Xây dựng chính quyền điện tử Bài 1: Từ “điện tử” trở lại “thủ công”

Một cửa điện tử (MCĐT) là bước đi đầu tiên để tiến đến xây dựng chính quyền điện tử. Từ năm 2009, tỉnh đã đầu tư kinh phí, bồi dưỡng nhân lực để thực hiện MCĐT tại TP. Bạc Liêu, huyện Hòa Bình và huyện Đông Hải. Sau gần 8 năm, các thiết bị, hệ thống MCĐT đã không còn hoạt động được, cán bộ, công chức trở lại giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) theo cách thủ công.

Bộ phận một cửa điện tử tại UBND huyện Đông Hải. 

Các thiết bị điện tử hiện đại của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại UBND TP. Bạc Liêu không còn sử dụng được. Ảnh: N.Q

Thiết bị điện tử không còn sử dụng được

Sáng 20/6/2017, tôi theo người quen đến bộ phận tiếp nhận và trả kết quả (bộ phận một cửa) của TP. Bạc Liêu làm TTHC. Nằm cạnh cửa ra vào là những thiết bị bấm lấy số thứ tự tự động, tra cứu TTHC và tra cứu hồ sơ bằng mã vạch. Khi chúng tôi tiến đến những chiếc máy này, một nữ cán bộ nói: “Máy đó hư rồi anh ơi!”. Thiết bị điện tử không còn sử dụng được nên nhiều khâu trong quy trình tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả TTHC quay về thời điểm trước khi được hiện đại hóa.

Thực hiện chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001 - 2010, bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế một cửa của UBND TP. Bạc Liêu được thành lập và đưa vào hoạt động với mục tiêu đơn giản hóa TTHC, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, công dân khi giao dịch với cơ quan công quyền. Vào thời điểm cuối năm 2009, TP. Bạc Liêu được tỉnh đầu tư các trang thiết bị phục vụ giải quyết TTHC tại bộ phận một cửa. Đây là bước tiến lớn trong cải cách TTHC của tỉnh, nhận được nhiều lời khen ngợi, từ các tổ chức, cá nhân và ngay cả giới báo chí. Mọi người kỳ vọng sự hiện đại này sẽ minh bạch các khâu giải quyết TTHC, ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng nảy sinh.

Thời điểm đó, tất cả hệ thống trên do Công ty Cổ phần công nghệ Sao Phương Nam (TP. Hồ Chí Minh) trúng thầu, lắp đặt. Quá trình cung cấp TTHC để xây dựng phần mềm và được lắp đặt phần cứng đến khi tập huấn vận hành thực hiện khá lâu (hơn 1 năm), nên có một số TTHC thay đổi, nhưng phần mềm không được sửa đổi, bổ sung và một số máy, thiết bị có nhiều lỗi kỹ thuật. Sự thiếu suôn sẻ lúc khởi đầu tiếp tục kéo dài trong những năm sau.

Theo báo cáo ngày 4/4/2017 của Phòng Công nghệ thông tin, Sở Thông tin - Truyền thông (TT-TT), trang thiết bị của hệ thống điện tử một cửa sau thời gian đưa vào sử dụng thường gặp các sự cố. Đường truyền mạng không ổn định, máy chủ và một số máy vi tính để bàn bị hỏng, hệ thống bắt số tự động bị lỗi. Các thiết bị như máy quay giám sát, màn hình cảm biến kios thông tin, máy quét mã vạch, thiết bị âm thanh… cũng thường xuyên bị sự cố về mặt kỹ thuật.

