Xuất khẩu lao động: Cơ hội và những bất cập

Thời gian qua, Bạc Liêu đã nỗ lực trong việc tuyên truyền, vận động và hỗ trợ thanh niên ở các địa phương tham gia thị trường xuất khẩu lao động (XKLĐ). Tuy nhiên, lĩnh vực XKLĐ vẫn còn nhiều bất cập như: số lượng lao động tham gia XKLĐ còn ít; lao động nghèo khó tiếp cận thị trường XKLĐ bởi chi phí XKLĐ còn khá cao…

Khá lên nhờ XKLĐ

Có thể khẳng định, XKLĐ vẫn là giải pháp quan trọng trong công tác giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo. Trong 10 năm qua, Bạc Liêu có hơn 1.000 thanh niên tham gia XKLĐ ở các nước Ma-lai-xi-a, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Phần Lan… Nguồn ngoại tệ từ XKLĐ hàng năm cũng đạt trên 200.000 USD.

Hành trang họ mang ra nước ngoài không có gì ngoài sức trẻ, sự quyết tâm lao động bằng đôi tay của mình để mong đổi đời. Nhiều người lao động trở về có cuộc sống tốt hơn. Đến nay, có người đã đi lại lần hai và là “tuyên truyền viên” thuyết phục nhất cho thanh niên trong xóm, người thân.

Gia đình anh Trần Văn Hiệu (xã Vĩnh Hậu A, huyện Hòa Bình) tết năm nay rất vui vì được sum họp trong căn nhà mới, khang trang. Đó là thành quả sau 3 năm anh Hiệu đi XKLĐ tại Nhật Bản, sau khi trừ chi phí, anh Hiệu đã có số vốn hơn 800 triệu đồng.

Thị trường XKLĐ của Nhật Bản khá gắt gao, nhưng anh Hiệu đã nỗ lực, chăm chỉ vừa học tiếng Nhật, vừa rèn luyện sức khỏe để thi và trúng tuyển. Không có chuyến đi XKLĐ thì ngôi nhà trị giá hơn 200 triệu đồng của gia đình anh sẽ khó có thể thực hiện. Ngoài ra, với số vốn còn lại sau khi xây nhà, anh Hiệu còn giúp gia đình đầu tư nuôi tôm.

Cũng tận dụng tuổi trẻ với sức khỏe “vàng”, Lê Minh Những (xã Vĩnh Thanh, huyện Phước Long) đã chọn con đường XKLĐ để làm giàu cho bản thân và gia đình. Nỗ lực mỗi ngày trên đất bạn Hàn Quốc, chàng trai trẻ Việt Nam nhanh chóng chiếm được lòng tin của ông chủ xưởng đóng tàu nổi tiếng Hàn Quốc. Chỉ sau 2 năm làm việc, Những đã được giao nhiệm vụ quản lý hơn 20 nhân viên lành nghề với mức lương 3.000 USD/tháng (tương đương 63 triệu đồng). Với suy nghĩ chín chắn, Những đã về nước đúng thời hạn hợp đồng (5 năm). Hiện nay ở tuổi 30, Những vẫn muốn tích cóp thêm số vốn nữa nên đã làm thủ tục đi lần thứ hai với sự bảo lãnh của ông chủ cũ.

Với mức thu nhập hơn 60 triệu đồng/tháng tại Hàn Quốc, anh Lê Minh Những tiếp tục hợp đồng lao động 4 năm (lần hai) để tích lũy vốn liếng. Ảnh: T.T

Tìm hướng đi bền vững

Hiệu quả mà XKLĐ mang lại quả thật không nhỏ. Năm 2014, XKLĐ Bạc Liêu đã trở nên khả quan hơn khi vượt chỉ tiêu so với kế hoạch năm (đạt 111%) với 223 lao động xuất cảnh chính thức, 29 lao động hoàn tất thủ tục và chờ xuất cảnh, số đăng ký XKLĐ cũng tăng lên với 402 lao động. Tuy nhiên, con số này cũng khá khiêm tốn so với số lao động có nghề nghiệp không ổn định khá lớn của địa phương (trên 23.000 lao động). Điều đáng nói là chương trình tu nghiệp sinh Nhật Bản với nhiều ưu đãi mà Bộ LĐ-TB&XH dành cho Bạc Liêu 80 chỉ tiêu, nhưng chỉ hơn 30 lao động đủ điều kiện tuyển chọn.

