Ðánh thức tiềm năng du lịch rừng - Bài 1: "Kho báu xanh" U Minh Hạ

LTS: Ðất rừng U Minh Hạ từ lâu đi sâu vào tâm thức người Việt như biểu tượng của sự trù phú và tinh thần kiên cường nơi dải đất phương Nam. Sở hữu hệ sinh thái đất ngập nước đặc thù cùng kho tàng văn hoá dân gian đồ sộ, nơi đây được ví như "viên ngọc xanh" đầy tiềm năng của du lịch Cà Mau. Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ, du lịch rừng U Minh Hạ vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế khi nguồn thu từ du lịch vẫn còn khiêm tốn, hạ tầng chưa đồng bộ và chưa đa dạng các sản phẩm trải nghiệm.

• Cà Mau - Khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ” - Bài 4: Địa đầu cực Nam - lợi thế vàng cho du lịch biển
• Bảo tồn Căn cứ Cái Chanh gắn với phát triển du lịch lịch sử
• Bảo tồn gắn với kết nối du lịch, tạo sức hút cho các di tích
• Ðẩy mạnh du lịch số

Loạt bài viết 3 kỳ: “Ðánh thức tiềm năng du lịch rừng U Minh Hạ” ghi nhận những trăn trở thực tại, tìm hiểu những chiến lược "mở đường" nhằm tạo đột phá phát triển du lịch của tỉnh Cà Mau, khẳng định tầm nhìn mới: Bảo tồn để phát triển và phát triển để giữ lấy hồn cốt của rừng U Minh cho mai sau.

Bài 1: “KHO BÁU XANH” U MINH HẠ

Cà Mau sở hữu “kho báu” xanh vô giá: rừng tràm U Minh Hạ. Nơi đây không chỉ là "lá phổi xanh" mà còn lưu giữ nếp sống khẩn hoang độc đáo mà đỉnh cao là nghề gác kèo ong - Di sản Văn hoá phi vật thể quốc gia.

Nghề gác kèo ong - “bản giao hưởng” giữa người và rừng 

Trong không gian mênh mông của rừng tràm, nghề gác kèo ong hiện lên như sự giao hoà tuyệt đẹp giữa con người và thiên nhiên. Ðây không chỉ là sinh kế mà còn là cả nghệ thuật được đúc kết từ hàng trăm năm.

Gác kèo ong giữa mênh mông rừng tràm U Minh Hạ, nét văn hoá khẩn hoang độc bản đã trở thành Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Khác với kiểu nuôi ong trong thùng, người thợ gác kèo U Minh Hạ phải am tường “tính nết” của loài ong mật và thuộc lòng từng hướng gió, luồng nắng. Kèo ong bằng cây tràm được gác nghiêng bằng góc nhìn nhà nghề không chỉ là nơi dẫn dụ đàn ong về làm tổ, mà còn là minh chứng cho tư duy ứng xử nhân văn với thiên nhiên: chỉ lấy đi mật ngọt và để lại sự sống cho đàn ong tiếp tục sinh sôi.

Cái hay của nghề gác kèo ong trong phát triển du lịch chính là tính độc bản. Khi du khách được tận mắt chứng kiến cảnh người thợ trùm lưới bảo hộ, dùng khói xua ong, cắt những tảng mật vàng óng ánh ngay giữa rừng tràm, đó là lúc họ chạm vào hồn cốt của vùng đất U Minh Hạ. Ðây cũng là “điểm chạm” cảm xúc, thứ mà du lịch hiện đại đang tìm kiếm.

Chiếc kèo ong thành quả của bao ngày chắt chiu mật ngọt hoa tràm.

Từ tiềm năng sẵn có, các đơn vị làm du lịch vùng U Minh Hạ bắt đầu xây dựng những loại hình trải nghiệm mới, nhằm níu chân du khách. Tại Khu Du lịch sinh thái Cà Mau - Eco (xã Ðá Bạc), tour "Một ngày làm người U Minh Hạ" đã bước đầu gặt hái thành công khi biến du khách từ người tham quan trở thành chủ thể. Họ được lội mương đặt lờ, tát đìa, nhổ bông súng và thưởng thức mật ong ngay tại gốc tràm.

