Xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch

Trong bối cảnh kinh tế thị trường và sự bùng nổ của thương mại điện tử, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (NTD) ngày càng đòi hỏi sự chủ động, đồng bộ và quyết liệt hơn. Nhằm cụ thể hoá Nghị quyết 87 của Chính phủ và Kết luận 207 của Ban Bí thư, UBND tỉnh Cà Mau ban hành Kế hoạch số 332 triển khai toàn diện trên địa bàn. Qua đó, tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động của các cơ quan, đơn vị, địa phương và người dân về tầm quan trọng của công tác bảo vệ quyền lợi NTD trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường, kinh tế số.

• Bảo vệ người tiêu dùng trong kỷ nguyên số
• Tập huấn nâng cao năng lực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
• Không để người tiêu dùng “mắc bẫy” quảng cáo thực phẩm chức năng trên mạng

NTD loay hoay giữa "ma trận" mua sắm

Thị trường kinh doanh thương mại hiện nay vô cùng phong phú nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Bên cạnh chợ truyền thống, siêu thị thì sự bùng nổ của sàn thương mại điện tử, mua sắm trực tuyến, Online, kèm theo đó là tình trạng “người người kinh doanh, nhà nhà kinh doanh” khiến NTD như rơi vào "ma trận". Hàng giả, hàng trôi nổi không rõ nguồn gốc đang đẩy NTD vào vô vàn rủi ro, biến việc mua sắm tưởng như là tiện lợi thành mối nguy hại khi chất lượng không được bảo đảm.

Chị Nguyễn Thanh, phường Bạc Liêu, chia sẻ: “Tôi coi TikTok, thấy quảng cáo bộ chén đẹp, là hàng Luminarc của Ðức nên tôi chọn mua. Nhưng khi nhận hàng, phát hiện chỉ là chén sứ bình thường. Gửi trả hàng thì mất thời gian, gọi điện khiếu nại bên bán cũng không nhận được câu trả lời thoả đáng. Lúc đó mới biết là mình bị lừa”.

Khi phát hiện bị lừa, không ít người chọn giải pháp lặng lẽ bỏ hàng mua nhầm, coi như mình “xui”. Bởi việc đổi trả, bảo hành dù được bên bán cam kết, nhưng thực tế khi xảy ra vấn đề lại không liên lạc được, địa chỉ cung cấp trên mạng cũng là giả, hoặc bên bán chặn khách hàng, khoá tài khoản. Những tin nhắn phản ánh của khách hàng trên trang bán hàng đều bị xoá, chặn... khiến việc khiếu nại hay đòi lại quyền lợi trở nên gian nan.

Dù Luật Bảo vệ quyền lợi NTD sửa đổi đã siết chặt hơn trách nhiệm của các bên, nhưng thực tế thi hành vẫn đối mặt với khoảng trống do chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe trước lợi nhuận khổng lồ. Do đó, việc trang bị kiến thức để bảo vệ quyền lợi tiêu dùng của bản thân, cùng những cơ chế, chính sách của Nhà nước, với hành động pháp lý quyết liệt mới có thể mang đến sự minh bạch cho không gian mua sắm.

Nâng cao nhận thức về bảo vệ quyền lợi NTD

Nhằm đưa Luật Bảo vệ quyền lợi NTD đi vào cuộc sống, tỉnh Cà Mau đẩy mạnh tuyên truyền với nhiều hình thức đa dạng, hướng mạnh về cơ sở.

Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD; đa dạng hoá hình thức truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là NTD yếu thế, người dân vùng sâu, vùng xa, người cao tuổi và người ít tiếp cận thông tin số. Tuyên truyền về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của NTD, tổ chức, cá nhân kinh doanh; nâng cao kỹ năng tiêu dùng an toàn, tiêu dùng thông minh; cảnh báo các hành vi gian lận thương mại, lừa đảo trên không gian mạng, hàng giả, hàng kém chất lượng và hành vi xâm phạm quyền lợi NTD.

