Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Khái: Cương quyết không để phát sinh nợ đọng trong xây dựng nông thôn mới

Hơn 5 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (XDNTM), Bạc Liêu đã đạt được nhiều thành tích đáng ghi nhận dù vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập. Xung quanh vấn đề này, đồng chí Lê Minh Khái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Ban chỉ đạo XDNTM tỉnh cho biết:

Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Khái

Có thể khẳng định rằng: XDNTM là một chủ trương lớn, hợp lòng dân, tạo nên sự đồng thuận cao từ nội bộ cán bộ, đảng viên đến rộng rãi các tầng lớp nhân dân. Từ đó đã giúp cho việc lãnh đạo, chỉ đạo thông suốt từ tỉnh đến cơ sở, triển khai thực hiện các bước XDNTM theo đúng hướng dẫn, có trọng tâm, trọng điểm, chọn những tiêu chí dễ, tiêu chí ít vốn đầu tư để thực hiện trước, lấy hộ gia đình làm hạt nhân thực hiện; các sở, ban, ngành, Mặt trận, đoàn thể các cấp đã phát huy khá tốt vai trò, trách nhiệm đối với cộng đồng… Thông qua Chương trình này đã góp phần quan trọng làm cho đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn từng bước được cải thiện, nâng lên. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn tăng từ 18,44 triệu đồng năm 2011 lên 23,87 triệu đồng năm 2015.

Người dân sau khi được tuyên truyền, vận động đã thấy được quyền lợi, trách nhiệm của mình và Chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM đã trở thành phong trào thi đua sôi nổi rộng khắp trong tỉnh, bằng những hành động thiết thực như hiến đất, vật tư, tham gia ngày công lao động để xây dựng những công trình phúc lợi công cộng, hăng hái phát triển sản xuất, tự nguyện thực hiện những phần việc do hộ gia đình đảm trách (chỉnh trang nhà cửa, cải thiện môi trường sống, chăm lo giáo dục, y tế…); từ tinh thần tự nguyện, tự giác của người dân đã giúp cho việc thực hiện một số tiêu chí mang tính chất nhân dân làm là chính, Nhà nước chỉ hỗ trợ một phần, đã đạt được kết quả đáng khích lệ như: Tiêu chí số 09 (nhà ở dân cư), tiêu chí số 12 (tỷ lệ lao động nông thôn có việc làm thường xuyên), tiêu chí số 14 (tỷ lệ trẻ đến trường, trẻ được tiếp tục học sau khi tốt nghiệp THCS)…

Công tác giảm nghèo, an sinh xã hội được các ngành, các cấp quan tâm thực hiện, bình quân hàng năm tỷ lệ hộ nghèo giảm 3,15%; tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh năm 2015 tăng 6,4%, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch an toàn tăng 4,42% so với năm 2011; các cơ sở sản xuất - kinh doanh trên địa bàn có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường; dân chủ ở cơ sở được phát huy; an ninh - quốc phòng được tăng cường; trật tự an toàn xã hội được đảm bảo.

Tính đến tháng 6/2016, toàn tỉnh có 11 xã cơ bản đạt 19/19 tiêu chí, trong đó có 8 xã được công nhận đạt tiêu chí XDNTM; đang tiến hành thực hiện quy trình, thủ tục công nhận 3 xã (Vĩnh Trạch Đông, Ninh Quới A và Vĩnh Phú Tây), không còn xã nào đạt dưới 5 tiêu chí (giảm 19 xã so với năm 2010). Đó là những thành công cơ bản mà tỉnh Bạc Liêu đã đạt được sau hơn 5 năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM.

Đường giao thông đạt tiêu chuẩn nông thôn mới ở huyện Phước Long. Ảnh: M.Đ

PV: Về vấn đề nợ đọng trong XDNTM ở Phước Long, xin đồng chí cho biết thực trạng, nguyên nhân và hướng giải quyết của tỉnh ra sao?

Đồng chí Lê Minh Khái: Thời gian qua trên các phương tiện thông tin truyền thông đã đăng tải một số nội dung về nợ đọng trong XDNTM của huyện Phước Long. Tuy nhiên, chúng ta cần nhìn nhận một cách khách quan đối với vấn đề này như sau:

Huyện Phước Long là 1 trong 5 huyện của cả nước được Trung ương chọn làm huyện điểm chỉ đạo thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM giai đoạn 2011 - 2015. Trước năm 2010, từ một huyện thuần nông nghèo thuộc vùng sâu, cách xa trung tâm tỉnh, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân vô cùng khó khăn; hạ tầng kinh tế, xã hội kém phát triển. Sau khi được Trung ương chọn làm điểm chỉ đạo của cả nước, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong tỉnh nói chung, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Phước Long nói riêng vô cùng phấn khởi, nhiệt tình hưởng ứng, nhiều cách làm hay, nhiều mô hình sản xuất tiên tiến được phát triển.