Chị Nguyễn Hồng Nhiên (du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh) hào hứng chia sẻ: “Cảm giác tự tay bắt con cá đồng, nếm vị mật ong tinh khiết thực sự rất khó quên. Nó là sự trở về với những giá trị bình dị nhất”.

Trong khi đó, tại Khu Du lịch Hương Tràm (xã Khánh An), sức hút lại nằm ở sự giao hoà với thiên nhiên. Chị Lê Kim Thư (tỉnh An Giang) bày tỏ: “Ngồi trên vỏ lãi len lỏi giữa rừng tràm xanh, nghe tiếng chim hót giúp tôi xua đi mọi áp lực cuộc sống”.

Du khách trải nghiệm tham quan rừng tràm U Minh Hạ bằng vỏ lãi.

Rào cản trên đường đua du lịch 

Dù sở hữu di sản độc đáo, thực tế lại cho thấy một nghịch lý: Doanh thu du lịch Cà Mau năm 2025 đạt 8.585 tỷ đồng với hơn 8,1 triệu lượt khách, nhưng tỷ trọng doanh thu từ U Minh Hạ vẫn còn rất khiêm tốn.

Ông Trần Văn Thảo, Giám đốc Vietravel Chi nhánh Cà Mau, thẳng thắn nhìn nhận: “Chỉ khoảng 30% khách của chúng tôi ghé U Minh Hạ. Không phải rừng không đẹp, mà do thiếu sản phẩm đủ “đậm đà” để níu chân du khách. Khách đến đây chủ yếu là khách vãng lai, lưu trú ngắn ngày (1-2 ngày) và mức chi tiêu thấp do thiếu các dịch vụ cao cấp, mua sắm và giải trí đêm”.

Du khách hào hứng trải nghiệm “Một ngày làm người U Minh Hạ” tại Khu Du lịch sinh thái Cà Mau - ECO, điểm chạm cảm xúc đưa du khách về với giá trị nguyên bản.

Lý giải nguyên nhân khiến du lịch U Minh Hạ vẫn chưa thể “cất cánh”, ông Giang Hoàng Hon, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Cà Mau, cho rằng: Rào cản lớn nhất chính là hạ tầng. Dù có cải thiện nhưng hệ thống giao thông vẫn chưa đồng bộ, các tuyến đường nhỏ hẹp vô tình trở thành “lực cản” đối với các dòng xe khách cỡ lớn. Kế đến là sự trùng lặp sản phẩm; mô hình “ăn cá đồng - nghe đờn ca - đi vỏ lãi” lặp đi lặp lại tại các khu, điểm vùng đệm đang làm nghèo nàn hoá trải nghiệm của du khách. Cuối cùng là tư duy làm nghề: phần lớn lao động làm du lịch “tay ngang”, thiếu kỹ năng phục vụ chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, lòng hiếu khách của người Cà Mau dù nồng hậu nhưng để chuyển hoá thành quy trình dịch vụ bài bản, đủ sức khiến du khách mở hầu bao, vẫn còn là khoảng cách dài.

Du khách hào hứng trải nghiệm "Một ngày làm người U Minh Hạ" tại Khu Du lịch sinh thái Cà Mau - ECO, điểm chạm cảm xúc đưa du khách về với giá trị nguyên bản.

Ðã đến lúc U Minh Hạ cần chiến lược bài bản để biến tiềm năng thành giá trị thặng dư. Nghề gác kèo ong, những huyền thoại về bác Ba Phi hay hệ sinh thái đất ngập nước cần được đóng gói thành những câu chuyện văn hoá có chiều sâu, thay vì chỉ đến xem và ăn uống.

Tiềm năng đã rõ, tâm thế đã sẵn sàng, nhưng Cà Mau cần “đường băng” đủ rộng từ hạ tầng đến tư duy, để U Minh Hạ không chỉ là trạm dừng chân mà còn trở thành điểm đến không thể bỏ lỡ trên bản đồ du lịch Việt Nam./.

 Hồng Nghi - Minh Luân

Bài 2: QUY HOẠCH "KHƠI DÒNG" NỘI LỰC