Đại biểu Nguyễn Huy Thái (Đoàn ĐBQH tỉnh Bạc Liêu): Đóng góp một số vấn đề về Luật Thư viện

Tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XIV, Quốc hội tiếp tục lấy ý kiến liên quan đến dự án Luật Thư viện. Đại biểu Nguyễn Huy Thái (Đoàn ĐBQH tỉnh Bạc Liêu) đã đóng góp ý kiến đối với một số vấn đề góp phần hoàn thiện dự thảo Luật Thư viện.

Đại biểu Nguyễn Huy Thái phát biểu đóng góp Luật Thư viện. Ảnh: Hùng Võ

Đại biểu Nguyễn Huy Thái, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, bổ sung khái niệm, chức năng, nhiệm vụ và nội dung liên quan đến cụm từ “thư viện trung tâm” trong dự thảo Luật. Đối với quy định về quyền và nghĩa vụ của thư viện cấp xã, đại biểu cho rằng, với thực tế hiện nay, nhiều địa phương chưa có thư viện cấp xã (thậm chí có tỉnh hơn 50% số xã chưa có thư viện cấp xã một cách đúng nghĩa). Nguyên nhân do chưa có văn bản nào quy định bắt buộc phải thành lập thư viện cấp xã. Như vậy, Luật Thư viện cần xác định, có cần thiết bắt buộc 100% xã đều phải thành lập thư viện? Cũng theo đại biểu Nguyễn Huy Thái, nên chăng luật chỉ cần quy định trách nhiệm của thư viện cấp tỉnh, cấp huyện đối với những xã không cần thiết thành lập thư viện.

Trường hợp phải quy định 100% số xã thành lập thư viện, đại biểu cho rằng, cần chú ý tránh tình trạng đầu tư xây dựng thư viện cấp xã theo phong trào cho đủ số lượng. Vấn đề thiết yếu là làm sao để thiết chế thư viện cấp xã thật sự phát huy tác dụng, góp phần thiết thực, hiệu quả vào việc hình thành thói quen đọc sách, tạo ra môi trường đọc sách và môi trường tự học ở cơ sở. Xây dựng văn hóa đọc, xây dựng xã hội học tập và học tập suốt đời, hướng tới mục tiêu nâng cao dân trí ở cơ sở, đặc biệt là ở các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn...

Đối với quy định về xếp hạng thư viện, dự thảo Luật Thư viện quy định: “Xếp hạng là cơ sở để đầu tư phát triển thư viện phù hợp từng giai đoạn”. Trong đó, xếp hạng được thực hiện đối với thư viện công lập có tư cách pháp nhân, khuyến khích thư viện công lập không có tư cách pháp nhân, thư viện ngoài công lập tự nguyện tham gia xếp hạng. Theo đại biểu, quy định như vậy được hiểu là thư viện công lập không có tư cách pháp nhân thì không bắt buộc phải xếp hạng. Như vậy, lại mâu thuẫn với quy định về xếp hạng để đầu tư phát triển ở trên. Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị làm rõ quy định về “tự nguyện xếp hạng”. Nếu chưa được cắt nghĩa để hiểu rõ, dễ thấy quy định như vậy chưa hợp lý vì không dựa vào bản chất của sự nghiệp phát triển thư viện. Bởi vì, khi xác định đầu tư hướng đến phát triển đối với một thiết chế văn hóa quan trọng là thư viện, phải căn cứ vị trí, chức năng và sứ mệnh mà thư viện ấy đảm trách chứ không từ thứ hạng của thư viện. Càng không nên khuyến khích tự nguyện xếp hạng để được đầu tư phát triển. Làm như vậy e rằng dễ dẫn đến làm theo phong trào chứ không từ thực chất.

Về quy định thư viện số, trong điều kiện phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta thời điểm hiện nay và trong tương lai, đại biểu Thái cho rằng rất cần ưu tiên xây dựng và phát triển thư viện số quốc gia, thay vì phát triển đại trà như thư viện truyền thống. Quy định như vậy sẽ tập trung được nguồn lực đầu tư; tập hợp được kho tri thức của quốc gia để đem đến tiện ích cho đông đảo người đọc. Đại biểu cũng ủng hộ quy định về xã hội hóa thư viện, kiến nghị cần có chính sách ưu tiên thông qua việc quy định rõ ràng hơn, cụ thể hơn và “đậm đặc” hơn về việc khuyến khích xã hội hóa và huy động các nguồn lực tham gia phát triển sự nghiệp thư viện.

K.P (tổng hợp)