Sau 5 năm triển khai thực hiện XDNTM, diện mạo nông thôn huyện Phước Long đã thay đổi rất lớn, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên đáng kể, mọi tầng lớp nhân dân trong huyện rất hài lòng với thành quả mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Phước Long đạt được sau thời gian thực hiện XDNTM. Đến tháng 6/2016 toàn huyện có 7/7 xã đạt 19/19 tiêu chí nông thôn mới (6 xã được UBND tỉnh công nhận, trong đó có 3 xã đạt chuẩn nông thôn mới sớm hơn 1 năm so với kế hoạch).

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện đã để xảy ra tình trạng nợ đọng trong XDNTM, qua kết luận thanh tra của Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy, với tổng số nợ 397,4 tỷ đồng và Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã thống nhất hình thức kỷ luật đối với một số đồng chí có trách nhiệm đã để xảy ra tình trạng nợ đọng trong XDNTM ở huyện Phước Long. Có thể thấy rõ một số nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nợ đọng trong XDNTM của huyện Phước Long là:

- Xuất phát điểm XDNTM của các xã trên địa bàn huyện thấp (đạt bình quân dưới 7 tiêu chí), quy mô xã lớn, kênh rạch chằng chịt, đường vận chuyển khó khăn, nền địa chất yếu nên xuất đầu tư lớn; trong khi nguồn lực hỗ trợ XDNTM của Trung ương hạn chế, nguồn vốn từ ngân sách tỉnh và các chương trình, dự án lồng ghép trên địa bàn huyện không đáp ứng được nhu cầu.

- Phước Long là huyện điểm chỉ đạo XDNTM của Trung ương nhưng không có cơ chế đặc thù; quy định cơ cấu nguồn lực đầu tư và mức hỗ trợ đầu tư từ ngân sách Nhà nước cho nông thôn mới theo Quyết định số 800/QĐ-TTg và Quyết định số 695/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ chưa phù hợp với thực tế tại địa phương.

- Huyện Phước Long đã mời gọi xã hội hóa rộng rãi và được các doanh nghiệp, mạnh thường quân trong và ngoài tỉnh hứa hỗ trợ kinh phí XDNTM. Tuy nhiên, đến nay các doanh nghiệp và các mạnh thường quân vẫn chưa thực hiện.

- Trong quá trình lãnh đạo, điều hành, tổ chức thực hiện có biểu hiện sự nóng vội, chưa tuân thủ các quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư từ ngân sách Nhà nước, xem nhẹ việc cân đối nguồn vốn sao cho phù hợp với số lượng công trình, dự án phải thực hiện. Từ đó, huyện đã kêu gọi các nhà thầu bỏ vốn đầu tư một số hạng mục công trình trước, nên dẫn đến nợ đọng xây dựng cơ bản trong XDNTM ngày càng cao.

Trước mắt, để khắc phục tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản trong XDNTM của huyện Phước Long, tỉnh sẽ chỉ đạo thực hiện một số giải pháp sau:

+ Trên cơ sở nguồn vốn phân bổ hàng năm, huyện Phước Long sẽ không đầu tư công trình mới (trừ trường hợp thật cần thiết), tập trung cân đối nguồn vốn để bố trí thanh toán nợ đọng.

+ Tiếp cận lại các doanh nghiệp, mạnh thường quân đã hứa hẹn tham gia cùng địa phương XDNTM để vận động, khuyến khích đóng góp, tài trợ.

+ Một số đất công của huyện Phước Long không có nhu cầu sử dụng, sẽ tiến hành bán đấu giá để tạo nguồn vốn đầu tư, thanh toán nợ.

+ Ngoài nguồn vốn phân khai hàng năm cho huyện theo quy định, UBND tỉnh sẽ cân đối, bố trí một số vốn trong khả năng cho phép của tỉnh để hỗ trợ huyện Phước Long trả nợ.

 + Đề xuất Quốc hội, Chính phủ, bộ, ngành Trung ương xem xét hỗ trợ.

PV: Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV xác định: phấn đấu đưa Phước Long trở thành huyện NTM kiểu mẫu, xây dựng Vĩnh Lợi đạt chuẩn NTM. Xin đồng chí cho biết phương hướng lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh thời gian tới nhằm đạt mục tiêu quan trọng này?

