Hạt nhân kết nối sáng tạo

Hiện nay, đổi mới sáng tạo trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng và phát triển bền vững. Các trường đại học địa phương đang được đặt vào sứ mệnh mới: không chỉ đào tạo nguồn nhân lực mà còn trở thành trung tâm tri thức, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và kết nối các nguồn lực phát triển.

• Nâng cao chất lượng y tế, giáo dục cơ sở
• Giáo dục truyền thống, lan toả an sinh
• Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho trẻ em hoàn cảnh đặc biệt
• Bộ Nội vụ kiểm tra công tác thi đua, khen thưởng tại Sở Giáo dục và Đào tạo

Hướng đến trung tâm tri thức phát triển vùng 

Cà Mau sở hữu nhiều lợi thế đặc thù với hệ sinh thái rừng ngập mặn, kinh tế biển, nuôi thuỷ sản, năng lượng tái tạo và mô hình tôm - lúa nổi tiếng. Ðây cũng là khu vực đang đứng trước những yêu cầu mới về chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh đó, vai trò của trường đại học địa phương không còn dừng lại ở nhiệm vụ đào tạo nhân lực hay cấp bằng tốt nghiệp; mà cần trở thành thiết chế chiến lược, gắn kết chặt chẽ hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và vùng.

Trường Ðại học Bạc Liêu ký kết hợp tác với các địa phương và doanh nghiệp trong lĩnh vực nuôi thuỷ sản, cho thấy xu hướng tăng cường liên kết giữa nhà trường với thực tiễn sản xuất. Ảnh: ANH TUẤN

Tại hội thảo khoa học “Vai trò của trường đại học địa phương trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phát triển vùng” do Trường Ðại học Bạc Liêu tổ chức mới đây, các chuyên gia nhận định trường đại học cần trở thành hạt nhân kết nối chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã, cộng đồng và giới khoa học, qua đó, giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn địa phương.

Không gian phát triển mới của tỉnh Cà Mau sau hợp nhất cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo dục đại học. Với lợi thế nằm giữa vùng rừng - biển - tôm - lúa, Trường Ðại học Bạc Liêu được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa tri thức và thực tiễn sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương thông qua nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Sinh viên Khoa Nông nghiệp và Thuỷ sản, Trường Ðại học Bạc Liêu, thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học sản xuất rau hữu cơ an toàn. Ảnh: ANH TUẤN

Theo định hướng này, trường đại học không chỉ là nơi giảng dạy mà còn là trung tâm tri thức của cộng đồng, nơi thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời, cung cấp các giải pháp khoa học phục vụ phát triển bền vững.

Gắn đào tạo với thực tiễn

Ðịnh hướng phát triển Trường Ðại học Bạc Liêu trong giai đoạn mới không chỉ mở rộng ngành nghề đào tạo hay nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mà còn hướng đến xây dựng mô hình đại học kiến tạo phát triển vùng sinh thái. Theo đó, hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học cần được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với những yêu cầu phát triển của địa phương, từ kinh tế biển, nuôi thuỷ sản đến bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Thay vì tiếp cận theo từng ngành học riêng lẻ, nhiều chuyên gia cho rằng các trường đại học cần phát triển tư duy liên ngành để giải quyết những bài toán thực tiễn đang đặt ra. Với vùng cực Nam, những vấn đề như: xâm nhập mặn, phát triển kinh tế biển, bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn hay nâng cao giá trị ngành tôm đều đòi hỏi sự kết hợp giữa khoa học công nghệ, quản trị tài nguyên, kinh tế, môi trường và chuyển đổi số.

Các bài toán của vùng cực Nam hiện nay đều mang tính liên kết và tích hợp. Câu chuyện xâm nhập mặn không chỉ liên quan đến thuỷ lợi mà còn gắn với sinh kế người dân, dữ liệu môi trường, quản trị tài nguyên, kinh tế biển và công nghệ số. Tương tự, một sản phẩm tôm không chỉ là sản phẩm thuỷ sản đơn thuần mà còn liên quan đến truy xuất nguồn gốc, logistics lạnh, thương mại quốc tế, xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch trải nghiệm. Ðiều đó đặt ra yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực có tư duy tích hợp, khả năng thích ứng và năng lực đổi mới sáng tạo để đáp ứng nhu cầu phát triển mới của địa phương và khu vực.

---

Đồng chí Lê Minh Hoan, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội

Từ thực tiễn đó, nhiều mô hình đào tạo mang tính đột phá được đề xuất như: “giảng đường giữa rừng và biển”, “trường học không tường rào” hay “phòng thí nghiệm sống”. Thay vì chỉ học trong lớp, sinh viên có thể học tập, nghiên cứu ngay tại vùng nuôi tôm công nghệ cao, doanh nghiệp chế biến thuỷ sản, hợp tác xã, rừng ngập mặn hay cộng đồng ngư dân. Những không gian ấy trở thành môi trường để người học tiếp cận thực tiễn, rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề và hình thành tư duy đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó là định hướng xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, nơi kết nối sinh viên, giảng viên, doanh nghiệp và cộng đồng cùng nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và đời sống. Các lĩnh vực được xác định có nhiều tiềm năng gồm trí tuệ nhân tạo trong nuôi thuỷ sản, công nghệ sinh học, chế biến sâu thuỷ sản, kinh tế tuần hoàn, thương mại điện tử và chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Sinh viên Khoa Nông nghiệp và Thuỷ sản, Trường Ðại học Bạc Liêu, thực nghiệm mô hình nuôi tôm công nghệ cao. Ảnh: ANH TUẤN

Ðể đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, nguồn nhân lực tương lai cũng cần được trang bị nhiều hơn ngoài kiến thức chuyên môn. Ðó là kỹ năng số, tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Ðây cũng chính là nền tảng để tri thức từ giảng đường được chuyển hoá thành những giải pháp thiết thực phục vụ cộng đồng, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu phát triển của vùng địa đầu cực Nam Tổ quốc./.

Kim Trúc