Thứ ba, 17-11-26 10:23:31
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Giữ bản sắc cải lương phương Nam

Báo Cà Mau Không chỉ nổi tiếng bởi rừng đước, rừng tràm và con người hào sảng, Cà Mau còn là một trong những cái nôi của đờn ca tài tử, vùng đất thấm đẫm hơi thở cải lương Nam Bộ. Trải qua bao biến thiên, việc dựng lại các vở tuồng cổ cải lương tại Cà Mau hôm nay không đơn thuần là tái hiện một loại hình sân khấu, mà chính là hành trình gìn giữ “hồn cốt” văn hoá đã ăn sâu vào tâm thức người dân phương Nam.

Làm mới để giữ chất xưa

Ra mắt trong thế kỷ 20 - thời kỳ hoàng kim của cải lương, những vở cải lương xưa hội tụ đầy đủ tinh hoa của âm nhạc ngũ cung, lời ca trau chuốt, tích truyện mang đậm triết lý nhân - nghĩa - trung. Những vở tuồng như: "Thái hậu Dương Vân Nga", "Người tình trên chiến trận"... không chỉ là ký ức sân khấu mà còn là bài học đạo lý truyền đời. Trong nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật cải lương, các đoàn cải lương tại Cà Mau đã có hướng đi táo bạo: dựng lại các vở kinh điển từ giữa thế kỷ 20 với những nhân tố mới nhưng vẫn giữ trọn chất của cải lương xưa.

NSND Hoa Phượng và Nghệ sĩ Hoàng Thái Hùng trong vở “Tâm sự Ngọc Hân”.

Ngoài Ðoàn Cải lương Hương Tràm, Ðoàn Cải lương Cao Văn Lầu (thuộc Nhà hát Cao Văn Lầu) cũng nỗ lực xây dựng các vở diễn kinh điển đã được các thế hệ nghệ sĩ tiền bối biểu diễn rất thành công, được khán giả yêu mến đến tận hôm nay như: “Ðêm lạnh chùa hoang”, “Ðường gươm Nguyên Bá”, “Tâm sự loài chim biển”, “Băng Tuyền nữ chúa” của Soạn giả Yên Lang, “Bên cầu dệt lụa” của tác giả Thế Châu... Các vở diễn được phát trên sóng phát thanh, truyền hình, đồng thời đón khán giả đến xem tại Nhà hát Cao Văn Lầu - không gian lý tưởng để thưởng thức trọn vẹn tinh tuý của cải lương xưa. Những buổi diễn đã nhận được phản hồi tích cực từ khán giả, cả thế hệ lớn tuổi mê cải lương và người trẻ vốn bị hấp dẫn bởi nghệ thuật hiện đại.

Bạn Quách Minh Hà, sinh viên Trường Cao đẳng Nghề Bạc Liêu, cho biết: “Em theo cha mẹ đến xem vài vở diễn cải lương ở Nhà hát Cao Văn Lầu. So với các vở cải lương xưa mà bà ngoại em hay xem, thì vở được dựng lại có nhiều điều mới mẻ nằm ở cách đạo diễn và nghệ sĩ đưa yếu tố hiện đại vào sân khấu nhưng không mất chất. Tiết tấu vở diễn được điều chỉnh gọn gàng, phù hợp hơn với nhịp sống hôm nay. Có những vở cũng khéo léo kết hợp cải lương với múa đương đại, trang phục đẹp mắt như phim cổ trang nên xem rất thích”.

Bà Nguyễn Thị Thu Năm, phường Hiệp Thành, chia sẻ: “Mấy đứa nhỏ đưa tôi đi xem cải lương, tôi thấy các vở này vẫn hay dù tuồng được diễn lại toàn nghệ sĩ mới, họ trân trọng giá trị nguyên bản nhưng vẫn cuốn hút, làm người mê cải lương như tôi rất thích”.

Nỗ lực bảo tồn vốn quý

Dựng lại một vở tuồng đã in đậm trong ký ức khán giả, trở thành khuôn mẫu cho vở diễn của sân khấu cải lương về sau là điều không dễ dàng. NSƯT Lịch Sử, Trưởng đoàn Cải lương Hương Tràm, cho biết: “Ðể dựng lại những vở tuồng về đề tài lịch sử, chúng tôi đã cố gắng bằng tâm huyết, sự đoàn kết và nỗ lực của tập thể nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công, kỹ thuật sân khấu. Rất nhiều thời gian, công sức khổ luyện về vũ đạo, ca, diễn, đầu tư kinh phí cho trang trí, phục trang... mới có được những vở diễn đặc sắc phục vụ khán giả, được đón nhận nồng nhiệt”.

