Địa phương quân huyện Vĩnh Lợi: Nỗi khiếp sợ của Mỹ, ngụy

Địa phương quân huyện Vĩnh Lợi đã lập nên những chiến công to lớn góp phần tạo nên đại thắng mùa xuân 1975. Từ những người nông dân chịu cảnh áp bức, nghèo đói, dưới ngọn cờ của Đảng, họ đứng dậy cầm vũ khí chống lại kẻ thù của dân tộc.

* Ông Trần Trung Trực kể về lịch sử hào hùng của địa phương quân huyện Vĩnh Lợi. * Dân quân huyện Vĩnh Lợi tập luyện quân sự, tiếp nối truyền thống của địa phương quân huyện năm xưa. Ảnh: M.Q

Từ những năm 60 của thế kỷ trước, nghe đến lực lượng này, quân Mỹ, ngụy ở Bạc Liêu bạt vía. Lực lượng này đã diệt, bức rút nhiều đồn, thu được nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng nhất so với các địa phương quân khác trong tỉnh.

Năm 1955, huyện Vĩnh Lợi được tái lập. Hai năm sau, huyện Vĩnh Châu sáp nhập vào huyện Vĩnh Lợi. Khi có chủ trương Đồng khởi năm 1960 “lấy sức mạnh của quần chúng dựa vào lực lượng chính trị của quần chúng, kết hợp lực lượng vũ trang để đánh đổ quyền thống trị của đế quốc và phong kiến”, huyện đã lập 1 Trung đội địa phương quân. Trung đội này do đồng chí Năm Chiêm làm Trung đội trưởng, đồng chí Lâm Phước Tướng làm Chính trị viên. Trung đội có trên 30 người, trong đó 2/3 là người Khmer ở Vĩnh Châu. Súng trang bị cho lực lượng được gom từ lực lượng nội tuyến, chủ yếu là súng do Pháp sản xuất.

Lần giở cuốn Lịch sử Đảng bộ huyện Vĩnh Lợi tập 1 (cuốn sách mà ông tham gia viết), ông Hai Trung cho biết, một trong những chiến công lớn của lực lượng vũ trang huyện là trận Vĩnh Hưng vào đầu năm 1960. Nắm được quy luật hoạt động của địch, lực lượng vũ trang huyện cùng du kích xã Vĩnh Hưng kết hợp với cơ sở nội tuyến mạo thư quận trưởng dụ tên trưởng đồn kéo lính về Phước Long. Trên đường chúng đi, địa phương quân phục kích ở đập Hào Cáo (gần Rọc Lá) tiêu diệt cả trung đội địch, thu 20 súng.

Thừa thắng xông lên, lực lượng vũ trang cùng nhân dân bức hàng đồn và tề xã, bắt toàn bộ tề xã, thu thêm 4 cây súng. Nhân dân nổi dậy san nền đồn, thiêu hủy cơ quan tề xã, giải phóng xã Vĩnh Hưng.

Ngay sau khi được thành lập, địa phương quân Vĩnh Lợi liên tiếp giành những thắng lợi quan trọng, tạo điều kiện để nhân dân vùng lên giành quyền làm chủ. Chỉ tính trong quý 2/1960, nhân dân và lực lượng vũ trang huyện Vĩnh Lợi tiêu diệt 6 đồn, bức rút 7 đồn, thiêu hủy 3 cơ quan tề xã, thu 120 súng các loại…

Năm 1963, huyện Vĩnh Châu được tách khỏi huyện Vĩnh Lợi. Lực lượng địa phương quân và vũ khí được chuyển về huyện Vĩnh Châu. Huyện Vĩnh Lợi lập trung đội mới. Mấy năm sau, ông Hai Trung giữ cương vị Chính trị viên phó Huyện đội Vĩnh Lợi, tham gia trận đánh vào sân bay Bạc Liêu (nay là bến xe tàu Bạc Liêu). Mũi tiến công vào đồn Tân Tạo - tiền tiêu bảo vệ sân bay do ông Hai Trung chỉ huy. Ông Hai Trung nhớ lại: “Đồn xây theo hình tam giác, địa phương quân Vĩnh Lợi chia làm 3 mũi đánh vô 3 cạnh tam giác, dùng mìn phá rào. Địch bất ngờ vì bị đánh nửa đêm nên chỉ hơn chục phút là đồn bị diệt, thu toàn bộ súng, quân ta không ai bị thương”.

Địa phương quân huyện Vĩnh Lợi ra đời trong thời kỳ đấu tranh vũ trang. Họ là những nông dân chân lấm tay bùn, có lòng yêu nước, được tổ chức Đảng giác ngộ, tập hợp nên đã “rũ bùn đứng dậy sáng lòa”. Gia nhập lực lượng vũ trang huyện, họ được giáo dục về chính trị - tư tưởng, lấy chuyện quan tâm nhau làm gốc. Còn về huấn luyện quân sự, ông Hai Trung nói: “Anh em huấn luyện cho nhau, người biết nhiều chỉ cho người chưa biết, làm riết quen”. Họ xứng đáng với sự tin cậy của Đảng. Đảng bộ huyện Vĩnh Lợi xác định “nông dân xứng đáng là giai cấp chủ lực quân, là chỗ dựa của cách mạng”.

Mạnh Quân