ĐBQH Cà Mau kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn, nâng hiệu quả đầu tư công

Sáng 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, tại Tổ 8 gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau và Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh, các đại biểu thảo luận về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình; đồng thời cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.

• Đại biểu Quốc hội Đoàn Cà Mau góp ý hoàn thiện các dự án luật quan trọng
• Nhiều ý kiến tâm huyết của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau đóng góp tại diễn đàn Quốc hội
• Đại biểu Quốc hội Đoàn Cà Mau kiến nghị hoàn thiện cơ chế đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm

Điều hành phiên thảo luận Tổ 8 là đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Cà Mau, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Uỷ viên Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội.

Bí thư Tỉnh uỷ, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Hồ Hải điều hành phiên thảo luận Tổ 8.

Các ý kiến của đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau tại phiên thảo luận Tổ 8 tập trung vào một yêu cầu xuyên suốt: hoàn thiện thể chế phải đi cùng với tháo gỡ điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện, để nguồn lực ngân sách thực sự trở thành động lực phát triển.

Các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau tham dự phiên thảo luận Tổ 8.

Đánh giá đầu tư công không chỉ bằng tỷ lệ giải ngân

Phát biểu về định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Nguyễn Phương Bắc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, bày tỏ thống nhất với chủ trương hợp nhất các quy định liên quan đến đầu tư công và chi thường xuyên, đồng thời yêu cầu phải có cách đánh giá hiệu quả đầu tư thực chất hơn.

Theo đại biểu, tỷ lệ giải ngân không thể là thước đo duy nhất để đánh giá hiệu quả đầu tư công. Ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, vốn giải ngân chưa nhiều nhưng đây lại là khâu có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng và hiệu quả của dự án. Vì vậy, cần xây dựng một hệ thống tiêu chí đánh giá đầy đủ, từ chuẩn bị dự án, tổ chức thực hiện đến hiệu quả sau đầu tư.

ĐBQH Nguyễn Phương Bắc phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 8.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định tại Điều 40, nhất là những thuật ngữ định tính như “kinh phí thực hiện lớn”, bởi cùng một quy mô vốn nhưng có thể được nhìn nhận khác nhau giữa các địa phương. Vì vậy, cần nghiên cứu định lượng hoá các tiêu chí để tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong thực hiện.

Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Phương Bắc đặt ra là các cơ chế “đặc thù”. Nếu một quy trình vừa nhanh, vừa đúng pháp luật, vừa mang lại hiệu quả thì cần nghiên cứu để trở thành quy trình áp dụng phổ biến, thay vì phải thường xuyên xin cơ chế "đặc thù" mới có thể tháo gỡ vướng mắc.

“Một việc không phải làm nhiều lần, một nội dung có một đầu mối”

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, đồng tình với sự cần thiết hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, song nhấn mạnh việc sửa luật phải hướng đến mục tiêu rõ ràng: thủ tục gọn hơn, vốn được đưa vào dự án nhanh hơn và hiệu quả đầu tư tốt hơn.

Đại biểu cho rằng, hiện nay, quá trình thực hiện dự án còn phải đi qua cả quy trình ngân sách và quy trình đầu tư công, trong đó có những nội dung giao thoa về thẩm quyền, trình tự, phân bổ, thanh toán và quyết toán. Chỉ cần một khâu chậm có thể kéo theo toàn bộ các bước phía sau.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị khi hoàn thiện luật cần rà soát theo hướng “một việc không phải làm nhiều lần, một nội dung có một đầu mối chịu trách nhiệm”; thông tin, dữ liệu đã có cần được các cơ quan cùng sử dụng, hạn chế yêu cầu chủ đầu tư, doanh nghiệp cung cấp lại.

Đại biểu cũng đề nghị việc thanh toán, giải ngân phải phù hợp với tiến độ thực tế của dự án. Với những dự án chậm, không có khả năng giải ngân thì cần sớm điều chỉnh vốn sang dự án có khả năng thực hiện, thay vì chờ đến cuối năm.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Thanh đề nghị đơn giản hóa thủ tục và bảo đảm dòng vốn đầu tư công được đưa vào dự án đúng tiến độ.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Duy Thanh nhấn mạnh hiệu quả của một dự án hạ tầng không chỉ nằm ở tốc độ giải ngân mà phải được thể hiện qua những giá trị thực tế đối với nền kinh tế như giảm chi phí vận tải, logistics, tăng khả năng kết nối, mở rộng cơ hội sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư.