Ðằng sau những giọt mồ hôi là ý chí quyết tâm của thế hệ nghệ sĩ luôn đau đáu mong muốn đưa cải lương hồi phục lại sinh khí thời hoàng kim, đồng thời thu hút được giới trẻ bằng những nét mới để sức sống của nghệ thuật truyền thống mãi bền vững. Họ đã làm được khi giữ chân khán giả xem hết vở diễn trên 2 tiếng - điều hiếm hoi với cải lương hiện đại. Có những vở biểu diễn nhiều lần khán giả vẫn xem đi xem lại.

Từng tham gia nhiều vở tuồng cổ tại Cà Mau và trải nghiệm cả những sân khấu lớn tại TP Hồ Chí Minh, Nghệ sĩ Lâm Minh Nghiêm, Ðoàn Cải lương Cao Văn Lầu, tâm sự: "Theo tôi nghĩ, dựng lại các tuồng cải lương kinh điển không chỉ là phục dựng một tác phẩm, một vở diễn mà còn là công tác bảo tồn, gìn giữ nét văn hoá mang giá trị bản sắc dân tộc”.

Nghệ sĩ Lâm Minh Nghiêm (bên phải)trong vở “Bức ngôn đồ Ðại Việt”.

NSƯT Lịch Sử khẳng định: “Dựng lại các vở xưa không sao chép máy móc, mà đòi hỏi người làm nghề phải hiểu sâu bản chất của truyền thống để tái hiện đúng tinh thần. Các đoàn vừa phải trung thành với chuẩn mực nghệ thuật, vừa phải đào tạo lớp nghệ sĩ trẻ có đủ bản lĩnh và tay nghề để tiếp nối. Sự thiếu hụt nghệ sĩ giỏi nghề càng làm cho thách thức này trở nên rõ rệt”.

Chính từ áp lực và thách thức ấy, giá trị cũ trở thành nền tảng quý giá. Những giá trị về nhân văn, đạo lý, âm nhạc và lối diễn đặc trưng của cải lương xưa là điều mà các loại hình giải trí hiện đại khó có thể thay thế. Khi biết chọn lọc và làm mới hình thức thể hiện, giữ vững tinh thần cốt lõi, các đoàn nghệ thuật có thể biến áp lực thành động lực đổi mới, giúp cải lương tiếp cận khán giả mới mà không đánh mất bản sắc.

Lam Khánh

THÔNG BÁO

Rà soát công tác chấm ảnh Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026

Sáng 13/11, Ban Tổ chức Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026 tổ chức cuộc họp với Ban Giám khảo nhằm rà soát hồ sơ và thống nhất quy trình chấm ảnh dự thi.

7 giọng ca xuất sắc vào Chung kết xếp hạng “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 12/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đêm thi thứ hai vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026” diễn ra sôi nổi, khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc. Qua hai đêm tranh tài, Ban Tổ chức đã lựa chọn 7 thí sinh xuất sắc nhất bước vào Vòng Chung kết xếp hạng và trao giải.

Người trẻ và niềm đam mê nhạc cụ dân tộc

Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.

Gần 6.800 vận động viên sẵn sàng chinh phục giải Marathon Cà Mau 2026

Trong hai ngày 14 và 15/11, Giải chạy Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam với chủ đề “Điểm hẹn Cà Mau” sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau (đường Lê Duẩn, phường An Xuyên).

Khai mạc vòng Chung kết “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 11/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026”. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng CTV và phát trên các nền tảng số của đơn vị.

Khóm Công Điền rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết

Chiều 11/11, đồng chí Lâm Văn Bi, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã đến tham dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 cùng bà con Nhân dân Khóm Công Điền (phường Vĩnh Trạch).

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I - năm 2026: 18 thí sinh tranh tài vòng Chung kết

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026, do Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau tổ chức, là sân chơi âm nhạc hấp dẫn, thu hút 140 thí sinh đến từ các địa phương, đơn vị trong tỉnh tham gia. Qua vòng tuyển chọn, 74 thí sinh xuất sắc bước vào vòng Bán kết với 4 buổi thi diễn sôi nổi. Sau 4 buổi thi diễn Bán kết, 18 thí sinh xuất sắc được chọn bước vào Chung kết.

Hơn 700 học sinh trải nghiệm di sản văn hoá Cà Mau

Chiều 11/11, Bảo tàng tỉnh Cà Mau phối hợp với Phòng Văn hoá - Xã hội phường Bạc Liêu và Trường THPT Chuyên Bạc Liêu tổ chức chương trình trải nghiệm di sản với chủ đề “Cà Mau - Hội tụ sắc màu văn hoá phương Nam” cho hơn 700 học sinh trên địa bàn.

Sôi nổi cuộc thi nâng cao năng lực Ban vận động ấp xây dựng đời sống văn hoá

Sáng 11/11, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau phối hợp UBND xã Phước Long tổ chức Cuộc thi Nâng cao năng lực các thành viên Ban vận động ấp trong thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”.