TỐN TIỀN TỶ NHƯNG KHÔNG HIỆU QUẢ

Cùng thời điểm triển khai ở TP. Bạc Liêu, Văn phòng UBND tỉnh cũng đầu tư mô hình MCĐT ở UBND huyện Hòa Bình. Cũng tương tự như TP. Bạc Liêu, việc vận hành hệ thống hóa tin học trong giải quyết hồ sơ, TTHC theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông của huyện Hòa Bình bộc lộ nhược điểm chỉ sau một thời gian ngắn. Các biểu mẫu, thủ tục của Trung ương, tỉnh đã sửa đổi, bổ sung, song phần mềm cập nhật không kịp thời nên cán bộ, công chức phải thao tác thủ công. Nhiều thiết bị điện tử bị hư, phần mềm tác nghiệp bị lỗi… dẫn đến khó khăn trong quá trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ, TTHC của cá nhân và tổ chức đến giao dịch. Phần mềm sử dụng mã nguồn đóng, nên chỉ công ty cung cấp phần mềm mới có thể chỉnh sửa, thay đổi nội dung. Trong khi đó, việc liên hệ với Công ty Cổ phần công nghệ Sao Phương Nam không được thuận lợi.

Sau huyện Hòa Bình, TP. Bạc Liêu, năm 2011, tỉnh cho chủ trương triển khai mô hình MCĐT tại UBND huyện Đông Hải, do Sở TT-TT làm chủ đầu tư với số tiền hơn 1,1 tỷ đồng, gồm hệ thống phần mềm 300 triệu đồng từ Bộ TT-TT hỗ trợ, còn lại là ngân sách tỉnh.

Hệ thống MCĐT của huyện Đông Hải vận hành từ ngày 29/5/2012, thu được nhiều kết quả khả quan, tạo chuyển biến tích cực trong tiếp nhận và giải quyết hồ sơ công dân. Tuy nhiên, đến nay phần mềm bộc lộ các khuyết điểm và không còn phù hợp với quy trình vận hành của các cơ quan nhà nước tại cấp huyện. Ông Tô Hoàng Liệt, Chánh Văn phòng HĐND, UBND huyện Đông Hải - người trực tiếp chỉ đạo bộ phận một cửa cho biết: “Trụ sở UBND huyện tiếp nhận từ nhà máy liên doanh, nên việc nối kết giữa bộ phận Một cửa với UBND huyện không thuận lợi”.

Ngoài ra, cũng như hai địa phương triển khai trước, các thiết bị điện tử của bộ phận một cửa huyện Đông Hải đã hết thời gian bảo hành, đơn vị không thể tự sửa, phải thuê đơn vị bên ngoài khắc phục dẫn đến tình trạng hệ thống tạm ngừng hoạt động thời gian dài.

Thu về một mối

Năm 2012, UBND tỉnh ban hành Quyết định phê duyệt đề cương và dự toán chi tiết “Nâng cấp, mở rộng hệ thống MCĐT tại UBND huyện Hòa Bình và TP. Bạc Liêu” do Sở TT-TT làm chủ đầu tư. Tại TP. Bạc Liêu, Sở TT-TT lắp đặt mới 1 máy chủ, 4 máy vi tính, nâng cấp RAM cho 9 máy vi tính, khôi phục các dịch vụ hiện có của hệ thống cũ và mở rộng các dịch vụ nhắn tin SMS qua điện thoại di động để biết tình trạng giải quyết hồ sơ… Sau khi được sửa, nâng cấp phần cứng, phần mềm mới, hệ thống MCĐT của hai địa phương cơ bản đi vào hoạt động ổn định, thông suốt được một thời gian.

Vừa qua, Sở TT-TT phối hợp với Công ty TNHH Công nghệ điện toán Sài Gòn (TP. Hồ Chí Minh) nâng cấp phần mềm, sửa một số thiết bị nhằm phục vụ cho hệ thống MCĐT hoạt động tốt hơn. Công ty này đã cài đặt phần mềm cho 3 huyện, thiết lập tài khoản, phân quyền và cập nhật danh mục hệ thống. Về máy chủ, cuộc họp ngày 5/7/2016 thống nhất dời các máy chủ tại UBND TP. Bạc Liêu, UBND huyện Hòa Bình và UBND huyện Đông Hải về Trung tâm Công nghệ TT-TT, thuộc Sở TT-TT và bàn giao cho Sở TT-TT quản lý, bảo trì.

Nguyễn Quốc