Sự trì trệ trong công tác XKLĐ trong những năm qua luôn là nỗi trăn trở của ngành chức năng và sự lo ngại của người dân. Theo tìm hiểu của chúng tôi, hầu hết người lao động hiện nay khá dè dặt với quyết định XKLĐ. Bởi theo như cách phân tích của chị Huỳnh Kim Liên (xã Châu Hưng, huyện Vĩnh Lợi) thì: “Gia đình tôi có đến 7 người con (toàn ở độ tuổi lao động), ruộng nương lại ít nên làm không đủ ăn. Tôi cũng muốn cho vài đứa con đi XKLĐ, nhưng theo tôi biết, có nhiều thị trường khá rủi ro, thị trường Hàn Quốc thì có vẻ hiệu quả nhưng lại phải chờ đợi rất lâu. Do đó chúng tôi rất lưỡng lự!”.

Hiện nay, do lao động Việt Nam đang làm việc tại Hàn Quốc không chịu kết thúc hợp đồng đúng hạn, thay đổi chỗ làm tùy tiện… khiến phía nước bạn phải cân nhắc và xử lý. Do vậy, hơn 50 lao động Bạc Liêu đã có chứng chỉ tiếng Hàn, hồ sơ hoàn tất vẫn đang mòn mỏi chờ đợi cũng vì lý do trên.

Còn thị trường Nhật Bản, Đài Loan thì chi phí cho một chuyến đi khá cao - từ 70 đến gần 200 triệu đồng/lao động. Trong khi đó, những lao động mong muốn tìm đến XKLĐ để “đổi đời” cũng chính là những người dân khó khăn. Họ lại không nhận được sự trợ giúp về vốn của địa phương cũng như ngành chức năng với lý do: nợ XKLĐ thuộc diện quá hạn, nợ xấu vẫn còn khá nhiều.

Bên cạnh đó, nguyên nhân từ nhận thức của lao động địa phương hiện nay cũng là điều đáng quan tâm. Chỉ với phép so sánh đơn giản giữa công tác XKLĐ tỉnh với các vùng miền khác, đặc biệt là miền Bắc, mới nhận ra được đâu là nguyên nhân sâu xa. Cùng một điều kiện, mức sống như nhau, nhưng hầu hết lao động ở miền Bắc không nhờ đến vốn hỗ trợ của địa phương, Nhà nước. Họ không “kén” bất cứ thị trường lao động nào. Theo thống kê gần đây của Bộ LĐ-TB&XH thì số lao động tham gia thị trường XKLĐ của ĐBSCL không bằng tỉnh Nghệ An.

Ông Nguyễn Văn Tươi, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh cho biết: “Hiện nay, công tác vận động lao động đi làm việc ở nước ngoài vẫn rất khó khăn. Trong khi đó, hiệu quả của XKLĐ mang lại là khá cao. Do đó, tiếp tục đẩy mạnh duy trì công tác XKLĐ trong thời gian tới vẫn là công việc trọng tâm của ngành. Giải pháp trước mắt vẫn là sự phối hợp giữa chính quyền, đoàn thể các địa phương trong tuyên truyền, vận động và giáo dục người dân, đặc biệt là đối tượng thanh niên hiểu lợi ích của XKLĐ. Từ đó, chọn lao động đủ tiêu chuẩn để XKLĐ”.

Tuyết Thanh