Cơ hội mới cho nông thôn Cà Mau

(CMO) LTS: Sau hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết số 04 của Tỉnh uỷ Cà Mau về xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2011-2015 và những năm tiếp theo, tỉnh Cà Mau đạt nhiều thành tựu to lớn. Bộ mặt nông thôn, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện, nâng lên, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được tăng cường và giữ vững. Đến nay, có 46/82 xã đạt chuẩn NTM, dự kiến đến cuối năm 2022 là 53 xã. So với nghị quyết Đảng bộ tỉnh thì những chỉ tiêu đặt ra có khả năng về đích. Ngần ấy năm hoàn thiện và phấn đấu, nhiều bài học bổ ích đã được rút ra từ thực tiễn.

Bài 1: Những gam màu sáng - tối

Thời điểm bắt tay xây dựng NTM, xuất phát điểm của các địa phương trong tỉnh rất thấp. Nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân về xây dựng NTM còn hạn chế. Việc đánh giá thực trạng, mức độ đạt chuẩn các tiêu chí chưa sát với thực tế, đã ảnh hưởng đến việc xác định mục đích, nội dung, yêu cầu công việc và lộ trình thực hiện.

Từ thực trạng này, mỗi địa phương trong tỉnh Cà Mau đã có những cách tiếp cận Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM theo điều kiện thực tế phù hợp, tranh thủ sự quan tâm đầu tư của cấp trên làm bước đệm, đặc biệt coi tiềm năng và nội lực làm đòn bẩy để đưa NTM về đích.

Phú Tân “ăn chắc mặc bền”

Xã Tân Hải, huyện Phú Tân được biết đến là xã “5 không” trước khi được tỉnh chọn là 1 trong 4 xã điểm để xây dựng NTM giai đoạn đầu tiên. Xuất phát từ con số 0, thế nhưng đến nay xã Tân Hải không chỉ đã đạt chuẩn NTM mà còn đang xây dựng NTM nâng cao.

Trụ sở ấp Công Nghiệp, xã Tân Hải, huyện Phú Tân khang trang, tổ chức sinh hoạt đều đặn

Ông Trần Minh Nguyên, Bí thư Đảng uỷ xã Tân Hải, tự hào: “Từ xã 5 không nay sắp được 13 có rồi (áp dụng theo chuẩn NTM nâng cao). Đời sống người dân dần cải thiện, lộ làng thông thoáng, chất lượng cuộc sống ngày càng nâng lên”.

Theo chân các anh cán bộ, xe chúng tôi chạy dọc theo tuyến dân cư kiểu mẫu ấp Công Nghiệp, hai bên đường nở đầy hoa thơm (dù đang vào mùa khô khắc nghiệt). Đến khu tái định cư Cái Cám, càng ngỡ ngàng hơn bởi sự sầm uất và khang trang của khu dân cư.

Ông Trương Minh Chiến, Bí thư Chi bộ ấp Công Nghiệp, bộc bạch: “NTM đã thay da đổi thịt từng thớ đất, từng con người nơi đây. Đường sá phát triển, bà con đi lại dễ dàng, khí thế lao động cũng hăng say hơn”.

Đạt được kết quả đáng khích lệ trên là nhờ sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị. Ông Võ Trường Giang, Chủ tịch UBND huyện Phú Tân, khẳng định: “4 yếu tố theo chúng tôi góp phần xây dựng thành công NTM trên địa bàn huyện là sự quyết tâm chính trị cao độ của cấp uỷ, sự nhiệt tình của cán bộ, sử dụng khoa học đồng vốn, đặc biệt là sự tin tưởng và ủng hộ quyết liệt của người dân địa phương”.

Khu tái định cư Cái Cám, xã Tân Hải khang trang, sạch sẽ, dân rất hài lòng về công cuộc xây dựng NTM

Việc khái quát các yếu tố của vị Chủ tịch UBND huyện nghe ra đơn giản nhưng nó là sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng của cả hệ thống chính trị và quần chúng Nhân dân mới được kết quả như hôm nay. Trước hết là cán bộ phải “3 cùng” (cùng ăn, cùng ở và cùng làm) với dân. Đội ngũ này từ huyện đến xã, ấp được phân công rõ ràng về trách nhiệm và có kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở để giúp dân hoàn thành các mục tiêu đề ra.

