Xây dựng giao thông nông thôn: Cần tính lại bài toán đối ứng

Lộ giao thông nông thôn (GTNT) không chỉ giúp người dân ở các vùng quê đi lại thuận tiện, mà còn kéo theo sự phát triển về giao thương, văn hóa - xã hội. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều vùng nông thôn vẫn còn là “ốc đảo” vì không có đường lộ, không cầu; và nhiều cầu, đường đang chờ vốn để thi công.

Vẫn còn cách trở

Mỗi khi đến mùa mưa là nhiều vùng quê lại bị chia cắt vì không có cầu, đường giao thông. Ở huyện Đông Hải vẫn còn hơn 180 tuyến đường cần được đầu tư; huyện Hòa Bình có hơn 80 tuyến đường vẫn còn là lộ đất đen...

Không có đường lại thiếu cầu, nên việc đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân ở các vùng quê gặp nhiều khó khăn. Ông Trương Văn Gành (ấp Mỹ Phú Nam, xã Vĩnh Bình, huyện Hòa Bình) bày tỏ: “Mấy chục hộ dân ở ấp Mỹ Phú Nam luôn mong ước có được đường lộ cho học sinh đi học đỡ vất vả. Do không có lộ nên bà con ở đây đi lại chủ yếu bằng xuồng. Đến mùa thu hoạch, nông dân vận chuyển hàng hóa, nông sản gặp nhiều khó khăn…”.

Cách trở về giao thông cũng làm hạn chế phát triển của giáo dục, văn hóa, y tế ở các vùng quê. Vào mùa mưa, ở xã An Phúc (huyện Đông Hải), nhiều người lớn phải cõng con đi học và phải thức dậy từ 4 giờ sáng để kịp chuyến đò đến trường; những gia đình có người bệnh phải chờ nước lớn mới có thể chở bệnh nhân đến bệnh viện điều trị; các em học sinh phải dắt xe đạp trên những con đường đất đen lầy lội... Theo ông La Chí Tông, Hiệu trưởng Trường THCS Lương Thế Vinh (ấp Minh Thìn, xã An Phúc): “Học sinh ở đây đi học rất vất vả. Phần lớn các em phải đi đò do chưa có đường giao thông”.

Tuyến lộ ấp Đầm Bé (xã Hưng Hội, huyện Vĩnh Lợi) xuống cấp nghiêm trọng nhưng không có vốn đầu tư sửa chữa, nâng cấp. Ảnh: C.L

Nhiều địa phương cho rằng, khó khăn lớn nhất của công tác GTNT chính là vốn. Do nguồn vốn để đầu tư làm lộ còn hạn chế nên số lượng các công trình giao thông được đầu tư không nhiều.

Ông Đặng Chí Linh, Phó trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Hòa Bình, cho biết: “Nguồn kinh phí của huyện đầu tư cho các xã xây dựng GTNT còn hạn hẹp. Năm 2014, mỗi xã chỉ được đầu tư 200 triệu đồng để làm GTNT. Số tiền ấy chỉ đủ cho việc duy tu, sửa chữa các tuyến đường đã xuống cấp. Việc đầu tư làm mới các tuyến lộ GTNT rất hạn chế, nhất là huy động vốn đối ứng với người dân. Đến nay, huyện chỉ làm được 26 tuyến lộ với chiều dài hơn 10km”.

Hiện nay, các địa phương vẫn làm GTNT với hình thức Nhà nước và nhân dân cùng làm, trong đó, ngân sách đối ứng 50%. Song, hình thức phổ biến nhất vẫn là Nhà nước đầu tư xi măng (1 bao xi măng/1m lộ), còn người dân đối ứng phần còn lại. Anh Phan Đế Bá Vương (ấp 13, xã Vĩnh Hậu, huyện Hòa Bình) phản ánh: “Người dân ở đây rất muốn có lộ GTNT, nhưng với mức đối ứng như hiện nay thì họ không làm nổi. Huyện chỉ đầu tư 1 bao xi măng (giá khoảng 95.000 đồng/bao) cho 1m lộ. Còn lại các khoản chi phí, vật tư khác (như: cát đá, phí vận chuyển vật tư, ngày công lao động…) do người dân đối ứng. Nếu tính các khoản này thì chi phí 1m đường phải vượt hơn 300.000 đồng. Như vậy, người dân khó có đủ tiền để xây dựng lộ GTNT, nhất là những hộ dân có diện tích làm lộ lớn”.

Đã có nhiều công trình GTNT không thực hiện được vì người dân không đủ vốn đối ứng. Vì vậy, cùng với tăng cường đầu tư, ngành quản lý cần tính lại bài toán đối ứng sao cho phù hợp, nhằm huy động được sức dân đóng góp cho những công trình chung.

Đoàn - Linh