Đối với các dự án có sự tham gia của doanh nghiệp, nhất là dự án PPP, đại biểu đề nghị Nhà nước thực hiện đầy đủ, đúng hạn các nghĩa vụ đã cam kết, đồng thời tính đủ nguồn lực ngay từ khi quyết định dự án để tạo niềm tin cho doanh nghiệp.

Không để yêu cầu về vốn đối ứng trở thành rào cản với vùng khó khăn

Góp ý về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình, đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, tập trung vào yêu cầu bảo đảm nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Đại biểu lưu ý, việc tích hợp các chương trình được thực hiện trong thời gian ngắn nên một số nội dung về mục tiêu, cơ cấu nhiệm vụ và nguồn lực cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm tính thống nhất và khả năng triển khai trong thực tiễn.

ĐBQH Trần Thị Hoa Ry phát biểu về cơ chế phân bổ nguồn lực, vốn đối ứng và bảo đảm chính sách đến đúng vùng khó khăn.

Đặc biệt, đại biểu quan tâm đến cơ chế phân bổ vốn dựa trên khả năng hấp thụ của địa phương. Nếu chỉ ưu tiên những nơi có khả năng hấp thụ vốn tốt thì các vùng “lõi nghèo” – nơi rất cần nguồn lực nhưng còn hạn chế về năng lực tổ chức thực hiện có thể gặp khó khăn trong tiếp cận chính sách. Do đó cần có cơ chế hỗ trợ từ cấp tỉnh đối với những địa bàn này.

Về vốn đối ứng, đại biểu cho rằng yêu cầu đối ứng có thể trở thành rào cản đối với những địa phương đặc biệt khó khăn, nơi ngân sách hạn chế, doanh nghiệp ít, người dân chủ yếu có thể đóng góp bằng đất đai và ngày công lao động. Vì vậy, cần nghiên cứu mức đối ứng phù hợp với khả năng cân đối của từng vùng, tránh tình trạng vì yêu cầu này khiến nơi khó khăn nhất lại khó tiếp cận nguồn hỗ trợ.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ chế phân bổ nguồn vốn tín dụng chính sách và cơ chế chuyển tiếp, bảo đảm việc tích hợp chương trình không làm gián đoạn các chính sách đang thực hiện, nhất là những dự án liên quan trực tiếp đến con người.

Rút ngắn thời gian lập danh mục đầu tư để sát thực tiễn

Đại biểu Đinh Ngọc Minh, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, bày tỏ thống nhất với việc hợp nhất các quy định về ngân sách, cho rằng đây là cơ sở để tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, góp phần đẩy nhanh quá trình thực hiện các dự án.

Tập trung vào vấn đề đầu tư công, đại biểu cho rằng tình trạng giải ngân chậm đã diễn ra trong thời gian dài, trong khi dự thảo cần tiếp tục thể hiện rõ hơn những giải pháp có tính đột phá để khắc phục điểm nghẽn này.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là đổi mới cách lập danh mục đầu tư công trung hạn. Theo đại biểu, trong bối cảnh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội nhanh, hằng năm có thể xuất hiện những dự án mới có hiệu quả cao hơn, trong khi danh mục được xây dựng cho thời gian quá dài có nguy cơ trở nên thiếu linh hoạt.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi Điều 61 theo hướng lập danh mục đầu tư công trong khoảng 2,5 năm, thay vì 5 năm như hiện nay; khoảng thời gian còn lại được sử dụng để chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo. Cách tiếp cận này, theo đại biểu, sẽ giúp danh mục đầu tư sát thực tế hơn, tạo điều kiện lựa chọn những dự án có hiệu quả và góp phần tăng tốc giải ngân.

ĐBQH Đinh Ngọc Minh đề nghị đổi mới cách lập danh mục đầu tư công, rút ngắn thời gian và tăng tính linh hoạt trong bố trí vốn.

Về thu ngân sách, đại biểu cũng đặt vấn đề cần nâng cao chất lượng dự báo. Trường hợp vượt thu quá lớn và kéo dài có thể cho thấy công tác tính toán, dự báo chưa sát thực tế. Đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế nếu vượt thu ở mức cao thì phải điều chỉnh lại nghị quyết về thu, chi ngân sách, qua đó tăng tính kỷ luật và trách nhiệm trong lập dự toán.

Từ thực tiễn tại địa phương, đại biểu chỉ ra một nghịch lý: có công trình thời gian thi công chỉ khoảng một năm nhưng thời gian hoàn thiện hồ sơ, thủ tục có thể kéo dài đến hai năm. Đây là một trong những biểu hiện cho thấy thủ tục hành chính vẫn là rào cản lớn đối với dòng vốn đầu tư công./.

Lê Hằng