Nhờ vậy, Phú Tân hôm nay có 6/8 xã đạt chuẩn NTM. Xã Phú Tân cũng đã hoàn thành 19/19 tiêu chí, đang hoàn thiện hồ sơ chờ công nhận. Nếu mọi thứ thuận lợi thì đến cuối năm 2022, Phú Tân sẽ có 8/8 xã đạt chuẩn NTM; 1 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, đường tiến đến huyện NTM sẽ không còn xa.

Thới Bình những lần trễ hẹn

Đến Thới Bình, bên ly trà chúng tôi nghe bà con nói câu cửa miệng: xã Biển Bạch “ì ạch” và xã Thới Bình “lình xình” trong xây dựng NTM. Hỏi ra mới biết, huyện lẽ ra đạt chuẩn NTM từ năm 2021 mà còn “vướng” 2 xã này nên đến nay vẫn chưa thể hoàn thành. “Ì ạch” ở xã Biển Bạch là vì một số tiểu tiết nhỏ chưa thể khắc phục xong (như tiêu chí môi trường, nhà văn hoá…); còn “lình xình” ở xã Thới Bình vì vướng phải tiêu chí an ninh trật tự (có trọng án nên chưa hết thời hạn hiệu lực).

Thực ra, một mặt nào đó phải nhìn nhận khách quan là chưa có sự quyết tâm cao độ để vào cuộc quyết liệt, toàn diện. Những nhóm tiêu chí khiến Thới Bình chưa thể về đích NTM toàn rơi vào nhóm tiêu chí cần nguồn vốn đầu tư; huy động sức dân nhưng lại khó khăn trong thực hiện, khiến cho tiến độ về đích của cả huyện phải bị ảnh hưởng theo.

Đường ô-tô liên xã về xã Tân Lộc Bắc, huyện Thới Bình.

Trở lại thăm xã Trí Lực (1 trong 4 xã điểm tỉnh chọn trong giai đoạn đầu xây dựng NTM) với diện mạo mới. Đạt chuẩn từ năm 2015, hiện tại đang được huyện chọn xây dựng NTM nâng cao. Tuy nhiên, khó khăn cũ vẫn còn đó. Bà Dương Chúc Linh, Bí thư Đảng uỷ xã Trí Lực, trần tình: “Lúc công nhận thì các tiêu chí còn non. Nay được chọn xây dựng nâng cao trong tình hình dịch bệnh như thế này chắc chắn sẽ phải cố gắng thật nhiều so với trước”.

Qua rà soát, xã Trí Lực đạt 9/13 tiêu chí (chuẩn NTM nâng cao). Nhóm tiêu chí chưa đạt là giao thông, tuyến đường kiểu mẫu, cơ sở vật chất văn hoá, thu nhập. Trong đó, chỉ có tiêu chí giao thông là cần nguồn vốn lớn để đầu tư, còn các tiêu chí khác huy động nội lực từ sự đóng góp sức dân.

Thu nhập được đánh giá là tiêu chí quan trọng trong xây dựng NTM, có vai trò thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Khi thu nhập người dân được cải thiện thì sự đóng góp trở lại cho xây dựng NTM không khó.

HTX lúa tôm Trí Lực không ngừng nâng cao chất lượng chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản.

Bà Dương Chúc Linh nhìn nhận: “Do là xã thuần nông nên việc tổ chức sản xuất còn hạn chế, giá cả hàng hoá nông sản bấp bênh nên thu nhập của bà con chưa ổn định. Thậm chí ngay cả chuyện điện thắp sáng trước nhà (dù đã được đầu tư đường dây và trụ điện cùng bóng đèn) nhưng chuyện trả tiền điện mỗi tháng cũng không được người dân chấp thuận”. Chính vì thu nhập còn hạn chế nên việc vận động đóng góp còn khó khăn, hoặc ngay cả chuyện vận động xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh cũng khó. Đây thật sự là câu chuyện khó tin đối với xã đạt chuẩn NTM gần 10 năm qua. Song, đó là một thực tế tại địa phương.

Ngay cả lúc công nhận xã NTM, đoàn thẩm định cũng đã đề nghị sau khi công nhận nên từng bước chấn chỉnh. Tuy nhiên, đến thời điểm này (chuẩn bị công nhận nâng cao) lại tiếp tục nói về khó khăn trong vận động người dân xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh thì… quả là nan giải!.

Ngọc Huệ - Đặng Duẩn

BÀI 2: CÓ ĐIỂM ĐẾN, KHÔNG CÓ ĐIỂM DỪNG