Đồng chí Lê Minh Khái: Nghị quyết Đại hội đại biểu tỉnh Đảng bộ lần thứ XV (nhiệm kỳ 2015 - 2020) xác định đến năm 2020 có trên 51% tổng số xã của tỉnh đạt chuẩn NTM (tương đương 25 xã). Trong đó, phấn đấu xây dựng huyện Vĩnh Lợi đạt chuẩn huyện nông thôn mới, giữ vững và nâng chất các tiêu chí huyện nông thôn mới Phước Long hoàn thành nhiệm vụ XDNTM kiểu mẫu. Qua kết quả 5 năm (2011 - 2015) thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu, với những bài học kinh nghiệm mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh nhà có được, để hoàn thành mục tiêu Nghị quyết đề ra, một số phương hướng cần thực hiện như sau:

- Về chủ trương là sẽ tiếp tục thực hiện Nghị quyết 04, Nghị quyết 05 của Tỉnh ủy về phát triển vùng kinh tế phía Bắc và vùng kinh tế phía Nam Quốc lộ 1A; ban hành Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh để đẩy mạnh XDNTM trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2016 - 2020 theo hướng bền vững, làm kim chỉ nam để chỉ đạo và trong tổ chức thực hiện; Nâng cao năng lực hoạt động lãnh đạo điều hành của Ban chỉ đạo XDNTM các cấp, trên cơ sở xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng thành viên, nhất là Ban chỉ đạo của 2 huyện Phước Long và Vĩnh Lợi.

- Về giải pháp, sẽ tập trung một số giải pháp trọng tâm như sau:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, thực hiện cuộc vận động xã hội về XDNTM; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt Nghị quyết của Đảng để thống nhất ý chí trong nội bộ Đảng, chính quyền, từng cán bộ, đảng viên, người đứng đầu các tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp và nhân dân. Đẩy mạnh phong trào thi đua “Cả nước chung sức XDNTM”; “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư gắn với XDNTM”.

Thứ hai, tập trung đẩy mạnh thực hiện tái cơ cấu ngành Nông nghiệp tỉnh Bạc Liêu đến năm 2020 gắn với XDNTM. Trong đó, chú ý rà soát, bố trí hợp lý cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện phát triển của từng địa phương; phát triển ngành Nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh ở khu vực nông thôn để thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, tăng thu nhập của các hộ dân cư trên địa bàn.

Thứ ba, đổi mới tổ chức sản xuất, tập trung chỉ đạo phát triển các hình thức sản xuất phù hợp, hiệu quả. Chú trọng tìm kiếm thị trường đầu ra cho nông, thủy sản để thúc đẩy sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân; củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của loại hình kinh tế hợp tác hiện có, đổi mới và nhân rộng các mô hình hợp tác liên kết chuỗi giá trị sản xuất phù hợp với từng ngành, lĩnh vực, đặc biệt đối với các vùng sản xuất hàng hóa tập trung của các sản phẩm chủ lực địa phương (tôm, lúa).

Thứ tư, đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong sản xuất, bảo quản, chế biến nông, thủy sản. Đặc biệt, ưu tiên cho khoa học ứng dụng, khoa học - công nghệ cao trong sản xuất, bảo quản và chế biên nông, thủy sản, tạo sự đột phá về năng suất, chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, nâng cao thu nhập trên đơn vị diện tích và khả năng cạnh tranh của nông sản; xây dựng các vùng, khu sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ, tiến bộ khoa học - kỹ thuật theo quy hoạch.

Thứ năm, đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Khuyến khích phát triển các hình thức đào tạo nghề gắn với thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh; gắn đào tạo nghề với giải quyết việc làm; đào tạo nghề gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch XDNTM. Triển khai thực hiện có kết quả Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ sáu, về cơ chế, chính sách: Rà soát, đánh giá các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn của Trung ương, địa phương, kịp thời đề xuất điều chỉnh, bổ sung hoặc ban hành mới để phù hợp với điều kiện thực tế, nhằm huy động tốt hơn các nguồn lực cho XDNTM.

Thứ bảy, về huy động nguồn lực: Huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của toàn xã hội, ưu tiên nguồn lực để đầu tư phát triển sản xuất, bảo đảm sự phát triển và sinh kế cho người dân, hoàn thiện kết cấu hạ tầng thiết yếu.

Hàng năm, dành một tỷ lệ ngân sách địa phương cho XDNTM, trong đó có ưu tiên hợp lý nguồn vốn cho 2 huyện Phước Long và Vĩnh Lợi để thực hiện đạt kết quả Nghị quyết Đảng bộ XV của tỉnh đề ra; việc huy động mức đóng góp của nhân dân phải được bàn bạc dân chủ, công khai, minh bạch và phải được sự đồng tình, nhất trí của cộng đồng; rà soát, phân kỳ đầu tư, ưu tiên tập trung đầu tư, tránh dàn trải, nợ đọng; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong đầu tư XDNTM, cương quyết không để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.

PV: Xin cảm ơn đồng chí!

LÂM ANH (thực hiện)