinh doanh hàng giả, hàng nhái thường viện dẫn lý do thiếu hiểu biết pháp luật, không biết hàng hoá vi phạm nhãn hiệu hoặc mua hàng qua mạng nên không xác định được nguồn gốc. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu vẫn xuất phát từ việc chạy theo lợi nhuận, bởi hàng giả, hàng nhái thường có giá thấp hơn rất nhiều so với hàng chính hãng.
Hãy là người tiêu dùng thông minh
Trong cơ chế thị trường, hành vi tiêu dùng có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất và kinh doanh. Khi người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn hàng chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng và nói không với hàng giả, thị trường hàng giả sẽ từng bước bị thu hẹp, bảo vệ quyền SHTT và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.
Khách hàng chọn mua đồng hồ tại cửa hàng CASIO - ORI, phường Tân Thành.
Chị Lê Thuỳ Trang, Phường Lý Văn Lâm, cho biết: "Khi mua các mặt hàng tiêu dùng cho gia đình, tôi luôn ưu tiên sản phẩm có thương hiệu và công bố chất lượng rõ ràng. Ðối với các sản phẩm có nhãn hiệu được bảo hộ, tôi yên tâm hơn về chất lượng cũng như trách nhiệm của nhà sản xuất đối với người tiêu dùng”.
Cùng quan điểm, anh Trần Việt Văn, Xã Trần Văn Thời, cho biết: "Bên cạnh chất lượng sản phẩm, điều quan trọng là người tiêu dùng được bảo đảm quyền lợi khi xảy ra sự cố. Vì vậy, tôi ưu tiên sử dụng hàng Việt Nam chất lượng cao và không mua hàng trôi nổi, hàng giả nhãn hiệu”.
Khi người tiêu dùng nhận thức đúng và chủ động lựa chọn sản phẩm chính hãng, bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn tạo động lực để DN đầu tư phát triển thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và tuân thủ các quy định về sở hữu trí tuệ.
Kim Kim
Xem thêm bình luận