Ông Nguyễn Việt Trung, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi NTD tỉnh Cà Mau, chia sẻ: "Hội tăng cường tuyên truyền, phổ biến Luật Bảo vệ quyền lợi NTD để mọi người dân cũng như doanh nghiệp nắm rõ chủ trương của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong bảo vệ quyền lợi NTD. Từ đầu năm đến nay, hội phối hợp với các đơn vị liên quan tuyên truyền, vận động hàng trăm doanh nghiệp tham gia các đợt vận động, tuyên truyền về Luật Bảo vệ quyền lợi NTD, in hàng ngàn tờ rơi để cấp phát, tuyên truyền bằng xe phát loa lưu động đến các xã, phường".

Song song với vai trò của các tổ chức xã hội, nhiều đơn vị khác, trong đó lực lượng công an đóng vai trò nòng cốt trong hàng loạt chiến dịch tuyên truyền bám sát địa bàn, chủ động nhận diện và ngăn chặn các phương thức gian lận mới, hướng đến bảo vệ NTD.

Ðại tá Hoàng Ngọc Ðạo, Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Cà Mau, cho biết: "Thời gian qua, lực lượng công an chủ động phối hợp với các ngành, đoàn thể, cơ quan báo chí và chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền. Cụ thể, phối hợp với Sở Tư pháp tổ chức lớp tuyên truyền, hướng đến nhóm đối tượng là người yếu thế dễ bị tội phạm lợi dụng; phối hợp với Sở Giáo dục và Ðào tạo tổ chức chiến dịch truyền thông, “không một mình - cùng nhau an toàn trực tuyến”, hướng tới nhóm đối tượng là học sinh, sinh viên; chủ động phối hợp với Sở Công thương tuyên truyền đến hộ kinh doanh, doanh nghiệp và người tiêu dùng nắm được những phương thức, thủ đoạn của hoạt động phạm tội, lợi dụng thương mại điện tử, lợi dụng thanh toán số để phạm tội".

Nhiều giải pháp hữu hiệu

Ðể tăng cường sự lãnh đạo của Ðảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của NTD trên địa bàn, tỉnh Cà Mau yêu cầu tập trung rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD. Trong đó, thường xuyên rà soát, cập nhật và triển khai kịp thời quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD và các lĩnh vực có liên quan như: thương mại điện tử, giao dịch điện tử, chất lượng sản phẩm hàng hoá, an toàn thực phẩm và xử lý vi phạm hành chính. Phân định rõ trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương, tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong bảo vệ quyền lợi NTD; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Tăng cường phối hợp liên ngành trong thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD.

Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra hàng hoá định kỳ theo quy định.

Là lực lượng nòng cốt trong kiểm soát thị trường, thời gian qua, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ. Trong đó, đơn vị chủ động tăng cường quản lý địa bàn, nắm chắc tình hình và rà soát các mặt hàng trọng điểm để xây dựng kế hoạch đấu tranh kịp thời, tránh tình trạng dàn trải. Việc kiểm tra định kỳ được kết hợp chặt chẽ với kiểm tra đột xuất ngay khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, hoặc khi tiếp nhận phản ánh của người dân và doanh nghiệp.

Ông Trần Hữu Nghị, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau, cho biết: “Khi tiếp nhận phản ánh của doanh nghiệp và người dân tố giác hành vi vi phạm, cơ quan quản lý thị trường sẽ tổ chức thu thập thông tin và tiến hành xác minh, làm rõ hành vi vi phạm. Phối hợp với các lực lượng chức năng như công an, đơn vị quản lý nền tảng số (nếu mua hàng trên mạng) để xác minh, làm rõ hành vi vi phạm. Sau khi có kết quả xác minh, sẽ tiến hành kiểm tra, xử lý theo đúng quy định của pháp luật”.

Ðơn cử như việc đấu tranh trên mặt trận không gian mạng, Công an tỉnh Cà Mau đã chủ động nắm tình hình, bám sát địa bàn số và triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ. Triệt xoá thành công nhiều đường dây sản xuất, kinh doanh hàng giả như thuốc bảo vệ thực vật, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc và các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng. Kết quả, đã xử lý 88 vụ, 99 đối tượng; phạt trên 1,3 tỷ đồng, tịch thu hàng hoá có giá trị khoảng 5 tỷ đồng.

Việc tăng cường các giải pháp đồng bộ không chỉ giúp người tiêu dùng nâng cao nhận thức tự bảo vệ quyền lợi mà còn củng cố niềm tin vào sự quản lý nghiêm minh của Nhà nước trước các hành vi gian lận thương mại, xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch và văn minh trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

Kim Phượng