Hè ở đảo

(CMO) Mùa hè nữa lại đến, trong khi những đứa trẻ ở đất liền với nhiều dự định vui chơi sau thời gian dài học tập thì những đứa trẻ ở Hòn Chuối vẫn phải tiếp tục đi học. Mùa hè chỉ thực sự đến khi thầy giáo có những ngày phép, hoặc có việc đột xuất phải về đất liền. “Hè” ở đảo thật xa vời và vô định cũng giống như cuộc sống của những người dân nơi đây, tạm bợ và trắc trở…

Ai từng đặt chân đến Hòn Chuối đều cảm nhận được vẻ hoang sơ và khó khăn trong từng bước đi. Không chỉ gặp trở ngại trong sinh hoạt hằng ngày mà cả việc đi học của bọn trẻ trên đảo cũng gặp vô vàn khó khăn khi tất cả các yếu tố về “ thiên thời", "địa lợi", "nhân hoà” đều không chiều lòng người.

Nhọc nhằn "nhặt" chữ

Cách đây hơn 20 năm, những đứa trẻ đầu tiên được học chữ trên đảo tại lớp học tình thương Đồn Biên phòng Hòn Chuối. Khi ấy việc dạy học đơn thuần chỉ là giúp những đứa trẻ ở đảo biết được "mặt chữ", tính toán và khi những "người thầy” hết hạn nghĩa vụ quân sự cũng là lúc lớp học đóng cửa.

Nguy hiểm luôn rình rập khi các em tự lái những chiếc đò ra biển vui chơi.

Bẵng một thời gian dài, lớp học tình thương đã trở lại, đúng nghĩa là lớp học chỉn chu khi mục đích của việc dạy học không chỉ dừng lại ở việc biết đọc, biết viết mà còn hướng các em đến một tương lai tươi sáng hơn.

Đối với trẻ ở đảo, việc được đi học là cả một quá trình phấn đấu nỗ lực không ngừng của cả thầy và trò. Lớp học nằm trên đoạn cao của gành nên cứ đều đặn mỗi ngày 2 bận lên xuống các em phải trèo, vượt các đoạn đường dốc, bậc thang nhấp nhô, hiểm trở để “nhặt” tri thức mang về.

Thượng uý Trần Bình Phục cho biết: “Dân trên đảo một năm chuyển nhà 2 lần để tránh gió bão. 6 tháng sống bên gành Nam và 6 tháng bên gành Chướng. Chính vì thế, đoạn đường đi học của các em xa và gập ghềnh hơn mỗi khi dời nhà”.

Là thầy giáo dạy học trên đảo nên không chỉ đơn giản là đứng lớp, Thượng uý Phục phải kiêm luôn cả việc làm cha, làm anh bọn trẻ khi phải lên xuống gành để đưa đón các em đi học.

Vì địa hình hiểm trở, nhất là bên gành Nam, không an tâm cho các em vượt 303 bậc thang có những đoạn dốc trên 60 độ khi đến trường, nên mỗi sáng cứ tầm 6 giờ 30 là các em tập trung tại đơn vị hay dưới chân gành để thầy dắt lên lớp học. Cứ thế đứa lớn dắt đứa nhỏ, đứa nào yếu thì thầy cõng, thầy và trò phải nghỉ mấy bận mới lên được đến lớp. Áo trắng học trò, áo rêu xanh của thầy lâu dần trở nên ố vàng, xỉn màu bởi bao lần thấm mồ hôi mặn đắng.

Tất cả những khó khăn trên vẫn chưa là gì so với buổi đầu lớp học tình thương mở lại. Nhớ về khoảng thời gian đầu khi phải đến từng hộ gia đình để vận động cho trẻ đi học, thầy giáo Phục không biết là vui hay nên buồn: "Phải thuyết phục từng nhà, từng người một, bởi mặc dù còn nhỏ nhưng bọn trẻ đều là những “cánh tay đắc lực” của gia đình. Việc trong nhà thiếu đi một người giúp, cộng với không an tâm khi cho con đến trường làm nhiều bậc phụ huynh lắc đầu ngao ngán. Phải tốn thời gian khá dài tôi mới nhận được cái gật đầu của ba mẹ bọn trẻ”.

