“Chìa khoá” mở không gian phát triển - Bài 2: Những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Bên cạnh kết quả tích cực trong thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thực tế quá trình triển khai công tác này tại Cà Mau cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần sớm khắc phục. Từ những bất cập trong xác định giá đất, lập phương án bồi thường, đến hạn chế về năng lực của đội ngũ thực thi ở cơ sở... đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ một số dự án, đòi hỏi các cấp, ngành phải có giải pháp quyết liệt và đồng bộ hơn.

• “Chìa khoá” mở không gian phát triển
• “Chìa khoá” mở không gian phát triển - Bài cuối: Trách nhiệm và sự vào cuộc đồng bộ

Công tác quản lý đất đai còn hạn chế

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 57 công trình, dự án thuộc diện thu hồi đất với tổng diện tích khoảng 1.431 ha, ảnh hưởng đến 7.251 hộ gia đình, cá nhân và 15 tổ chức. Trong đó, từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh triển khai 26 công trình, dự án liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng.

Ðến ngày 10/7/2026, nhiều dự án trọng điểm hoàn thành trên 95%, thậm chí 100% công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện thuận lợi để chủ đầu tư triển khai thi công theo kế hoạch.

Tuyến cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi đang được các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ.

Tuy nhiên, vẫn còn một số dự án chậm so với tiến độ cam kết. Một trong những khó khăn thường gặp thời gian qua là việc xác định giá đất, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số địa phương còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ bàn giao mặt bằng.

Bên cạnh đó, theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Văn Bi, ở một số thời điểm, sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa thật sự đồng bộ, dẫn đến thời gian giải quyết hồ sơ kéo dài. Hiện tại, nhiều dự án tồn đọng kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm.

Giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ khó khăn và là 1 trong 3 vướng mắc lớn, mang tính cố hữu, "làm khó" tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, bên cạnh năng lực điều hành của chủ đầu tư, nhà thầu và nguồn vật liệu xây dựng. Trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác này thuộc về cơ quan quản lý Nhà nước các cấp, trong đó chính quyền địa phương giữ vai trò nòng cốt.

Ông Huỳnh Thanh Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhận định, công tác quản lý đất đai ở các địa phương còn nhiều hạn chế. Ðặc biệt, tình trạng tranh chấp chưa được xử lý kịp thời, dứt điểm là khó khăn thường gặp khi tiến hành công tác bồi thường, thu hồi đất. Ngoài ra, tình trạng xây dựng không phép, xây dựng trên đất nông nghiệp chưa chuyển mục đích sử dụng, chuyển nhượng quyền sử dụng đất không đúng quy định... vẫn còn xảy ra, gây ảnh hưởng không nhỏ đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Dự án xây dựng, nâng cấp đê biển Ðông và hệ thống cống qua đê gặp nhiều khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng giai đoạn đầu triển khai.

Phát sinh nhiều sai sót

Bên cạnh những khó khăn chung, tại một số địa phương còn phát sinh những vướng mắc riêng trong quá trình thực hiện. Dự án xây dựng tuyến đường từ Trèm Trẹm đến Xẻo Quao (Xã Hồng Dân) là ví dụ điển hình. Tuyến đường này có chiều dài hơn 9 km, ảnh hưởng đến 503 hộ dân, nhưng đến giữa tháng 7/2026 vẫn còn 78 hộ chưa bàn giao mặt bằng do nhiều nguyên nhân.

Ông Nguyễn Văn Ðức, Chủ tịch UBND Xã Hồng Dân, cho biết, đầu năm 2026, dự án được bàn giao cho xã thực hiện. Sau khi tiếp nhận, xã tiến hành rà soát, đánh giá và phát hiện nhiều sai sót ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư như: sai tên chủ sử dụng đất, sai mục đích sử dụng đất của 14 hộ; sai diện tích, giá bồi thường 9 hộ... Do đó, phải điều chỉnh phương án, dẫn đến kéo dài thời gian thực hiện. Không chỉ vậy, còn có tình trạng tranh chấp đất, tranh chấp quyền thừa kế, 35 hộ yêu cầu bồi thường bổ sung tài sản do kiểm đếm thiếu...

Xã Gành Hào hiện có 5 dự án đầu tư do xã chịu trách nhiệm giải phóng mặt bằng. Ðến thời điểm này, cơ bản đã bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư, nhưng sau thời gian triển khai cũng bộc lộ một số bất cập.

Ðồng chí Nguyễn Huy Dũng, Bí thư Ðảng uỷ xã Gành Hào, chia sẻ, công tác khảo sát kiểm đếm và áp dụng chính sách bồi thường ban đầu chưa thật sự chính xác, chưa phù hợp với thực tế để đảm bảo quyền lợi thoả đáng cho người dân. Chẳng hạn, có trường hợp dự án đi qua cơ sở sản xuất nước đá bị thu hồi hồ lắng mà chỉ được bồi thường phần hồ và vật kiến trúc, trong khi toàn bộ dây chuyền sản xuất bị ảnh hưởng nhưng chưa được xem xét hỗ trợ. Xã phải xin ý kiến các cơ quan chuyên môn để rà soát, tính toán lại phương án, từ đó mất nhiều thời gian.

Theo ông Huỳnh Thanh Dũng, một trong những nguyên nhân dẫn đến sai sót là do hiện nay nhiều nội dung về thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phân cấp cho cấp xã. Ðây là nhiệm vụ mới, trong khi một bộ phận cán bộ, công chức còn hạn chế về chuyên môn, thiếu kinh nghiệm thực tiễn. Cùng với đó, các văn bản pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung khiến công tác tham mưu, đề xuất ở cơ sở còn lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu.

Các dự án kè và đê ven biển đang được đẩy nhanh tiến độ khi không còn vướng mặt bằng.

Những điểm nghẽn trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng không chỉ làm chậm tiến độ của các dự án mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư và cơ hội phát triển của Cà Mau. Ðể công tác này thực sự trở thành “chìa khoá” mở không gian phát triển, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, cần nâng cao năng lực đội ngũ ở cơ sở và tăng cường sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các cấp, ngành.

Nguyễn Phú - Lê Chí

Bài cuối: TRÁCH NHIỆM VÀ SỰ VÀO CUỘC ÐỒNG BỘ