Truyền hình
Một chiều đầu tháng 10/1966, được tin Ðội chiếu bóng Cà Mau - Ninh Bình thực hiện buổi chiếu đầu tiên ở Vịnh Dừa, cách cơ quan chúng tôi hơn 2 cây số, ai nấy đều háo hức. Bởi, chúng tôi đều sinh ra và lớn lên ở nông thôn, không ai biết chiếu bóng là gì. Còn bởi phim ảnh của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hậu phương lớn của miền Nam, tất cả vì miền Nam ruột thịt.
Không biết thông tin có cuộc chiếu bóng được phổ biến bằng cách nào, mà vừa qua tầm hoạt động của máy bay địch, từng đoàn xuồng từ Giáp Nước đổ ra, từ phía Nam sông Ðồm chèo đến, một đoạn kênh từ đầm vào nhà chú Ba Diệp hơn 100 m, những chiếc xuồng đã đâm mũi vào bờ dày đặc. Cùng lúc, người dân dưới Ðất Cháy đi bộ lên, từ rạch Thị Tường xuống, ngót mấy trăm già, trẻ, trai, gái, thiếu nhi đã chật cứng trên cái sân rộng. Hồi hộp, chờ đợi.
Trước mắt tôi là một màn ảnh rộng, trông na ná với màn ảnh đèn chiếu của anh Tám Khánh; phía trước cách chừng 10 m có 2-3 người đang chăm chỉ làm điều gì đó. 2 chiếc loa sắt được gắn trên 2 gốc cây 2 bên, nếu để ý còn nghe tiếng máy phát điện đặt đâu đó ở góc vườn. Tôi không nhớ rõ có lời khai mạc, mở đầu gì không; nhưng nhớ khi bắt đầu, một luồng ánh sáng rọi thẳng vào màn ảnh, hàng ngàn bong bóng sáng nhảy múa rồi hình ảnh con người, cây lá xuất hiện, trông rất đẹp và mới lạ. Vậy là chúng tôi đã biết về chiếu bóng.
Khi tựa phim “Chung một dòng sông” xuất hiện, trong mắt tôi như có cái gì chựng lại. Những bài ký, bài thơ tôi đọc trong Văn nghệ Quân Ðội, trong các quyển sách hay những bài viết, hình ảnh trong báo ảnh Việt Nam từ miền Bắc gửi vào như đã được kiểm chứng từ cái tựa phim ấy. Dòng sông chia cắt 2 miền Nam - Bắc từ lâu đã trở thành tình sử, thơ, ca, nhạc, hoạ... hiện lên trước mặt. Thú thật, vào thời điểm này tôi không đủ hiểu biết cách diễn xuất của các nhân vật, nhưng chỉ cái tên “Chung một dòng sông” thôi cũng đã đi vào tình cảm, khát vọng thống nhất, kể cả hy sinh tính mạng để đổi lấy hoà bình, Nam - Bắc về lại một nhà. Chính chúng tôi cũng đem hết sức trẻ cho nhiệm vụ cao cả và thiêng liêng đó. Tôi lập luận, dòng sông trong phim là lấy từ ý tưởng sông Bến Hải, bởi nó là nhân chứng phân chia 2 miền Nam - Bắc, là ranh giới của hoà bình và chiến tranh, là ý chí thống nhất và dã tâm chia cắt của kẻ thù, mới có chuyện “Chung một dòng sông”.
Minh hoạ: Minh Tấn
Nhưng sự hấp dẫn của hình ảnh cũng chưa đủ làm cho bộ phim đi vào lòng người. Tôi đặc biệt ngưỡng mộ người thuyết minh giọng Bắc, dễ nghe, truyền cảm. Với những cung bậc lúc trầm lắng, tha thiết, lúc cao trào, sục sôi. Khán giả không chỉ xem, nghe mà như nhận được cả tấm lòng của miền Bắc xã hội chủ nghĩa.
Màn ảnh bật lên chữ “Hết”, đêm chiếu bóng kết thúc, mọi người vẫn còn nán lại, nuối tiếc. Trên đường về cơ quan, đôi tay chèo trên tay tôi theo nhịp buông nhẹ trên mặt đầm mà như sợ khuấy động dòng sông trong phim.
Xin cảm ơn anh Nguyễn Văn Huệ và anh Phạm Như Cương, những người con của quê hương Ninh Bình kết nghĩa đã giúp chúng tôi hiểu biết về nghệ thuật thứ bảy và ấn tượng in đậm buổi ban đầu.
Nguyễn Thái Thuận
Xem thêm bình luận