Lũ trẻ quen với cảnh không ai quản thúc nên cứ quấy cả lên, những buổi đầu đến trường là những bước chập chững làm quen với nền nếp và ý thức. “Muốn dạy bọn trẻ chữ thì trước hết phải dạy trẻ văn hoá và cách cư xử”, thầy Phục cho biết.

Lớp học tình thương Đồn Biên phòng Hòn Chuối nằm dưới tán xoài rộng, học sinh chỉ được học các môn cơ bản: Toán, Văn, Sử, Địa. Lớp học “quy tụ” nhiều học sinh đa dạng độ tuổi, từ lớp 1 đến lớp 5. Tất cả đều học chung một lớp với sự đảm đương của một người thầy duy nhất.

Tôi thắc mắc như vậy sao bọn trẻ học được, thầy Phục mỉm cười: “Ở mỗi đầu lớp có một tấm bảng, các em quay lưng vào nhau mà học, dạy đến phần của lớp nào thì lớp ấy học. Chẳng hạn, lớp 1 mình dạy đọc thì lớp 2 dạy viết, lớp 4 dạy toán... các em đều chăm chú đúng phần học của mình”.

Rồi việc tập, sách, đồng phục, bàn ghế cũng là một trở ngại. Không biết bao nhiêu lần thầy Phục phải xin các thứ từ những trường ở đất liền để phục vụ việc học cho các em. "Vì vậy, nếu bắt gặp phù hiệu thêu trên áo tên này mà học sinh lại tên nọ thì cũng không khỏi bất ngờ vì đó là quần áo người ta cho", thầy Phục nói vui.

Hè ở đảo

Khác với những đứa trẻ ở đất liền, mùa hè thường diễn ra trong 3 tháng, hè ở đảo có thể nhiều hoặc ít hơn, thậm chí chỉ vài ngày, tuỳ thuộc vào những chuyến nghỉ phép của thầy giáo… Hè của những đứa trẻ sống nơi “đầu sóng ngọn gió” thật khác biệt.

Nghỉ hè, các em thường theo cha mẹ ra bè nuôi cá bớp phụ giúp và vui chơi.

Nếu như hè ở đất liền được mọi học sinh mong chờ, vì có thể vui chơi thoả thích, thậm chí đi du lịch cùng ba mẹ, thì hè ở đảo bọn trẻ lại phải vất vả mưu sinh trên con nước. Tất cả các nghề gắn liền với biển, từ chạy đò, theo gia đình đi câu, lột tôm, phơi khô, làm cá, nuôi cá… đều được bọn trẻ thực hiện vào những ngày hè.

Thầy Phục bộc bạch: “Mỗi năm tôi được về 2 lần, có khi cả tháng hoặc hơn nhưng chẳng dám ở lâu vì sợ bọn trẻ dở dang chuyện học. Mỗi lần về đất liền là tôi lại tranh thủ trở lại đảo, nếu không bọn trẻ cứ trông đứng trông ngồi”.

Làn da rám nắng của xứ biển, em Ngô Vĩnh Kỳ háo hức kể về những ngày nghỉ hè: “Thời gian không đi học em thường theo cha đi biển, không thì ở nhà giúp mẹ làm cá phơi khô, có đi chơi thì cũng quanh nhà vì mẹ không cho đi xa”.

Ngô Vĩnh Kỳ bộc bạch: “Đất liền ở đâu con chưa được đến”.

Có lẽ trưởng thành trong môi trường biển bao bọc nên những đứa trẻ ở đây như những chú rái cá, chúng biết bơi trước cả biết chữ và bất cứ khi nào chúng “thích” , “muốn” thì nhảy ùm xuống biển nên đứa nào đứa nấy mình mẩy ướt mèm nhưng mặt mày thì hớn hở vô cùng. Cứ như thế, bọn trẻ lớn lên như những cây cỏ dại, mạnh khoẻ và rắn chắc, dù thiếu thốn nhiều thứ.

Rời đảo, bên tai vẫn còn vang lại những lời tâm sự ban sáng của lũ nhỏ: “Đất liền ở đâu, con chưa được đến”. Hy vọng một ngày không xa, những đứa trẻ trên đảo Hòn Chuối sẽ có cơ hội vào đất liền để tiếp nối giấc mơ tri thức …/.

Yến Nhi