Học ở trẻ em

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Trẻ em như búp trên cành/Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan”. Trong tâm thức của mỗi chúng ta, trẻ em luôn là đối tượng cần được chở che, dìu dắt và “lắng nghe bằng trái tim”. Thế nhưng, thế giới trẻ thơ không chỉ tiếp nhận yêu thương, dạy bảo từ người lớn, mà ngược lại, chính các em cũng có những nếp nghĩ, hành vi tử tế lay động cộng đồng.

• Xây dựng Nhà Thiếu nhi thành “ngôi nhà chung” của trẻ em
• Cà Mau chung tay vì trẻ em trong kỷ nguyên số
• Mùa hè bổ ích của trẻ em vùng biển
• Phòng ngừa trẻ em bị xâm hại cần sự chung tay của cộng đồng

“Cô giáo nhỏ” truyền cảm hứng 

Những ngày này, tại phường An Xuyên, cái tên Vũ Bảo Ngọc, học sinh Lớp 5A, Trường Tiểu học Lê Quý Ðôn (năm học 2025-2026) trở thành niềm tự hào lớn khi em vinh dự nhận Giải thưởng Kim Ðồng năm 2026. Sinh ra và lớn lên ở vùng sông nước nhưng Ngọc sớm bộc lộ năng khiếu ngoại ngữ khi thông thạo cả tiếng Anh lẫn tiếng Trung.

Nhưng điều khiến người ta nể phục hơn cả là tấm lòng sẻ chia của cô bé 10 tuổi. Suốt 2 năm qua, những buổi học trực tuyến của “cô giáo nhỏ” Vũ Bảo Ngọc trở nên quen thuộc với gần 40 bạn nhỏ ở khắp mọi miền đất nước. Hiện tại, Ngọc đang duy trì 4 lớp dạy tiếng Trung và điều đặc biệt là tất cả đều được truyền đạt bằng tiếng Anh.

“Hai năm đầu, em dạy hoàn toàn miễn phí cho các bạn. Riêng năm nay, em xin phép thu một phần học phí nho nhỏ, không phải vì lợi nhuận, mà để các bạn tham gia có ý thức trách nhiệm hơn với việc học, đồng thời, em có thêm chi phí để hỗ trợ mua tài liệu học tập cho lớp”, Bảo Ngọc chia sẻ với nét chín chắn trước tuổi.

Vừa hoàn thành xuất sắc chương trình trên lớp, vừa đứng lớp đảm nhiệm vai trò “người truyền lửa”, hành trình của Ngọc là minh chứng sống động cho tinh thần “Thi đua học và hành/Tuổi nhỏ làm việc nhỏ”.

Từ lòng trung thực đến "Nhúm lửa nhỏ" giữ màu xanh

Vào một buổi sáng tháng Năm vừa qua, tại đường Cao Lỗ (Khu dân cư Licogi, Khóm 14, phường An Xuyên), hai em Hồ Minh Tuệ và Lê Trần Thành Nhân (cùng sinh năm 2016, học sinh lớp 4) đang vui chơi trước sân nhà thì bất ngờ phát hiện một xấp tiền bị đánh rơi trị giá hơn 20 triệu đồng. Không chút đắn đo, hai đứa trẻ lên 9 lập tức chạy vào báo người lớn và cùng gia đình đem đến công an phường giao nộp để tìm người đánh mất.

Nhận lại số tiền phục vụ công việc gia đình tưởng chừng đã mất, anh Văn (người đánh rơi) nghẹn ngào: “Tôi thật sự rất bất ngờ và cảm kích. Hai cháu còn rất nhỏ nhưng trung thực, có ý thức quá tốt”. Trên mạng xã hội, tài khoản Thanh Nguyên bày tỏ: “Hành động của 2 em cho thấy sự trung thực được giáo dục từ gốc rễ, là tấm gương sáng lan toả ý thức cộng đồng mà nhiều người lớn phải suy ngẫm”.

Học sinh tiểu học tham gia giữ gìn vệ sinh công cộng ở phường Tân Thành. (Ảnh chụp tháng 5/2026).

Bên cạnh lòng trung thực, tinh thần trách nhiệm với xã hội của trẻ em Cà Mau còn được thắp lên qua những hành động bảo vệ môi trường đầy sáng tạo. Ðều đặn vào thứ Bảy hằng tuần, người dân tại Công viên Hồng Bàng hay Khu dân cư Happy Home (phường Tân Thành) bắt gặp hình ảnh một nhóm học sinh tiểu học thuộc nhóm “Nhúm lửa nhỏ” cùng nhau nhặt rác, gom vật liệu để tái chế dưới sự hướng dẫn của phụ huynh.

Sự chuyển biến từ nhận thức đến hành động ấy còn được đưa vào nghiên cứu khoa học. Tại Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Cà Mau (giai đoạn 2025-2026), mô hình “ATM kế hoạch nhỏ”, chiếc máy tự động đổi rác lấy quà của 2 học sinh: Cao Nhật Duy và Phan Lê Anh Khoa (Lớp 9A, Trường THCS Lê Hồng Phong, xã Long Ðiền) tạo ấn tượng mạnh. Sáng kiến này không chỉ biến các vật liệu tái chế thành dụng cụ học tập ý nghĩa mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về tương lai xanh do chính các em làm chủ, như khẩu hiệu trên mô hình “ATM Kế hoạch nhỏ”: “Giữ vệ sinh là nét đẹp văn hoá nơi công cộng”.

Bức thông điệp năm 2026 

Nhìn vào những việc làm của trẻ em Cà Mau trong năm học 2025-2026 vừa qua, từ những lớp học ngoại ngữ của Bảo Ngọc, hành động nhặt được của rơi của Minh Tuệ, Thành Nhân, đến phong trào “Xuân yêu thương” ấm áp tại các trường học... chúng ta nhận ra một điều: Trẻ em không chỉ là đối tượng thụ hưởng giáo dục, các em còn là người định hình và lan toả các giá trị nhân văn.

Những mầm xanh này đôi khi lại giúp người lớn học được nhiều điều bổ ích. (Ảnh chụp tại Nhà Thiếu nhi tỉnh Cà Mau, phường Tân Thành, tối 17/4/2026).

Tháng Hành động vì trẻ em năm 2026 do UBND tỉnh Cà Mau tổ chức năm nay mang chủ đề: “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số”. Giữa dòng chảy của công nghệ và sự thay đổi nhanh chóng của thời đại, việc bảo vệ, chăm sóc và phòng chống bạo lực, xâm hại trẻ em là nhiệm vụ sống còn của các cấp, các ngành và toàn xã hội.

Ðầu tư cho trẻ em là đầu tư cho tương lai, nhưng học từ trẻ em cũng là cách cùng các em xây dựng đất nước văn minh, nhân ái bắt đầu từ những điều giản dị nhất./.

Nghĩa Lập